Mở khóa nguồn lực, tăng trưởng bền vững

Đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực dẫn dắt, nhất là trong phát triển hạ tầng chiến lược

Vĩ mô và thể chế, những điều kiện tiên quyết

Trong bối cảnh thế giới còn nhiều bất định, cạnh tranh địa chính trị, chuyển dịch chuỗi cung ứng… đồng thời yêu cầu phát triển xanh và các tiêu chuẩn mới ngày càng khắt khe, việc đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số không thể chỉ dựa vào “quán tính” và đà phục hồi đang có. Do đó, điều kiện tiên quyết và trên hết vẫn là giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô để có nền tảng cho tăng trưởng cao. Kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn nợ công, duy trì các cân đối lớn của nền kinh tế và điều hành chính sách tài khóa - tiền tệ theo hướng linh hoạt, thận trọng là “nền móng” để tạo môi trường ổn định cho đầu tư, sản xuất và kinh doanh. Thực tiễn cho thấy, tăng trưởng chỉ có thể bền vững khi niềm tin thị trường được củng cố, các cú sốc bên ngoài không tác động quá lớn, không làm xáo trộn kinh tế trong nước.

Bên cạnh ổn định vĩ mô, cải cách thể chế được xem là yếu tố mang tính quyết định đối với khả năng duy trì tăng trưởng cao trong trung và dài hạn. Ở góc độ này, các chuyên gia đánh giá rất cao những cải cách mang tính bước ngoặt trong năm 2025 cũng như đang tiếp tục được triển khai hiện nay. Cách tiếp cận chính sách đã có sự thay đổi căn bản, từ ban hành các nghị quyết riêng lẻ sang tư duy tổng thể, theo “bộ”, theo “khối”. Theo PGS. TS. Trần Đình Thiên, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng Chính phủ, cách tiếp cận này thay đổi toàn bộ cục diện, giúp các chính sách đi vào cuộc sống nhanh chóng, thay vì chỉ tháo gỡ từng điểm nghẽn riêng lẻ.

Đáng chú ý, với Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị, Việt Nam đã thực sự đặt khu vực kinh tế tư nhân về đúng vị thế là nền tảng, là cốt lõi và là động lực của nền kinh tế. Chính sự thay đổi căn bản này đã khơi dậy niềm tin vào tương lai phát triển. Điều đó không chỉ mang ý nghĩa về mặt nhận thức mà còn mở ra kỳ vọng về một cấu trúc tăng trưởng mới, năng động và hiệu quả hơn. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất vẫn nằm ở năng lực thực thi. Nếu triển khai hiệu quả tinh thần các Nghị quyết, Việt Nam có thể đạt được tăng trưởng không chỉ về quy mô mà còn về chất lượng và hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Mở khóa các nguồn lực

Trong bối cảnh thế giới ngày càng bất định, khi sự giao thoa giữa địa chính trị, công nghệ và kinh tế diễn ra sâu sắc và phức tạp chưa từng có, TS. Võ Trí Thành, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược Thương hiệu và Cạnh tranh, cho rằng hai câu hỏi lớn đang đặt ra là làm thế nào để vừa nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, vừa duy trì tốc độ tăng trưởng; Và làm thế nào để Việt Nam tiếp tục con đường phát triển nhằm đạt các mục tiêu dài hạn đến năm 2030 - 2045. Để trả lời những câu hỏi đó, chuyên gia này nhấn mạnh, Việt Nam cần ứng xử linh hoạt với môi trường quốc tế, tận dụng đồng thời cả thị trường bên ngoài và thị trường trong nước, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và không chạy theo tăng trưởng bằng mọi giá. Cùng với đó, cải cách thể chế, phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực vẫn là những trụ cột mang tính quyết định cho giai đoạn phát triển mới.

Trong cấu trúc tăng trưởng giai đoạn tới, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển giữ vai trò then chốt. Trong đó, đầu tư công tiếp tục được xác định là động lực dẫn dắt, nhất là trong phát triển hạ tầng chiến lược. Năm 2026, Thủ tướng Chính phủ đã giao kế hoạch đầu tư công gần 995,4 nghìn tỷ đồng - tăng 10,4% so với năm 2025. Tại Hội nghị toàn quốc thúc đẩy đầu tư công ngày 9/1, Thủ tướng nhấn mạnh phải đẩy nhanh phân bổ, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026. Được biết, đến hết ngày 7/1 vừa qua, các bộ, cơ quan Trung ương và địa phương đã phân bổ, giao kế hoạch đầu tư vốn chi tiết cho danh mục nhiệm vụ, dự án trên 851,8 nghìn tỷ đồng, đạt 85,6% kế hoạch Thủ tướng giao.

Hiện nay, tổng vốn đầu tư toàn xã hội tương đương khoảng 33% GDP. Trong cơ cấu này, đầu tư tư nhân (khu vực ngoài Nhà nước) vẫn còn nhiều dư địa để mở rộng hơn nữa. Việt Nam cũng có tỷ lệ tiết kiệm cao, nhưng khả năng chuyển hóa nguồn tiết kiệm thành các hoạt động đầu tư hiệu quả còn hạn chế. Các chuyên gia kỳ vọng, cải cách thể chế quyết liệt, tăng trưởng kinh tế cao, thị trường chứng khoán tăng mạnh… trong năm 2025 sẽ là những động lực tạo đà cho một chu kỳ phát triển mới đối với thị trường vốn từ năm 2026. Bởi dù vốn đầu tư công và tín dụng vẫn đang đóng vai trò chủ đạo, song dư địa của cả hai kênh này đều có giới hạn. Trong bối cảnh đó, việc phát triển các kênh vốn dài hạn, bao gồm vốn tư nhân, vốn cổ phần, vốn vay quốc tế, trở thành yêu cầu cấp thiết.

Tài chính xanh, cấu phần quan trọng của tăng trưởng bền vững

Thực tiễn cho thấy, các tiêu chuẩn xanh, ESG và truy xuất nguồn gốc đang trở thành “giấy thông hành” bắt buộc đối với hàng hóa và dòng vốn trên thị trường quốc tế. Điều này đặt ra yêu cầu phải huy động và phân bổ nguồn lực tài chính theo hướng xanh hóa, dài hạn hóa, thay vì chỉ tập trung vào quy mô tăng trưởng ngắn hạn.

Đến cuối năm 2025, dư nợ tín dụng xanh của hệ thống ngân hàng đã đạt trên 750 nghìn tỷ đồng, tăng 10,3% so với cuối năm 2024. Con số này phản ánh nỗ lực đáng kể của hệ thống tổ chức tín dụng trong việc từng bước định hình dòng vốn phục vụ chuyển đổi xanh, đồng thời cho thấy tín dụng xanh đang dần trở thành một cấu phần quan trọng của nền kinh tế. Ở góc độ chính sách, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhiều lần nhấn mạnh phát triển xanh vừa là mục tiêu, vừa là động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững. Định hướng phát triển tài chính xanh, tín dụng xanh được đặt trong tổng thể chiến lược tăng trưởng xanh, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và cam kết đạt phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Trong đó, vai trò của hệ thống ngân hàng không chỉ dừng lại ở việc cung ứng vốn, mà còn là dẫn dắt dòng tiền vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, ít rủi ro dài hạn và phù hợp với xu thế toàn cầu.

Từ thực tiễn hoạt động, ông Phạm Hồng Hải, Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Phương Đông (OCB) cho rằng, tín dụng xanh được xác định không chỉ là trách nhiệm xã hội mà còn là cơ hội kinh doanh. Các lĩnh vực như nông nghiệp xanh, năng lượng tái tạo đang mở ra dư địa tăng trưởng ổn định, an toàn và ít biến động hơn cho hệ thống ngân hàng. Theo ông Hải, mặc dù chiến lược xanh đòi hỏi tiêu chuẩn khắt khe, thậm chí chấp nhận bỏ lỡ một số cơ hội trong ngắn hạn, tuy nhiên về dài hạn, tín dụng xanh giúp giảm nợ xấu, giảm chi phí vận hành nhờ số hóa quy trình và tạo nền tảng tăng trưởng bền vững.

Về trung và dài hạn, tài chính xanh cũng có ý nghĩa quan trọng trong đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững. Việc huy động nguồn lực cho các dự án năng lượng tái tạo, nông nghiệp xanh, giao thông xanh, kinh tế tuần hoàn… không chỉ giúp nâng cao chất lượng tăng trưởng, mà còn tạo lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh các hàng rào kỹ thuật và tiêu chuẩn carbon ngày càng phổ biến. Đây cũng là cách để chuyển hóa thách thức về môi trường thành động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030 là một tham vọng lớn, song không phải là “nhiệm vụ bất khả thi”. Điều quan trọng là tăng trưởng cao phải đi cùng với ổn định vĩ mô, cải cách thể chế thực chất và cách tiếp cận mới trong huy động, phân bổ nguồn lực. Trong bức tranh đó, tài chính xanh không chỉ là một cấu phần bổ trợ, mà đang dần trở thành trụ cột mới cho tăng trưởng bền vững. Khi các dòng vốn được “xanh hóa” và gắn với nâng cao chất lượng phát triển, mục tiêu tăng trưởng hai con số sẽ có nền tảng vững chắc hơn, cả về quy mô và chiều sâu, sức chống chịu của nền kinh tế.