Muốn giữ chân quỹ ngoại, thị trường phải có cổ phiếu tốt

Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC Nguyễn Sơn tại Phiên thảo luận của Diễn đàn

Tại phiên thảo luận “Khi thế giới định giá lại thị trường vốn Việt Nam” trong khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027, bài toán khơi thông dòng vốn ngoại tiếp tục thu hút sự quan tâm lớn của giới tài chính. Theo chia sẻ từ các chuyên gia và nhà quản lý, cơ hội đón nhận dòng tiền tỷ USD đang rộng mở, nhưng để giữ chân các định chế tài chính toàn cầu, thị trường cần nhiều hơn những cải cách về mặt kỹ thuật.

Dòng tiền ngoại không chảy ồ ạt sau một đêm

Chia sẻ về cách thức tiếp cận của các quỹ đầu tư quốc tế, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết, các định chế tài chính nước ngoài luôn xây dựng kế hoạch phân bổ ngân sách theo từng phân hạng thị trường. Cụ thể, một quỹ có thể dành khoảng 100 triệu USD cho thị trường cận biên, nâng lên 500 triệu USD ở thị trường mới nổi và đạt tới 1 tỷ USD tại thị trường phát triển.

Tuy nhiên, ngân sách lớn không đồng nghĩa toàn bộ số tiền sẽ được bơm vào thị trường ngay lập tức. Lấy ví dụ một quỹ dự kiến phân bổ 300 triệu USD vào Việt Nam, nhà đầu tư thường bắt đầu bằng khoản giải ngân thăm dò khoảng 50 - 100 triệu USD. Sau đó, họ dành thời gian theo dõi độ sâu thanh khoản, kiểm tra khả năng thanh toán, quy trình chuyển đổi ngoại tệ và cơ chế quản trị rủi ro trước khi quyết định mở rộng danh mục.

Đặc biệt, nhóm nhà đầu tư tổ chức đến từ Đông Á thường mất rất nhiều thời gian nghiên cứu kỹ lưỡng qua các định chế tài chính trong nước trước khi xuống tiền, nhưng một khi đã tham gia, họ lại hướng đến chiến lược nắm giữ ổn định thay vì lướt sóng ngắn hạn.

Từ kinh nghiệm của nhiều quốc gia sau khi được nâng hạng, Chủ tịch VSDC lưu ý việc chỉ số chứng khoán đi ngang hoặc điều chỉnh trong giai đoạn đầu là diễn biến hoàn toàn bình thường. Các quỹ cần từ vài tháng đến gần một năm để đánh giá lại và tái cơ cấu danh mục. Do đó, nâng hạng chỉ là bước khởi đầu giúp thị trường lọt vào tầm ngắm, còn việc vốn ngoại có chảy mạnh hay không phụ thuộc vào năng lực tài chính của công ty chứng khoán, chất lượng ngân hàng lưu ký và khả năng kết nối qua các tổ chức môi giới toàn cầu.

Cấp thiết bổ sung "hàng hóa" chất lượng cho thị trường

Bên cạnh hạ tầng giao dịch và thanh toán, một nút thắt lớn được giới chuyên môn chỉ ra là sự thiếu hụt nguồn cung cổ phiếu đạt chuẩn. Theo ông Nguyễn Sơn, khoảng ba năm trở lại đây, số lượng doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn, có nền tảng tài chính vững mạnh thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) còn khá khiêm tốn. Thời gian qua, thị trường dường như dành nhiều sự chú ý cho phía cầu, trong khi việc phát triển nguồn cung hàng hóa chất lượng lại chưa được đầu tư tương xứng.

Thị trường chứng khoán cần thêm nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, minh bạch để giữ chân các định chế tài chính toàn cầu

Để đáp ứng khẩu vị của các quỹ quản lý danh mục hàng trăm triệu USD, thị trường bắt buộc phải có đủ doanh nghiệp hội tụ các yếu tố về quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản cao, quản trị chuẩn mực và minh bạch thông tin.

Trước thực tế này, Chủ tịch VSDC đề xuất cần mạnh dạn thúc đẩy các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang hoạt động hiệu quả tại Việt Nam tham gia niêm yết. Song song đó, quá trình cổ phần hóa, thoái vốn tại các doanh nghiệp nhà nước làm ăn tốt nhưng Nhà nước không nhất thiết phải giữ tỷ lệ chi phối cần được đẩy nhanh nhằm tạo thêm hàng hóa mới. Đồng quan điểm, PGS., TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP. Hồ Chí Minh cũng nhấn mạnh, chất lượng doanh nghiệp niêm yết chính là yếu tố cốt lõi quyết định sức hấp dẫn của thị trường vốn.

Nhìn rộng hơn, đằng sau câu chuyện vài trăm triệu USD của một quỹ đầu tư là bài toán khát vốn khổng lồ của toàn nền kinh tế. Ông Nguyễn Sơn dẫn chứng, để hiện thực hóa chiến lược tăng trưởng đến năm 2030, Việt Nam cần huy động khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, tương đương 1.450 tỷ USD. Bình quân mỗi năm, nền kinh tế cần khoảng 7,8 triệu tỷ đồng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Trong bối cảnh vốn ngân sách Nhà nước mới chỉ đáp ứng được khoảng 22% nhu cầu, phần lớn nguồn lực còn lại phải trông cậy vào khu vực tư nhân, dòng vốn FDI và dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài. Vì thế, mục tiêu của thị trường chứng khoán không chỉ dừng ở việc thu hút một vài thương vụ giải ngân đơn lẻ. Điều cốt lõi là kiến tạo một thị trường đủ lớn, đủ sâu, minh bạch và an toàn với nguồn cung cổ phiếu dồi dào, để dòng vốn quốc tế có thể tự tin bước vào, ở lại lâu dài và không ngừng mở rộng quy mô trong những năm tới.