Ngành Ngân hàng đặt an toàn số, dữ liệu và AI vào trung tâm chuyển đổi số

An ninh mạng phải được đặt ngay từ khâu thiết kế các sản phẩm, dịch vụ số

Phát biểu khai mạc Hội nghị, ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin cho biết, công nghệ số đã làm thay đổi sâu sắc mô hình quản trị và phương thức cung ứng dịch vụ ngân hàng. Công nghệ thông tin đã trở thành hạ tầng thiết yếu, năng lực cốt lõi để các đơn vị đổi mới hoạt động, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và bảo đảm sự vận hành thông suốt của toàn hệ thống. Qua đó, dịch vụ trên môi trường số của ngành Ngân hàng trong thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực, cung cấp các dịch vụ số an toàn, thuận tiện, thông minh cho người dân, doanh nghiệp và đóng góp chung vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn phát biểu chỉ đạo Hội nghị

Tuy nhiên, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin nhận định, cùng với sự phát triển đó, mức độ phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ, dữ liệu, các nền tảng kết nối và dịch vụ của bên thứ ba cũng làm gia tăng rủi ro an ninh mạng. Một mắt xích hoặc một điểm yếu tại một đơn vị có thể gây gián đoạn dịch vụ, tổn thất dữ liệu, tài chính, ảnh hưởng đến niềm tin của khách hàng và sự an toàn của hệ thống. Vì vậy, an ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà là nội dung trọng yếu của quản trị, quản lý rủi ro và duy trì hoạt động liên tục là trách nhiệm của người đứng đầu và của toàn bộ tổ chức.

“An ninh mạng phải được đặt ra ngay từ khâu thiết kế, được quan tâm đầu tư tương xứng, triển khai đồng bộ, giám sát thường xuyên, liên tục trong toàn bộ vòng đời của sản phẩm, của dịch vụ số”, ông Quang cho biết.

Ông Lê Hoàng Chính Quang, Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin phát biểu tại Hội nghị

Chuyển đổi số ngành Ngân hàng thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực

Theo ông Quang, an toàn số với trọng tâm là an ninh mạng tạo nền tảng cho niềm tin số. Dữ liệu là nguồn lực cho quản trị, điều hành và đổi mới dịch vụ. Trí tuệ nhân tạo mở ra những phương thức mới trong tự động hóa, phân tích, hỗ trợ ra quyết định và nâng cao hiệu quả hoạt động. Ba trụ cột này chỉ phát huy khi được triển khai đồng bộ, có quản trị, có kiểm soát rủi ro và lấy an toàn của hệ thống, quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng làm yêu cầu xuyên suốt.

Chuyển đổi số phải gắn liền với đảm bảo an ninh, an toàn

Phát biểu chỉ đạo Hội nghị, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị đã nhấn mạnh yêu cầu phát triển mạnh mẽ hạ tầng số, dữ liệu số và các nền tảng công nghệ, đồng thời khẳng định bảo đảm an toàn, an ninh mạng là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời trong quá trình phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Trên tinh thần đó, NHNN Việt Nam tổ chức Hội nghị Công nghệ thông tin ngành Ngân hàng với chủ đề: “An toàn số, dữ liệu và AI: Kiến tạo ngân hàng số an toàn, thông minh và bền vững”. Đây là chủ đề rất quan trọng, đúng thời điểm, phù hợp với định hướng chỉ đạo của Đảng, Nhà nước về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia; đồng thời, phản ánh yêu cầu cấp thiết của ngành Ngân hàng trong giai đoạn chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, dữ liệu ngày càng trở thành tài sản chiến lược và trí tuệ nhân tạo đang mở ra nhiều cơ hội mới cho hoạt động ngân hàng.

Các doanh nghiệp giới thiệu công nghệ bên lề Hội nghị

Thống đốc ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động của các đơn vị trong công tác chuyển đổi số ngành Ngân hàng thời gian qua với nhiều kết quả tích cực, nhiều dịch vụ ngân hàng số, thanh toán số được cung ứng; hạ tầng công nghệ, dữ liệu, an toàn thông tin tiếp tục được quan tâm đầu tư; các tổ chức tín dụng đã có nhiều nỗ lực đổi mới mô hình hoạt động, nâng cao trải nghiệm khách hàng, mở rộng tiếp cận dịch vụ tài chính. Toàn ngành có 63% nghiệp vụ cho phép khách hàng thực hiện hoàn toàn trên môi trường số; tỷ lệ giao dịch qua kênh số của nhiều ngân hàng đạt trên 98%; giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 gấp 28 lần GDP. "Đây là kết quả tích cực, phản ánh dịch vụ ngân hàng số đã trở thành kênh giao dịch phổ biến", Thống đốc nhấn mạnh.

Tuy nhiên, chuyển đổi số càng sâu rộng thì yêu cầu bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và bảo vệ khách hàng càng trở nên cấp thiết. Các hình thức tấn công mạng, lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, sử dụng AI và deepfake, tài khoản không chính chủ, thiết bị truy cập không an toàn và các hình thức tấn công qua chuỗi cung ứng,… để chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi. Vì vậy, đối với ngành Ngân hàng, an toàn số không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà là điều kiện bắt buộc để phát triển; nền tảng của niềm tin, trách nhiệm quản trị và kỷ luật vận hành của từng đơn vị.

Toàn cảnh Hội nghị

"Tinh thần chỉ đạo của NHNN là chuyển đổi số phải đi cùng an toàn; khai thác dữ liệu phải đi cùng bảo vệ dữ liệu; ứng dụng AI phải đi cùng quản trị rủi ro; đổi mới sáng tạo phải đi cùng tuân thủ, kiểm soát và trách nhiệm giải trình. Chúng ta không đánh đổi an toàn hệ thống, an toàn dữ liệu và niềm tin của khách hàng để lấy tốc độ phát triển ngắn hạn", Thống đốc lưu ý.

Thống đốc đề nghị Chủ tịch Hội đồng quản trị, Chủ tịch Hội đồng thành viên, Tổng giám đốc, Giám đốc các tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, trung gian thanh toán, thông tin tín dụng phải trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện về việc bảo đảm an ninh, an toàn thông tin mạng, bảo vệ dữ liệu và hoạt động liên tục của các hệ thống thông tin, dịch vụ trên môi trường số của đơn vị mình.

Đối với dữ liệu, các đơn vị phải coi đây là tài sản chiến lược và là nền tảng của ngân hàng số. Dữ liệu phải được quản trị đúng, đủ, sạch, sống, an toàn; được phân quyền, kiểm soát, khai thác có mục đích, có giới hạn, tuân thủ pháp luật và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của khách hàng.

Đối với AI, các đơn vị cần xác định đây là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro mới, đòi hỏi phải được quản lý chặt chẽ, chủ động và có trách nhiệm. AI không chỉ là công cụ nâng cao hiệu quả vận hành, cá nhân hóa dịch vụ và hỗ trợ ra quyết định, mà còn đặt ra yêu cầu mới về kiểm soát rủi ro, bảo đảm minh bạch, an toàn hệ thống và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, việc ứng dụng AI trong hoạt động ngân hàng phải gắn chặt với nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, có cơ chế giám sát phù hợp, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng.

Đối với an ninh mạng, các đơn vị phải chuyển mạnh từ phòng ngự bị động sang phòng thủ chủ động - liên tục, phát hiện sớm, cảnh báo sớm, xử lý sớm và phục hồi nhanh. Các đơn vị cần coi an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu và phòng chống gian lận là cấu phần bắt buộc trong chiến lược phát triển, chiến lược chuyển đổi số, chiến lược dữ liệu và quản trị rủi ro tổng thể của từng đơn vị.

Thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn để thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển dữ liệu, ứng dụng AI và đặc biệt là tăng cường an ninh, an toàn thông tin trong toàn Ngành. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, cảnh báo, yêu cầu khắc phục và xử lý nghiêm các trường hợp không tuân thủ, đặc biệt đối với những vấn đề có thể ảnh hưởng đến an toàn hoạt động ngân hàng, quyền lợi của khách hàng, an toàn dữ liệu.

Thống đốc đề nghị Cục Công nghệ thông tin, các đơn vị chức năng thuộc NHNN tiếp tục phát huy vai trò tham mưu, điều phối, hướng dẫn và giám sát; tăng cường phối hợp chặt chẽ liên ngành để nâng cao năng lực phòng, chống tấn công mạng, gian lận trực tuyến, lừa đảo công nghệ cao; tăng cường chia sẻ cảnh báo sớm, phối hợp ứng cứu sự cố, bảo đảm hệ thống ngân hàng vận hành an toàn, thông suốt.

"Tôi tin tưởng rằng, với sự dẫn dắt của NHNN, trách nhiệm của người đứng đầu các đơn vị, sự vào cuộc của toàn hệ thống và sự phối hợp liên ngành hiệu quả, ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong chuyển đổi số quốc gia, đồng thời bảo đảm an toàn, ổn định, bền vững, góp phần củng cố niềm tin số của khách hàng đối với ngành Ngân hàng trong kỷ nguyên số", Thống đốc kỳ vọng.