Quay cuộc sống thường ngày, 'hái ra tiền' nhờ cơn khát dữ liệu AI

Người lao động ghi lại công việc hằng ngày bằng camera - nguồn dữ liệu thực tế giúp robot học cách thay thế con người trong tương lai

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những hướng đi chưa từng có trong thị trường lao động toàn cầu. Một trong những xu hướng đáng chú ý là sự xuất hiện của một “nghề mới”, quay lại chính các hoạt động thường ngày để cung cấp dữ liệu huấn luyện cho robot. Đây được xem là mảnh ghép quan trọng trong cuộc đua phát triển robot hình người, lĩnh vực đang thu hút sự đầu tư mạnh mẽ từ các tập đoàn công nghệ.

Trong những năm gần đây, robot không chỉ dừng lại ở khả năng vận hành trong nhà máy mà đang tiến gần hơn tới mục tiêu trở thành trợ lý đa năng trong đời sống. Các mẫu robot hiện đại có thể đi lại, nhảy múa, thậm chí thực hiện một số thao tác cơ bản. Tuy nhiên, để có thể làm việc trong môi trường thực như nhà ở, bệnh viện hay cửa hàng, robot cần học được cách tương tác linh hoạt với thế giới vật lý, điều đòi hỏi lượng dữ liệu khổng lồ.

Thay vì lập trình từng hành động chi tiết, các công ty công nghệ nhận ra rằng cách hiệu quả nhất là để robot “quan sát” con người. Những video ghi lại quá trình làm việc thực tế, đặc biệt từ góc nhìn thứ nhất, trở thành nguồn dữ liệu quý giá giúp máy móc hiểu được cách cầm nắm, di chuyển và xử lý tình huống.

Chính nhu cầu này đã thúc đẩy sự hình thành của một thị trường lao động mới. Nhiều startup và nền tảng trung gian đang tuyển dụng hàng nghìn lao động tự do trên toàn cầu để tham gia quay video trong quá trình sinh hoạt hằng ngày. Người tham gia thường được trang bị camera gắn trên đầu hoặc cổ tay, ghi lại toàn bộ hoạt động như nấu ăn, dọn dẹp, sắp xếp đồ đạc.

Theo các đơn vị tuyển dụng, mức thù lao có thể đạt khoảng 80 USD cho hai giờ quay video đạt yêu cầu. Đây là mức thu nhập tương đối hấp dẫn, đặc biệt trong bối cảnh các công việc thời vụ truyền thống như giao hàng hay phục vụ đang cạnh tranh gay gắt. Với nhiều người, đây là cách kiếm tiền linh hoạt khi không cần kỹ năng chuyên môn cao, chỉ đơn giản là “biến cuộc sống thường ngày thành dữ liệu”.

Không ít gia đình đã tận dụng cơ hội này để tăng thu nhập. Căn bếp, phòng khách hay nhà kho trở thành “phòng thí nghiệm dữ liệu” cho AI. Những thao tác tưởng chừng đơn giản như thái rau, lau bàn hay mở vòi nước lại chứa đựng thông tin phức tạp về lực tay, góc chuyển động và phản xạ, những yếu tố then chốt để robot có thể hoạt động ngoài đời thực.

So với các chatbot học từ dữ liệu văn bản trên internet, robot vật lý cần hiểu sâu hơn về cách con người tương tác với môi trường xung quanh. Đây là lý do khiến dữ liệu video thực tế trở nên đặc biệt quan trọng. Phương pháp này cũng giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí so với việc sử dụng các hệ thống điều khiển từ xa hoặc mô phỏng ảo vốn đắt đỏ và kém hiệu quả.

Cuộc đua trong lĩnh vực robot hình người đang diễn ra ngày càng quyết liệt. Nhiều quốc gia và doanh nghiệp lớn đã đẩy mạnh đầu tư để chiếm lợi thế. Các trung tâm huấn luyện robot liên tục được xây dựng, trong khi hoạt động thu thập dữ liệu được mở rộng sang nhiều khu vực có nguồn lao động dồi dào. Việc bổ sung hàng chục nghìn giờ video đã giúp robot cải thiện đáng kể khả năng thực hiện các nhiệm vụ phức tạp.

Giới phân tích nhận định, chính nguồn dữ liệu “đời thực” này đang trở thành yếu tố then chốt quyết định tốc độ phát triển của ngành. Thị trường robot hình người được dự báo có thể đạt quy mô hàng chục tỷ USD trong thập kỷ tới, tạo ra một hệ sinh thái kinh tế mới xoay quanh việc thu thập và xử lý dữ liệu hành vi con người.

Tuy nhiên, xu hướng này cũng kéo theo không ít tranh cãi. Một số ý kiến cho rằng những người tham gia cung cấp dữ liệu có thể vô tình góp phần đào tạo các hệ thống sẽ thay thế chính họ trong tương lai. Khi robot ngày càng thành thạo các công việc cơ bản, nguy cơ tự động hóa lan rộng sang nhóm lao động phổ thông là điều khó tránh khỏi.

Bên cạnh đó, vấn đề quyền riêng tư cũng được đặt ra. Việc ghi lại các hoạt động trong không gian sống cá nhân và chia sẻ cho bên thứ ba khiến nhiều người lo ngại, dù các công ty cam kết chỉ sử dụng dữ liệu cho mục đích huấn luyện AI. Ranh giới giữa cơ hội kiếm tiền và bảo vệ đời sống cá nhân vì thế trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Dẫu vậy, với nhiều lao động tự do, lợi ích trước mắt vẫn là yếu tố quyết định. Tính linh hoạt, dễ tiếp cận và thu nhập nhanh khiến công việc này trở thành lựa chọn hấp dẫn trong bối cảnh thị trường lao động liên tục biến động.

Trong ngắn hạn, việc thu thập dữ liệu từ con người vẫn là giải pháp hiệu quả nhất để giúp robot học hỏi các kỹ năng phức tạp. Nhưng về dài hạn, chính sự phát triển của công nghệ này có thể làm thay đổi cấu trúc việc làm toàn cầu, buộc người lao động phải liên tục nâng cao kỹ năng để thích ứng.

Sự ra đời của “nghề quay cuộc sống” vì thế không chỉ phản ánh bước tiến của AI mà còn cho thấy cách công nghệ đang tái định nghĩa giá trị lao động trong kỷ nguyên số.