Thương hiệu Việt: Từ nội lực doanh nghiệp đến sức mạnh quốc gia

Từ thực tiễn, doanh nghiệp xác định ba trụ cột xây dựng thương hiệu: Chất lượng sản phẩm, đổi mới sáng tạo và trách nhiệm cộng đồng.

Báo cáo mới nhất của Brand Finance cho thấy bức tranh thương hiệu Việt Nam năm 2025 có nhiều gam màu trái chiều. Tổng giá trị của Top 100 thương hiệu Việt đạt 38,4 tỷ USD, giảm 14% so với năm trước. Sự sụt giảm này phần nào phản ánh những thách thức nội tại của doanh nghiệp Việt trong việc duy trì và nâng cao giá trị thương hiệu trong một môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt.

Dẫu vậy, các số liệu chi tiết lại hé lộ những tín hiệu tích cực. Viettel tiếp tục giữ vị trí thương hiệu giá trị nhất; MB gây ấn tượng với mức tăng trưởng 87%, trở thành thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất; trong khi Vinpearl được vinh danh là thương hiệu mạnh nhất với chỉ số sức mạnh thương hiệu (BSI) gần như tuyệt đối. Những điểm sáng này cho thấy khi được đầu tư đúng hướng, doanh nghiệp Việt hoàn toàn có thể tạo ra giá trị vượt trội, thậm chí đạt chuẩn mực quốc tế.

Tuy nhiên, điều đáng lưu ý là các thành công này vẫn mang tính riêng lẻ, chưa hình thành được một lực đẩy đồng bộ. Sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp và giữa doanh nghiệp với chiến lược quốc gia khiến thương hiệu Việt chưa thể tạo dấu ấn rõ nét trên bản đồ toàn cầu.

Nội lực doanh nghiệp: tăng về lượng, thiếu về chất

Tại tọa đàm “Giá trị thương hiệu: Từ nội lực doanh nghiệp đến sức mạnh quốc gia”, do Báo Công Thương tổ chức ngày 17/4, bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng, Phòng Phát triển Năng lực Xúc tiến thương mại (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương) cho rằng báo cáo của Brand Finance là một chỉ báo quan trọng, phản ánh tương đối đầy đủ thực trạng thương hiệu Việt Nam hiện nay.

Theo bà Lan, giai đoạn 2020-2025 ghi nhận sự tăng trưởng mạnh mẽ của giá trị thương hiệu quốc gia. Năm 2025, Việt Nam đạt gần 520 tỷ USD, xếp thứ 32/193 quốc gia, với tốc độ tăng trưởng lên tới 63%. Đây là kết quả của quá trình cải thiện môi trường kinh doanh và sự chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Đảng, Nhà nước.

Đóng góp lớn vào thành tựu này là các doanh nghiệp tiêu biểu đạt Thương hiệu quốc gia như Vietcombank, Vingroup, Vinamilk, Hòa Phát hay TH. Nhóm doanh nghiệp này chiếm tới khoảng 89% tổng giá trị Top 100 thương hiệu mạnh nhất Việt Nam.

Dẫu vậy, theo bà Lan, sự tập trung giá trị vào một nhóm nhỏ cũng đồng thời cho thấy một thực tế đáng suy nghĩ. “Thực tế này cho thấy, chúng ta đang tăng về số lượng nhưng chưa mạnh về chất”, bà Lan thẳng thắn nhận định.

Bà Tạ Hoàng Lan, Phó Trưởng phòng Phát triển Năng lực Xúc tiến thương mại (Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công Thương).

Một trong những nguyên nhân quan trọng là mô hình phát triển của nhiều doanh nghiệp vẫn thiên về gia công, làm thuê. Năng lực thiết kế, sáng tạo và xây dựng thương hiệu riêng trên thị trường quốc tế còn hạn chế, khiến giá trị gia tăng chưa cao. Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe liên quan đến “xanh” và phát triển bền vững.

Ngoài ra, nhận thức về bảo hộ sở hữu trí tuệ còn chưa đầy đủ, dẫn đến không ít trường hợp thương hiệu bị xâm phạm hoặc mất quyền ngay tại thị trường trong nước. Đây là những điểm nghẽn lớn cản trở quá trình nâng tầm thương hiệu Việt.

“Vì vậy, bài toán trong tương lai là không chỉ tăng số lượng doanh nghiệp xuất khẩu mà phải nâng cao chất lượng và giá trị thương hiệu”, bà Lan nhấn mạnh, đồng thời cho rằng doanh nghiệp cần làm chủ công nghệ, đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, tự thiết kế và xây dựng thương hiệu để định vị ở phân khúc cao hơn trên thị trường quốc tế.

Dưới góc nhìn chuyên gia, ông Lại Tiến Mạnh (Mibrand Vietnam) cho rằng xây dựng thương hiệu, đặc biệt ở tầm quốc gia, không thể chỉ dừng ở sản phẩm hay ý tưởng, mà phải dựa trên một hệ thống nền tảng vững chắc.

Theo ông Mạnh yếu tố đầu tiên là quy mô doanh nghiệp. Những doanh nghiệp nhỏ dù có sáng tạo vẫn khó đại diện cho thương hiệu quốc gia nếu chưa đạt độ phủ thị trường đủ lớn.

“Quy mô vì vậy là điều kiện tiên quyết để tham gia ‘sân chơi’ thương hiệu quốc gia”, ông Mạnh nhận định.

Tuy nhiên, quy mô chỉ là điều kiện cần. Điều kiện đủ là tiềm lực thực chất, bao gồm năng lực tài chính, nguồn nhân lực và hệ thống vận hành. Không ít doanh nghiệp có lịch sử lâu dài, phạm vi hoạt động rộng nhưng vẫn thiếu nền tảng đủ mạnh để cạnh tranh bền vững.

Một yếu tố mang tính quyết định khác là năng lực thực thi chiến lược. Theo ông Mạnh, tiềm lực nếu không được chuyển hóa thành năng lực thì vẫn chỉ là “nguồn lực tiềm ẩn”. Doanh nghiệp phải có khả năng triển khai hiệu quả các mục tiêu, từ đảm bảo chất lượng sản phẩm đến đổi mới sáng tạo và vai trò tiên phong.

Ông Lại Tiến Mạnh, Chuyên gia thương hiệu (Mibrand Vietnam).

Đặc biệt, quản trị thương hiệu được coi là một trong những năng lực quan trọng nhất. “Đây không chỉ là hoạt động truyền thông, mà là quá trình xây dựng, duy trì và phát triển giá trị thương hiệu một cách nhất quán, dài hạn”, ông Mạnh nhấn mạnh.

Yếu tố cuối cùng, nhưng mang tính “kích hoạt”, chính là ý chí và bản lĩnh của người lãnh đạo. Chỉ khi người đứng đầu thực sự quyết tâm, dám đầu tư và dám hành động, doanh nghiệp mới có thể theo đuổi chiến lược thương hiệu bài bản và vươn ra thị trường quốc tế.

“Chỉ khi hội tụ đầy đủ các yếu tố từ quy mô, tiềm lực, năng lực thực thi đến quyết tâm của lãnh đạo, doanh nghiệp mới có thể bước vào hành trình xây dựng thương hiệu ở tầm vóc quốc gia và toàn cầu”, ông Mạnh khẳng định.

Doanh nghiệp chủ động tái cấu trúc, nâng chuẩn nội lực

Từ góc nhìn thực tiễn, ông Phan Văn Tâm, Thành viên Hội đồng quản trị, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Phân bón Bình Điền, cho biết thương hiệu là kết quả của một quá trình tích lũy nội lực bền bỉ.

Với hơn 50 năm hình thành và phát triển, Bình Điền đã xây dựng thương hiệu “Đầu Trâu” và sớm định hướng vươn ra thị trường quốc tế từ những năm 1990. Theo ông Tâm, yếu tố then chốt chính là sự quyết tâm của lãnh đạo doanh nghiệp qua nhiều thế hệ.

Ông Phan Văn Tâm, Thành viên HĐQT, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Phân bón Bình Điền

“Chúng tôi may mắn khi từ những năm 1990, sau thời kỳ đổi mới, lãnh đạo đã định hướng xây dựng thương hiệu với logo ‘Đầu Trâu’ và phát triển ra thị trường quốc tế, chứ không chỉ dừng ở thị trường trong nước”, ông Tâm chia sẻ.

Quá trình phát triển của doanh nghiệp không phải lúc nào cũng thuận lợi. Có những giai đoạn tăng trưởng mạnh, nhưng cũng có thời điểm gặp nhiều khó khăn. Từ thực tế đó, Bình Điền rút ra bài học cốt lõi: xây dựng thương hiệu phải bắt đầu từ nội lực.

“Nếu không có năng lực, không thể xây dựng được thương hiệu mạnh, dù ở phạm vi trong nước hay quốc tế, thậm chí trong phạm vi nhỏ cũng không thể làm được”, ông Tâm nhấn mạnh.

Theo ông, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và biến động toàn cầu, doanh nghiệp muốn đứng vững phải có nền tảng nội lực vững chắc, bao gồm tài chính, nhân sự, chiến lược và công nghệ. Đồng thời, doanh nghiệp cần linh hoạt thích ứng với biến động thị trường, từ chuỗi cung ứng đến giá nguyên liệu.

Ông Trần Đình Tài, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoa Sen,

Tương tự, ông Trần Đình Tài, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Tập đoàn Hoa Sen, cho rằng nền tảng xây dựng thương hiệu bền vững bắt đầu từ văn hóa doanh nghiệp và triết lý lãnh đạo.

“Chúng tôi xác định, thương hiệu không thể tách rời sự trung thực trong sản phẩm và thông tin. Đây là nền tảng để xây dựng niềm tin với khách hàng và thị trường”, ông Tài khẳng định.

Theo ông Tài, minh bạch và liêm chính là những yếu tố không thể thiếu. Mọi sản phẩm khi đến tay người tiêu dùng phải đảm bảo đúng tiêu chuẩn, đúng chất lượng, đầy đủ hóa đơn và chính sách bảo hành rõ ràng. Hệ thống phân phối rộng khắp chính là công cụ giúp doanh nghiệp thực thi các cam kết này một cách nhất quán.

“Niềm tự hào là động lực, nhưng không thể thay thế cho đầu tư. Chính việc không ngừng đầu tư vào con người, công nghệ, hệ thống và giá trị cốt lõi mới là yếu tố quyết định giúp thương hiệu phát triển bền vững”, ông Tài nhấn mạnh.