NHNN đề xuất sửa đổi một số điều của Quyết định 09/2024/QĐ-TTg về cấp tín dụng vượt giới hạn

Theo dự thảo, Quyết định được xây dựng trên cơ sở nhiều căn cứ pháp lý quan trọng, trong đó có Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Nghị quyết này quy định “Giao Thống đốc NHNN xem xét, quyết định mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn theo quy định của pháp luật về tín dụng đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô” .

Mở rộng điều kiện xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn

Một nội dung đáng chú ý tại dự thảo là sửa đổi, bổ sung các điều kiện để xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn. Ngoài các trường hợp phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, dự thảo bổ sung thêm nhóm dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.

Cụ thể, khách hàng có nhu cầu vốn để thực hiện dự án sẽ được xem xét nếu thuộc các trường hợp như triển khai các chương trình, dự án đầu tư được Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương đầu tư; đầu tư vào các lĩnh vực ưu tiên, khuyến khích; hoặc một trong các trường hợp được xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn là “đầu tư các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 258/2025/QH15 và đã được Hội đồng nhân dân Thành phố quyết định chủ trương đầu tư, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư”.

Việc bổ sung quy định này nhằm tạo điều kiện huy động nguồn vốn tín dụng để thực hiện các dự án trọng điểm của Thủ đô, đồng thời bảo đảm phù hợp với cơ chế thí điểm theo Nghị quyết của Quốc hội.

Quy định rõ mức cấp tín dụng tối đa

Một nội dung đáng chú ý của dự thảo Quyết định là việc bổ sung quy định về mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng và một khách hàng cùng người có liên quan trong trường hợp cấp tín dụng vượt giới hạn. Đây được xem là cơ sở quan trọng để vừa tạo điều kiện huy động nguồn vốn lớn cho các dự án trọng điểm, vừa bảo đảm an toàn hoạt động của hệ thống ngân hàng.

Theo dự thảo, mức cấp tín dụng vượt giới hạn được quy định rõ đối với các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội. Cụ thể, “Mức cấp tín dụng tối đa đề nghị đối với một khách hàng không vượt quá 38%, một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó không vượt quá 52% vốn tự có của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài để cho vay các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 258/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội”.

Việc quy định các ngưỡng cụ thể này được Ngân hàng Nhà nước cho biết là dựa trên cơ sở tổng kết thực tiễn triển khai cấp tín dụng vượt giới hạn trong thời gian qua, đặc biệt đối với các dự án trọng điểm quốc gia có nhu cầu vốn rất lớn. Trong thực tế, Chính phủ đã cho phép các tổ chức tín dụng cấp tín dụng vượt giới hạn để thực hiện nhiều dự án quan trọng, có ý nghĩa lớn đối với phát triển kinh tế - xã hội, như các dự án thủy điện Sơn La, thủy điện Lai Châu, các dự án nhiệt điện lớn và gần đây là dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1.

Theo cơ quan soạn thảo, trường hợp dự án Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 là ví dụ điển hình về việc áp dụng cơ chế cấp tín dụng vượt giới hạn đối với dự án quy mô lớn. Đây là dự án quan trọng quốc gia được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt mức cấp tín dụng tối đa vượt giới hạn đối với Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), trong đó mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng là 38% vốn tự có của tổ chức tín dụng và đối với EVN cùng người có liên quan là 52% vốn tự có.

Từ thực tiễn này, Ngân hàng Nhà nước cho rằng việc quy định ngưỡng cụ thể 38% và 52% là phù hợp, vừa kế thừa kinh nghiệm triển khai trước đây, vừa tạo khuôn khổ pháp lý rõ ràng cho việc xem xét cấp tín dụng vượt giới hạn đối với các dự án quy mô lớn trong thời gian tới.

Mức cấp tín dụng tối đa đề nghị đối với một khách hàng không vượt quá 38%, một khách hàng và người có liên quan của khách hàng đó không vượt quá 52% vốn tự có của ngân hàng thương mại. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, việc xác định các mức trần này cũng gắn với mục tiêu kiểm soát rủi ro tập trung tín dụng trong hệ thống ngân hàng. Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 đã quy định lộ trình giảm dần giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và nhóm khách hàng có liên quan nhằm hạn chế việc tập trung vốn tín dụng vào một số khách hàng lớn, đồng thời khuyến khích các tổ chức tín dụng phân bổ vốn rộng hơn trong nền kinh tế.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và các dự án trọng điểm quốc gia ngày càng lớn, quy định về mức cấp tín dụng vượt giới hạn được thiết kế theo hướng tạo điều kiện cho các tổ chức tín dụng tham gia tài trợ vốn nhưng vẫn đảm bảo nguyên tắc an toàn hệ thống. Theo Ngân hàng Nhà nước, đối với các dự án có nhu cầu vốn lớn, các tổ chức tín dụng có thể thực hiện cấp tín dụng hợp vốn với nhiều ngân hàng cùng tham gia tài trợ. Cơ chế hợp vốn không chỉ giúp đáp ứng nhu cầu vốn của dự án mà còn góp phần phân tán rủi ro, nâng cao tính an toàn cho hệ thống ngân hàng do các tổ chức tín dụng cùng tham gia thẩm định, quyết định cho vay và cùng chịu trách nhiệm đối với khoản tín dụng.

Ngoài ra, việc quy định mức cấp tín dụng tối đa cũng được tính toán trên cơ sở quy mô vốn tự có của các ngân hàng thương mại lớn hiện nay. Theo đánh giá của Ngân hàng Nhà nước, với quy mô vốn tự có của một số ngân hàng thương mại lớn, nếu áp dụng các mức 38% và 52% thì quy mô khoản cấp tín dụng vượt giới hạn có thể lên tới hàng chục nghìn tỷ đồng đối với một khách hàng và hàng trăm nghìn tỷ đồng đối với một nhóm khách hàng liên quan. Điều này giúp hệ thống ngân hàng có khả năng tham gia tài trợ các dự án có tổng mức đầu tư rất lớn, đặc biệt là các dự án hạ tầng chiến lược trên địa bàn Thủ đô trong thời gian tới.

Rút ngắn thời gian và đơn giản hóa thủ tục

Dự thảo cũng tập trung sửa đổi nhiều quy định nhằm cắt giảm thủ tục hành chính và rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ.

Điểm mới là thời gian đăng tải thư mời hợp vốn để huy động các tổ chức tín dụng tham gia tài trợ được rút ngắn từ 45 ngày xuống còn 30 ngày. Theo quy định sửa đổi, tổ chức tín dụng phải đăng tải thư mời hợp vốn trong thời gian ít nhất 30 ngày nhưng không có tổ chức tín dụng khác tham gia hợp vốn trước khi đề nghị cấp tín dụng vượt giới hạn.

Cơ chế tín dụng đặc biệt để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô. Ảnh minh họa

Bên cạnh đó, quy trình xem xét hồ sơ cũng được rút ngắn đáng kể. Theo dự thảo, trong vòng 5 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét và gửi văn bản lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương liên quan. Các cơ quan này có 5 ngày làm việc để phản hồi, sau đó Ngân hàng Nhà nước có tối đa 17 ngày để kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ của hồ sơ trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định.

Việc rút ngắn các mốc thời gian xử lý này được thực hiện theo chủ trương cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính của Chính phủ nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và triển khai các dự án lớn .

Dự thảo cũng bổ sung quy định về thẩm quyền của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước trong việc xem xét, quyết định cấp tín dụng vượt giới hạn đối với một số trường hợp theo Nghị quyết 258/2025/QH15.

Theo đó, bên cạnh trường hợp Thủ tướng Chính phủ quyết định mức cấp tín dụng vượt giới hạn, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng được giao thẩm quyền xem xét, quyết định đối với các khoản cấp tín dụng vượt giới hạn phục vụ các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô.