Mỹ và Canada đang tìm "công thức" cho một thỏa thuận thuế quan

Mỹ và Canada đang tìm "công thức" cho một thỏa thuận thuế quan

Phát biểu trong cuộc họp tại Phòng Bầu dục với Thủ tướng Canada Mark Carney hôm thứ Ba, ông Trump mô tả mối quan hệ giữa hai quốc gia Bắc Mỹ là “xung đột tự nhiên” do cạnh tranh trong cùng lĩnh vực sản xuất.

“Ông ấy muốn sản xuất ô tô, chúng tôi cũng muốn sản xuất ô tô, và chúng tôi đang cạnh tranh. Nhưng lợi thế của chúng tôi là có một thị trường khổng lồ”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cho biết hai bên đã “tiến khá xa” trong đàm phán và đang “tìm kiếm các công thức” cho một thỏa thuận.

“Tôi nghĩ chúng ta sẽ đạt được điều đó,” ông nói thêm.

Bộ trưởng phụ trách thương mại với Mỹ của Canada, Dominic LeBlanc cho biết cuộc gặp lần này “chi tiết hơn các phiên thảo luận trước đó”. Hai bên đã chỉ đạo các nhóm đàm phán nhanh chóng đạt thỏa thuận trong các lĩnh vực then chốt như thép, nhôm và năng lượng, sau đó tận dụng đà này để giải quyết các tranh chấp thuế quan còn lại. Dù vậy, ông LeBlanc không đưa ra khung thời gian cụ thể.

Cuộc gặp đánh dấu chuyến thăm Nhà Trắng lần thứ hai của ông Carney kể từ khi nhậm chức đầu năm nay, trong bối cảnh mối quan hệ thương mại trị giá 900 tỷ USD giữa hai nước đang bị thử thách. Ông Carney - cựu Thống đốc ngân hàng trung ương - giành chiến thắng trong cuộc bầu cử hồi tháng 4 với cam kết đàm phán một thỏa thuận thương mại và an ninh mới với Mỹ. Tuy nhiên, kể từ đó, ông Trump liên tục nâng thuế đối với hàng hóa Canada.

Ông Carney nhấn mạnh rằng Canada là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Mỹ, và cho rằng dòng vốn đầu tư có thể tăng tốc “đạt 1.000 tỷ USD trong 5 năm tới nếu chúng ta đạt được thỏa thuận kỳ vọng”.

“Có những lĩnh vực chúng ta cạnh tranh và cần tìm được một thỏa thuận phù hợp”, ông nói và thêm rằng: “Nhưng cũng có nhiều lĩnh vực chúng ta mạnh hơn khi hợp tác, và đó là điều chúng tôi tập trung vào”.

Dù ông Trump ca ngợi “tình hữu nghị tuyệt vời” giữa hai nước và gọi ông Carney là “một nhà lãnh đạo đẳng cấp thế giới”, nhưng Tổng thống Mỹ và các cố vấn vẫn không phát tín hiệu sẽ nhượng bộ đáng kể trong các lĩnh vực then chốt.

Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đặt câu hỏi: “Tại sao chúng ta lại sản xuất ô tô ở Canada?” và cho rằng có những lĩnh vực nên hợp tác, nhưng cũng có những “xung đột tự nhiên”.

Bên cạnh các mức thuế đang áp dụng với thép, nhôm, ô tô và gỗ, ông Trump đã nâng thuế đối với các hàng hóa không tuân thủ Hiệp định USMCA (Hiệp định thương mại tự do giữa Mỹ, Mexico và Canada) từ 25% lên 35%. Cuộc chiến thương mại đã khiến Canada mất việc làm và dòng vốn đầu tư chững lại, khiến kinh tế nước này suy giảm trong quý II.

Hồi tháng 8, ông Carney đã chìa “cành ô liu” với Mỹ bằng cách dỡ bỏ phần lớn các biện pháp thuế trả đũa. Chính sách mới của Canada là chỉ áp thuế trả đũa đối với những sản phẩm đang bị Mỹ đánh thuế, như thép và nhôm.

Khi được hỏi điều gì đang cản trở thỏa thuận, ông Trump đùa: “Vì tôi cũng muốn được gọi là người tuyệt vời”.

Xem xét lại USMCA

Dù các nhóm đàm phán của Canada đang tìm cách giảm hoặc dỡ bỏ thuế theo ngành, Thủ tướng gần đây cho thấy đang chuyển trọng tâm sang cuộc rà soát Hiệp định USMCA vào năm 2026, thỏa thuận này từng được ký trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump.

Khi được hỏi liệu có muốn áp thuế tối thiểu với Canada trong lần rà soát này không, ông Trump trả lời: “Chúng ta sẽ có thuế”. Ông tiếp tục phàn nàn về hệ thống quản lý nguồn cung sữa của Canada, theo đó hàng hóa sữa của Mỹ vượt hạn ngạch sẽ bị áp thuế cao.

Ông Trump gợi ý ba nước có thể đàm phán lại thỏa thuận USMCA, hoặc tách ra thành các hiệp định song phương.

“Tôi không thiên về phương án nào cả, miễn là đó là thỏa thuận tốt nhất cho nước Mỹ và cũng tính đến lợi ích của Canada”, ông nói.

Thỏa thuận với Canada, theo ông, sẽ là “toàn diện”, bao gồm cả vấn đề sữa và các điểm nóng khác.

Tháng trước, ông Carney đã tới Mexico và cam kết tăng cường hợp tác với Tổng thống Claudia Sheinbaum trước thềm quá trình rà soát USMCA. Các quan chức Canada cũng đang thúc đẩy Mỹ nhìn nhận tầm quan trọng của chuỗi cung ứng Bắc Mỹ, đặc biệt trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược - như một đối trọng với Trung Quốc.

Trong phần phát biểu trước báo giới, ông Trump hai lần đùa rằng Canada có thể trở thành “bang thứ 51 của Mỹ”, tuyên bố khiến dư luận Canada phản ứng mạnh và kêu gọi tẩy chay hàng hóa, du lịch Mỹ. Dù vậy, ông Trump cho biết kỳ vọng mối quan hệ song phương sẽ được cải thiện.

“Người dân Canada sẽ lại yêu mến chúng tôi. Thực ra, phần lớn vẫn luôn như vậy”, ông nói.