Thị trường hàng hóa: MXV-Index giảm 1,3% xuống 2.948 điểm

Thị trường nông sản chìm trong sắc đỏ

Nhóm đậu tương dẫn dắt đà suy yếu của thị trường

Sắc đỏ bao trùm toàn bộ 7 mặt hàng nông sản CBOT trong phiên giao dịch 28/9, dẫn đầu là nhóm đậu tương. Đóng cửa phiên, giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 giảm 2,3% xuống 473,4 USD/tấn; giá khô đậu tương kỳ hạn tháng 12 giảm 3,1% xuống 396,2 USD/tấn.

Theo Sở Giao dịch Hàng hóa Việt Nam (MXV), thỏa thuận thương mại song phương Mỹ - Trung loại trừ mặt hàng đậu tương hạt khỏi danh mục cắt giảm thuế quan và áp lực nguồn cung gia tăng khi vụ thu hoạch tại Mỹ đang bám sát tiến độ đã gây áp lực lên nhóm họ đậu trong phiên hôm qua.

Dù hai bên đạt thỏa thuận hạn thuế đối ứng cho gói hàng hóa trị giá 60 tỷ USD (danh mục 1.619 mặt hàng), nhưng đậu tương thô thương mại không nằm trong danh mục được ưu đãi do quy mô kim ngạch mặt hàng này quá lớn, hiện đạt 12,6 tỷ USD năm 2024 và vốn được phân bổ theo kênh cam kết riêng.

Việc Trung Quốc tiếp tục duy trì mức thuế 10% đối với đậu tương Mỹ làm suy giảm kỳ vọng trước đó của thị trường về một thỏa thuận miễn thuế toàn diện. Điều này khiến nông sản Mỹ tiếp tục gặp bất lợi về giá so với nguồn cung Nam Mỹ, đồng thời cho thấy sức mua từ Trung Quốc thời gian tới chủ yếu tập trung ở các doanh nghiệp nhà nước như Sinograin và COFCO thay vì mở rộng sang khối doanh nghiệp ép dầu tư nhân.

Sự thay đổi về kỳ vọng chính sách đã kích hoạt làn sóng bán tháo từ các quỹ quản lý tiền tệ (Managed Money). Trước đó, các tổ chức đầu cơ duy trì quy mô vị thế mua ròng kỷ lục, với 185.500 hợp đồng khô đậu tương và 244.700 hợp đồng đậu tương thô. Tỷ trọng nắm giữ ở mức trần lịch sử khiến thị trường rơi vào thanh lý ép buộc (Long Liquidation Loop) khi thông tin thực tế không đạt kỳ vọng, đẩy giá đậu tương kỳ hạn tháng 11 lùi về mức thấp nhất trong tháng.

Bên cạnh đó, áp lực nguồn cung vụ mới tại Mỹ cũng tác động trực tiếp lên giá. Báo cáo Tiến độ Mùa vụ do Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố ngày 28/9 cho thấy hoạt động thu hoạch đậu tương đạt 17% diện tích, bám sát mức bình quân 5 năm. Dù mưa rải rác làm chậm tiến độ trong tuần trước, dự báo thời tiết tại vành đai Midwest sẽ chuyển khô ráo vào đầu tháng 10, hỗ trợ nông dân đẩy nhanh việc thu hoạch và đưa hàng thực tế ra các trạm trung chuyển.

Tại Nam Mỹ, các dữ liệu quan trắc khí hậu thực địa giải tỏa bớt lo ngại về khô hạn. Tại bang Mato Grosso của Brazil, lượng mưa lũy kế 90 ngày qua đạt 81mm, cao gấp đôi mức bình quân lịch sử, giúp độ ẩm đất tầng sâu phục hồi tốt. Dù tiến độ gieo trồng thực tế hiện mới đạt 2,37%, điều kiện ẩm độ đất thuận lợi được kỳ vọng sẽ giúp nông dân Brazil nhanh chóng tăng tốc gieo trồng trên diện rộng trong những tuần tới, củng cố triển vọng nguồn cung dồi dào từ Nam Mỹ trong nửa đầu năm 2027.

Theo MXV, nhịp điều chỉnh hiện tại đưa mặt bằng giá về vùng chiết khấu hợp lý hơn sau giai đoạn tăng cao. MXV khuyến nghị các doanh nghiệp chế biến nội địa cần theo dõi biến động thị trường, đồng thời theo dõi vùng hỗ trợ 468 - 470 USD/tấn trên sở CBOT để thiết lập các vị thế bảo hiểm giá cho nhu cầu quý I/2027.

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hiền, Trưởng phòng Tin tức - Công ty Cổ phần Hitech Finance (TVKD số 036), nhịp giảm mạnh của đậu tương trong phiên phản ánh sự thất vọng về kết quả thương mại Mỹ - Trung, hơn là sự suy yếu đột ngột của nhu cầu thực tế.

Trước cuộc gặp Mỹ - Trung, giá đậu tương đã tăng mạnh nhờ kỳ vọng Trung Quốc có thể đưa ra thêm các biện pháp hỗ trợ nhập khẩu nông sản Mỹ. Tuy nhiên, việc đậu tương không nằm trong danh sách được giảm thuế đã kích hoạt hoạt động bán kỹ thuật & chốt lời. Đậu tương Mỹ vẫn chịu thuế bổ sung 10% tại Trung Quốc, làm giảm tính cạnh tranh so với Brazil và hạn chế hoạt động mua vào của các nhà máy ép dầu tư nhân Trung Quốc.

Trung Quốc vẫn đang là khách hàng lớn nhất của đậu tương Mỹ. Việc xuất khẩu từ đầu niên vụ cao hơn hơn 25% so với cùng kỳ cho thấy nhu cầu cơ bản vẫn là một lực đỡ đáng chú ý.

“Nhà đầu tư nên theo dõi phản ứng của giá tại các vùng hỗ trợ, thay vì vội vàng xác nhận một xu hướng giảm mới. Trong tuần này, đặc biệt chú ý đến Báo cáo Tồn kho Ngũ cốc hàng quý của USDA và các đơn hàng đậu tương mới từ Trung Quốc. Nếu tốc độ mua của Trung Quốc chậm lại kết hợp với số liệu tồn kho cao, giá có thể tiếp tục lao dốc khi Mỹ bước sâu hơn vào giai đoạn thu hoạch và nguồn cung mới được đưa ra thị trường”, bà Hiền khuyến nghị.

Giá cà phê bật tăng

Trái ngược với diễn biến ở nhóm họ đậu, sắc xanh chiếm ưu thế trên thị trường cà phê thế giới khi cả hai mặt hàng Arabica và Robusta đồng loạt tăng điểm. Cụ thể, giá cà phê Arabica kỳ hạn tháng 12/2026 trên Sở ICE US tăng 3,64%, lên mức 6.365 USD/tấn; giá cà phê Robusta kỳ hạn tháng 11/2026 trên Sở ICE EU tăng 1,34%, chốt phiên tại 3.412 USD/tấn.

Theo MXV, giá Arabica được hỗ trợ bởi hoạt động mua vào của nhóm đầu cơ, trong bối cảnh các vị thế bán trước đó đang được thu hẹp. Theo số liệu của CFTC tính đến ngày 22/9, nhóm đầu cơ (Non-Commercials) đang duy trì vị thế bán ròng 6.472 lô, tương đương hơn 1,8 triệu bao, tăng 277,2% so với tuần trước. Việc lượng vị thế bán ròng gia tăng mạnh trước đó tạo dư địa cho hoạt động mua đóng vị thế, qua đó góp phần hỗ trợ giá Arabica phục hồi trong phiên.

Về cung - cầu, dù Cơ quan Cung ứng Mùa vụ Brazil (CONAB) từng dự báo sản lượng niên vụ hiện tại đạt 67,6 triệu bao, song con số này được đánh giá là chưa phản ánh đầy đủ tổn thất do mưa lớn kéo dài. Khảo sát thực địa của Quỹ Procafé cho thấy sản lượng thực tế của Brazil niên vụ này có thể chỉ đạt từ 54 - 58 triệu bao.

Riêng với Arabica, sản lượng đối mặt nguy cơ hao hụt 10 - 15% do quả rụng không thể thu gom; mưa liên tục từ tháng 5 đến tháng 9 khiến hơn 60% trang trại cơ giới hóa tại vùng Sul de Minas chưa hoàn tất thu gom, trong khi tại các vùng đồi dốc có tới 50 - 70% lượng quả rơi vẫn nằm trên mặt đất.

Các báo cáo ngành ghi nhận khoảng 40% sản lượng Arabica vụ này thuộc nhóm cà phê quét đất bị suy giảm phẩm cấp do độ ẩm cao, khiến hàng trăm nghìn bao không đủ tiêu chuẩn phối trộn xuất khẩu và làm thu hẹp nguồn cung thương phẩm đạt chuẩn.

Bên cạnh tổn thất của vụ cũ, nguồn cung từ Brazil tiếp tục đối mặt với rủi ro từ thời tiết niên vụ mới 2026-2027. Theo cơ quan khí tượng Climatempo, lượng mưa tại bang Minas Gerais sẽ bị hạn chế trong tuần đầu tháng 10, đe dọa trực tiếp đến giai đoạn ra hoa đầu mùa. Dù những đợt mưa rải rác trước đó đã kích thích các đợt hoa đầu tiên, song hiện tượng hoa nở không đồng đều kết hợp nguy cơ khô hạn tiếp diễn có thể làm cháy nụ và giảm tỷ lệ đậu quả non, tạo thêm thách thức cho triển vọng phục hồi sản lượng trong năm 2027.

Đồng thời, tồn kho cà phê Arabica đạt chuẩn trên Sở ICE US lùi về mức 253.203 bao, giảm 56,1% so với mốc 576.753 bao cùng kỳ năm trước, khiến thị trường thiếu hụt vùng đệm hàng thực trước các đợt biến động. Tại thị trường nội địa Brazil, tỷ giá USD/BRL dao động trên mốc 5,2 Real/USD cộng hưởng với đà phục hồi giá trên sở ICE US đã đẩy giá cà phê giao ngay tại các vùng nguyên liệu trọng điểm như Franca, Machado và Campos Gerais tăng từ 1,85% đến 6,33%, củng cố vững chắc mặt bằng giá cơ sở vật chất.

Tại thị trường nội địa, giá cà phê nhân xô tại khu vực Tây Nguyên diễn biến đồng pha với xu hướng hồi phục của giá thế giới. Sau nhịp điều chỉnh về vùng đáy 92.000 đồng/kg vào giữa tuần trước, đà giảm đã chững lại, đưa mặt bằng giá thu mua hôm nay (29/9) giữ vững trong khoảng 93.000 - 93.800 đồng/kg. Tồn kho vụ cũ của nông dân và đại lý không còn nhiều, hiện thị trường đang bước vào giai đoạn nghe ngóng trước thềm thu hoạch cao điểm vụ 2026-2027 vào tháng 11 tới.