Nông thôn đang quyết định "cuộc đua" bán lẻ?

Thị trường bán lẻ Việt Nam tiếp tục duy trì sức tăng trưởng mạnh mẽ và được đánh giá là một trong những lĩnh vực năng động nhất của nền kinh tế. Theo nhiều báo cáo nghiên cứu thị trường, quy mô ngành bán lẻ Việt Nam đã đạt khoảng 269 tỷ USD trong năm 2025, tăng trưởng từ 9-10% so với năm trước đó - mức tăng cao nhất trong vòng 5 năm gần đây nếu không tính giai đoạn đặc biệt do đại dịch Covid-19 gây ra.

Hệ thống bán lẻ không ngừng phát triển ở cả khu vực thành thị và nông thôn

Sự phục hồi này phản ánh rõ nét xu hướng tiêu dùng nội địa đang gia tăng trở lại, cùng với tâm lý ưu tiên hàng Việt của người tiêu dùng trong bối cảnh kinh tế từng bước ổn định hơn sau nhiều biến động.

Để đón đầu nhu cầu mua sắm ngày càng lớn, hàng loạt doanh nghiệp bán lẻ trong và ngoài nước đang tăng tốc mở rộng hệ thống phân phối trên toàn quốc. Tuy nhiên, thay vì chỉ tập trung vào các đô thị lớn như trước đây, nhiều doanh nghiệp đang chuyển hướng sang những khu vực từng bị xem là “vùng trũng” của ngành bán lẻ hiện đại: thị trường nông thôn.

Những con số cho thấy cuộc cạnh tranh ngày càng nóng lên. Tập đoàn bán lẻ Central Retail, hiện diện tại Việt Nam từ năm 2012, hiện sở hữu khoảng 330 siêu thị và cửa hàng thuộc các thương hiệu Go!, Big C, Tops Market trên khắp cả nước, phục vụ khoảng nửa triệu lượt khách mỗi ngày.

Trong khi đó, Aeon Việt Nam đến cuối năm 2025 đã vận hành hàng trăm điểm bán gồm trung tâm thương mại, siêu thị quy mô vừa và nhỏ cùng chuỗi cửa hàng tiện ích trải dài tại nhiều tỉnh, thành.

Đáng chú ý, hệ thống WinCommerce đang cho thấy tham vọng phủ kín thị trường khi riêng năm 2025 đã mở thêm khoảng 800 cửa hàng mới, trong đó gần 70% đặt tại khu vực nông thôn. Đến giữa năm 2026, doanh nghiệp này chính thức vận hành cửa hàng thứ 5.000 trên toàn quốc, gấp đôi quy mô mạng lưới chỉ sau chưa đầy 7 năm.

Theo giới chuyên gia, đây không đơn thuần là mở rộng địa bàn kinh doanh mà là bước dịch chuyển chiến lược nhằm giành lợi thế tại khu vực được xem là dư địa tăng trưởng lớn nhất của thị trường bán lẻ trong thập niên tới.

Hiện khu vực nông thôn chiếm khoảng 62% dân số cả nước nhưng hệ thống bán lẻ hiện đại mới chỉ chiếm tỷ trọng khá nhỏ. Đây chính là khoảng trống mà các doanh nghiệp đang hướng tới.

Công nghệ - yếu tố quyết định cuộc cạnh tranh

Nếu giai đoạn trước, lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp bán lẻ chủ yếu đến từ độ phủ cửa hàng, vị trí mặt bằng đẹp hay quy mô hệ thống lớn thì hiện nay, những yếu tố đó không còn mang tính quyết định tuyệt đối.

Sự bùng nổ của thương mại điện tử cùng xu hướng tiêu dùng số đã làm thay đổi căn bản cách người Việt mua sắm.

Người tiêu dùng ngày nay không còn đơn thuần bước vào cửa hàng và quyết định mua hàng ngay lập tức. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, họ có thể đồng thời so sánh giá trên các sàn thương mại điện tử, đọc đánh giá sản phẩm trên mạng xã hội, tham khảo ý kiến từ các nhà sáng tạo nội dung trước khi đưa ra lựa chọn cuối cùng.

Điều này khiến ngành bán lẻ bước vào một giai đoạn cạnh tranh hoàn toàn mới – nơi dữ liệu và trải nghiệm khách hàng trở thành tài sản quan trọng nhất.

Nhiều doanh nghiệp lớn đã bắt đầu đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây và các nền tảng quản trị khách hàng nhằm theo dõi hành vi tiêu dùng theo thời gian thực.

Một số hệ thống bán lẻ ứng dụng công nghệ nhận diện hành vi để phân tích khu vực khách hàng dừng lại lâu nhất trong cửa hàng, từ đó tối ưu cách trưng bày sản phẩm. Không ít doanh nghiệp còn triển khai robot AI hỗ trợ tư vấn bán hàng nhằm tạo ra trải nghiệm mua sắm nhanh hơn và cá nhân hóa hơn cho từng khách hàng.

Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, thu nhập và mức sống của người dân ở nhiều địa phương đang được cải thiện rõ rệt. Người tiêu dùng tại khu vực ngoài đô thị hiện không còn chỉ quan tâm tới giá rẻ mà ngày càng chú trọng đến chất lượng, thương hiệu cũng như nguồn gốc sản phẩm.

Sự thay đổi này đang mở ra cơ hội lớn cho các chuỗi bán lẻ hiện đại tiến sâu hơn vào những thị trường vốn trước đây phụ thuộc chủ yếu vào chợ truyền thống và cửa hàng nhỏ lẻ.

Tuy nhiên, không phải doanh nghiệp nào cũng đủ khả năng tham gia cuộc chơi công nghệ.

Phần lớn doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam hiện có quy mô vừa và nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế, trong khi trình độ công nghệ chưa đồng đều. Nhiều đơn vị vẫn vận hành theo phương thức quản lý truyền thống và chưa xây dựng được hệ thống dữ liệu khách hàng đủ mạnh.

Các chuyên gia cho rằng thách thức lớn nhất của chuyển đổi số trong ngành bán lẻ không nằm ở việc mua thêm phần mềm hay thiết bị hiện đại, mà là khả năng biến dữ liệu thành công cụ phục vụ chiến lược kinh doanh.

Trong dài hạn, ngành bán lẻ Việt Nam được dự báo tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng từ 10-12% mỗi năm. Đến năm 2030, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng có thể đạt khoảng 450 tỷ USD.

Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh trong giai đoạn tới sẽ không còn xoay quanh câu chuyện ai sở hữu nhiều cửa hàng hơn, mà là doanh nghiệp nào hiểu khách hàng sâu hơn, thích ứng nhanh hơn và tận dụng công nghệ hiệu quả hơn.

Khi thị trường bước vào giai đoạn tái định hình mạnh mẽ, từ thành thị đến nông thôn, cuộc đua bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến sự thay đổi căn bản về cách doanh nghiệp tạo dựng lợi thế cạnh tranh, và đó mới chỉ là sự khởi đầu.