Ngân hàng hỗ trợ số hóa tài chính hộ kinh doanh

Tài chính số tiếp cận hàng triệu tiểu thương

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh chuyển đổi số đang định hình lại nền kinh tế, hiện nay hệ thống ngân hàng thương mại đóng vai trò khá tích cực trong việc triển khai các sản phẩm, dịch vụ tài chính sáng tạo, vì thế việc hỗ trợ nhóm khách hàng là các hộ kinh doanh, tiểu thương chợ truyền thống và người bán hàng trực tuyến (online) rất thuận lợi.

Đơn cử, TPBank thời gian qua đã hợp tác với ứng dụng tài chính MoMo có hơn 30 triệu tài khoản người dùng để triển khai ví thanh toán sau (Postpaid Wallet), cho phép tiểu thương sử dụng hạn mức tín dụng linh hoạt để thanh toán hoặc mua sắm hàng hoá dịch vụ. Ngân hàng này cũng cung cấp thêm giải pháp máy cà thẻ di động (mPOS) tích hợp hóa đơn điện tử, giúp tiểu thương quản lý doanh thu và báo cáo thuế, đáp ứng yêu cầu về hóa đơn điện tử. Theo báo cáo của EY, sản phẩm Postpaid Wallet của TPBank và MoMo thời gian qua đã hỗ trợ hơn 50.000 tiểu thương tiếp cận vốn nhanh chóng mà không cần tài sản bảo đảm.

Tương tự, VPBank phối hợp với Shopee ra mắt sản phẩm mua trước trả sau (BNPL), giúp người bán online tăng doanh thu trung bình 20%. Sản phẩm này cho phép khách hàng trả góp mà không cần thẻ tín dụng. Song song đó, ngân hàng áp dụng công nghệ chấm điểm tín dụng dựa trên dữ liệu giao dịch khách hàng thương mại điện tử, hỗ trợ các hộ kinh doanh vay vốn lên đến 500 triệu đồng mà không cần tài sản thế chấp.

Nhiều ngân hàng khác cũng đang tích cực hỗ trợ hộ kinh doanh chuyển đổi số, quản lý tài chính đối với nhóm khách hàng tiểu thương. Trong đó, đáng kể là Vietcombank đã thiết kế và triển khai riêng một chương trình tư vấn miễn phí về lập báo cáo tài chính và áp dụng hóa đơn điện tử, hỗ trợ các hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Báo cáo của ngân hàng này cho biết, chương trình đã giúp hơn 2.000 hộ kinh doanh đăng ký doanh nghiệp trong năm ngoái với 70% áp dụng thành công hóa đơn điện tử.

Techcombank và các đối tác Misa, Sapo mới đây đã hợp tác triển khai chương trình đồng hành cùng tiểu thương chuyển đổi số. Theo đó, các bên áp dụng ưu đãi hơn 50% chi phí phần mềm kế toán, phần mềm bán hàng, đến hỗ trợ tích hợp chữ ký số và ứng dụng ngân hàng thanh toán không tiền mặt. Ngân hàng ứng vốn cho tiểu thương qua ứng dụng Shopcash tối đa 500 triệu đồng và miễn phí thanh toán thuế trên eTax Mobile.

Trong khi đó, Standard Chartered Việt Nam - một ngân hàng ngoại liên kết với Misa khai thác thị trường nội thông qua cung cấp giải pháp tài trợ vốn dựa trên hóa đơn điện tử, cho phép tiểu thương tiếp cận khoản vay nhỏ không cần thế chấp. Chương trình này đã hỗ trợ hơn 5.000 hộ kinh doanh tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, với tỷ lệ phê duyệt đạt 90%... - số liệu của EY.

Hầu hết tiểu thương được các ngân hàng thương mại hỗ trợ số hóa, nhận định những giải pháp tài chính số mà ngân hàng hỗ trợ đã giúp họ tiếp cận công nghệ số tốt hơn, đáp ứng các yêu cầu về quản lý tài chính và thu nộp thuế. Các công cụ như ví điện tử, mPOS và hóa đơn điện tử đã giúp tiểu thương minh bạch hóa doanh thu, giảm chi phí quản lý tiền mặt và đáp ứng yêu cầu pháp lý về thu nộp thuế và các khoản thu ngân sách.

Các trung gian thanh toán đã trở thành “cánh tay nối dài” của ngân hàng hỗ trợ tiểu thương áp dụng các sản phẩm dịch vụ tài chính số hóa

Rào cản lớn từ chi phí và quản lý thuế

Các chuyên gia tư vấn thuế tại TP. Hồ Chí Minh cho rằng, việc các trung gian thanh toán, nền tảng thương mại điện tử, kế toán liên kết với các ngân hàng thương mại đã giúp tăng tỷ lệ tiếp cận tín dụng của các hộ kinh doanh. Tuy nhiên, các quy định mới về hóa đơn điện tử từ máy tính tiền, phương pháp kê khai thuế và khấu trừ thuế trên nền tảng thương mại điện tử làm tăng chi phí tuân thủ của các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng, khiến mô hình này kém hấp dẫn hơn so với trước đây.

Vì thế, thời gian tới có thể nhiều hộ kinh doanh có doanh thu lớn sẽ chuyển đổi thành doanh nghiệp để tận dụng các lợi ích dài hạn như tiếp cận vốn tốt hơn, được ưu đãi thuế và dễ mở rộng quy mô. Mặc dù vậy các mô hình hộ kinh doanh có doanh thu nhỏ sẽ vẫn không mặn mà với việc chuyển lên mô hình doanh nghiệp do phải đáp ứng quá nhiều thủ tục liên quan như: sổ sách kế toán, báo cáo tài chính cũng như các quy định về bảo hiểm xã hội, an toàn lao động… Trong khi đó, các ưu đãi về thuế thu nhập doanh nghiệp như: ưu đãi thế suất 15-17%, miễn lệ phí môn bài 3 năm… hiện chưa bù đắp được những chi phí phát sinh để tuân thủ pháp luật về khi chuyển lên doanh nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, sự chênh lệch giữa thuế khoán (0,5-2% doanh thu, áp dụng cho hộ kinh doanh có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm) và thuế thu nhập doanh nghiệp (15-17%) cùng các nghĩa vụ khác khiến hộ kinh doanh e ngại chuyển đổi. Chưa kể, biểu mẫu các chính sách thuế và thủ tục hành chính hiện nay vẫn quá phức tạp đối với các hộ kinh doanh. Việc lập báo cáo tài chính và tuân thủ chế độ kế toán đòi hỏi kiến thức chuyên môn mà nhiều tiểu thương chưa thể thực hiện được do thiếu nhân sự chuyên môn.

Do đó việc các ngân hàng thương mại lớn như Vietcombank, Agribank triển khai những chương trình đào tạo và tư vấn miễn phí giúp hộ kinh doanh nâng cao năng lực quản trị là một trong những hỗ trợ mạnh mẽ từ các ngân hàng trong quá trình chuyển đổi số nhóm hộ kinh doanh, tiểu thương và công ty nhỏ, siêu nhỏ. Hoạt động này cần được nhân rộng mô hình, trong đó cần có sự chia sẻ nhà nước và địa phương thông qua chính sách ưu đãi thuế cho ngân hàng và các trung gian thanh toán, và đơn vị cung ứng sản phẩm dịch vụ phục vụ số hóa quản lý tài chính kinh doanh.

Bên cạnh đó, cần tạo ra cơ chế, pháp lý cho phép đơn giản hóa các mẫu biểu thuế, cho phép doanh nghiệp siêu nhỏ sử dụng chế độ kế toán đơn giản trong giai đoạn đầu chuyển đổi lên từ hộ kinh doanh. Từ đó có lộ trình cụ thể để các hộ kinh doanh lớn bắt buộc chuyển đổi, kết hợp với chế tài hợp lý.