Ngành thép trên “bệ đỡ” đầu tư công: Lợi nhuận quý II phân hóa mạnh

Đầu tư công tiếp tục là động lực quan trọng giúp ngành thép duy trì đà tăng trưởng trong quý II/2026. Cùng với sự phục hồi của xây dựng dân dụng, nhu cầu tiêu thụ thép nội địa được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, bức tranh lợi nhuận của các doanh nghiệp đầu ngành lại cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ giữa nhóm sản xuất thượng nguồn và các doanh nghiệp tôn mạ phụ thuộc nguyên liệu.

Đầu tư công tạo lực đẩy cho nhu cầu thép

Bước sang quý II/2026, ngành thép được hưởng lợi từ các chính sách thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt là tiến độ giải ngân vốn đầu tư công. Đến hết tháng 6/2026, giải ngân vốn đầu tư công trên cả nước ước đạt 299.501 tỷ đồng, tương đương 29,2% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Hàng loạt dự án hạ tầng giao thông và công trình trọng điểm được triển khai đã tạo lực cầu lớn đối với vật liệu xây dựng.

Song song với đó, thị trường xây dựng dân dụng cũng có dấu hiệu khởi sắc khi nguồn cung bất động sản, đặc biệt là nhà ở xã hội, được thúc đẩy. Theo dự báo của Chứng khoán MB (MBS), tiêu thụ thép nội địa trong quý II có thể đạt khoảng 8,2 triệu tấn, tăng 21% so với cùng kỳ. Trong đó, thép xây dựng dự kiến tăng 27%, còn thép cuộn cán nóng (HRC) tăng khoảng 24%.

Động lực tăng trưởng không chỉ đến từ nhu cầu xây dựng mà còn nhờ sự vận hành của dự án Dung Quất 2 và xu hướng các doanh nghiệp trong nước từng bước giành lại thị phần từ thép nhập khẩu Trung Quốc.

Giá bán thép cũng duy trì ở mức cao hơn cùng kỳ. Giá thép xây dựng được dự báo khoảng 570 USD/tấn, tăng 9%, còn HRC đạt gần 575 USD/tấn, tăng 8%. Tuy nhiên, giá nguyên liệu đầu vào như than luyện cốc và quặng sắt cũng tăng lần lượt 6% và 12%, tạo áp lực đáng kể lên biên lợi nhuận của doanh nghiệp.

Hòa Phát bứt phá nhờ chuỗi sản xuất khép kín

Trong bối cảnh đó, Tập đoàn Hòa Phát (HPG) tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu nhờ lợi thế tự chủ chuỗi sản xuất. MBS dự báo lợi nhuận sau thuế công ty mẹ quý II/2026 của Hòa Phát đạt khoảng 5.000 tỷ đồng, tăng 17% so với cùng kỳ. Cả năm 2026, lợi nhuận có thể đạt khoảng 22.200 tỷ đồng, tăng 38%.

Theo Chứng khoán Rồng Việt, trong 5 tháng đầu năm, Hòa Phát tiêu thụ 2,3 triệu tấn thép xây dựng, tăng 7% so với cùng kỳ. Sản lượng HRC đạt 2,7 triệu tấn, tăng tới 50%, chủ yếu nhờ đóng góp từ Khu liên hợp Dung Quất 2.

Đáng chú ý, trong hai tháng 4 và 5, doanh nghiệp duy trì lượng tiêu thụ HRC trên 600.000 tấn mỗi tháng, tương đương khoảng 85% công suất thiết kế. Hơn 80% sản lượng HRC được tiêu thụ trong nước, phản ánh sức hấp thụ tích cực của thị trường nội địa.

Nhờ sản lượng tăng mạnh, Rồng Việt dự báo doanh thu thuần quý II của Hòa Phát đạt khoảng 61.629 tỷ đồng, tăng 72% so với cùng kỳ. Lợi nhuận sau thuế ước đạt 5.603 tỷ đồng, giảm nhẹ so với quý trước do không còn khoản thu tài chính đột biến và bắt đầu ghi nhận chi phí lãi vay từ Dung Quất 2, nhưng vẫn tăng 31% so với cùng kỳ năm trước.

Kết quả này cho thấy lợi thế quy mô và chuỗi sản xuất khép kín giúp Hòa Phát kiểm soát tốt chi phí nguyên liệu, tận dụng hiệu quả sự phục hồi của thị trường.

Hoa Sen, Nam Kim chịu áp lực chi phí và xuất khẩu

Trái ngược với Hòa Phát, các doanh nghiệp tôn mạ như Hoa Sen (HSG) và Nam Kim (NKG) tiếp tục đối mặt nhiều thách thức do phụ thuộc vào nguyên liệu HRC và thị trường xuất khẩu.

Theo MBS, lợi nhuận sau thuế quý II/2026 của Hoa Sen dự kiến đạt khoảng 160 tỷ đồng, giảm 43% so với cùng kỳ. Dù lợi nhuận cả năm vẫn có thể tăng 13%, lên khoảng 850 tỷ đồng, nhưng biên lợi nhuận quý II bị thu hẹp do giá HRC tăng, trong khi chi phí tài chính dự kiến tăng tới 116%, tương đương khoảng 130 tỷ đồng.

Khó khăn còn rõ nét hơn tại Thép Nam Kim. MBS dự báo lợi nhuận sau thuế quý II của doanh nghiệp chỉ đạt khoảng 32 tỷ đồng, giảm tới 67% so với cùng kỳ. Doanh thu dự kiến giảm 21% khi sản lượng xuất khẩu giảm hơn 20%, đồng thời giá bán xuất khẩu giảm khoảng 8%.

Trong khi đó, giá HRC đầu vào tăng khoảng 8% khiến biên lợi nhuận gộp của Nam Kim thu hẹp khoảng 4 điểm phần trăm, tạo áp lực lớn lên hiệu quả kinh doanh.

Sự phân hóa lợi nhuận giữa các doanh nghiệp thép cho thấy, dù đầu tư công và nhu cầu xây dựng tiếp tục đóng vai trò là bệ đỡ của thị trường, lợi ích không được phân bổ đồng đều. Những doanh nghiệp sở hữu chuỗi sản xuất khép kín, chủ động nguồn nguyên liệu và tập trung thị trường nội địa đang có lợi thế vượt trội. Ngược lại, các doanh nghiệp phụ thuộc nguyên liệu đầu vào và thị trường xuất khẩu vẫn chịu sức ép lớn từ biến động giá nguyên liệu, chi phí tài chính và nhu cầu quốc tế suy yếu. Trong bối cảnh đó, khả năng kiểm soát chi phí và tối ưu chuỗi giá trị sẽ tiếp tục là yếu tố quyết định kết quả kinh doanh của ngành thép trong những quý còn lại của năm.