Tuyển sinh 2026: Thí sinh nghiêng về ngành học ‘nhìn thấy cơ hội việc làm'

Nguyện vọng dịch chuyển về nơi nhìn thấy tương lai nghề nghiệp

Theo thống kê từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, trong số hơn 874.000 thí sinh đăng ký nguyện vọng lên hệ thống tuyển sinh năm 2026, có tới 467.590 em lựa chọn các ngành STEM (Khoa học - Công nghệ - Kỹ thuật - Toán học), chiếm tỷ lệ 53,4%. Khối ngành này thu hút hơn 2,36 triệu nguyện vọng, chiếm gần một phần ba tổng số 7,18 triệu nguyện vọng toàn quốc.

Ảnh minh họa. Nguồn: Bộ Giáo dục và Đào tạo

Đặc biệt, nhóm khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược thuộc diện hưởng chính sách hỗ trợ theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP đã thu hút 331.693 thí sinh với gần 1,3 triệu nguyện vọng. Những con số ấn tượng này chứng minh STEM không chỉ giữ vị trí thống trị ở nhóm điểm chuẩn thuộc top đầu, mà đã trở thành ưu tiên hàng đầu của đông đảo thí sinh trên toàn quốc.

Điểm chuẩn tại các cơ sở giáo dục đại học chuyên sâu tiếp tục củng cố thực tế này. Trong 68 chương trình đào tạo của Đại học Bách khoa Hà Nội, ngành Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo giữ vị trí dẫn đầu với 29,54 điểm; tiếp theo là Khoa học máy tính (29,27 điểm), Kỹ thuật điều khiển - tự động hóa (28,98 điểm) và Kỹ thuật vi điện tử, công nghệ nano (28,64 điểm). Xu hướng này cho thấy dải điểm cao không còn tập trung duy nhất ở AI, mà đã trải rộng sang các ngành kỹ thuật nền tảng phục vụ cho nền sản xuất hiện đại.

Tương tự, tại Trường Đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia TP.HCM), nhóm ngành có điểm trúng tuyển cao nhất tiếp tục gọi tên Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu, Thiết kế vi mạch, An toàn thông tin và Khoa học máy tính. Trong khi đó, hầu hết các ngành còn lại duy trì mức điểm ổn định ở ngưỡng từ 78 đến 85 (trên thang điểm đánh giá năng lực).

Điểm chung giúp các ngành học này duy trì sức hút chính là tính ứng dụng gắn liền với những lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như dữ liệu, AI, vi mạch, robot và tự động hóa. Nhờ vậy, thí sinh dễ dàng hình dung bức tranh học tập, xác định năng lực cần tích lũy và định hình vị trí việc làm tương lai. Đây cũng chính là những mảng nhân lực nằm trong chiến lược phát triển khoa học - công nghệ, chuyển đổi số quốc gia và kế hoạch tuyển dụng trọng điểm của các doanh nghiệp.

Đánh giá về xu hướng này, GS.TS. Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) nhìn nhận, việc hơn một nửa số thí sinh xét tuyển năm nay đăng ký ít nhất một ngành STEM và hơn một phần ba chọn các ngành ưu tiên phát triển là dấu hiệu rất tích cực. Dù số lượng nhập học thực tế có thể thấp hơn số đăng ký, nhưng bức tranh nguyện vọng phản ánh sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức của phụ huynh và học sinh về tầm quan trọng của STEM. Nhờ hiệu ứng từ chính sách học bổng, triển vọng nghề nghiệp rộng mở và công tác hướng nghiệp bài bản, người học đã có thêm niềm tin để lựa chọn.

Khi chính sách xóa bỏ rào cản “mạo hiểm”

Điểm tựa lớn nhất của mùa tuyển sinh năm 2026 chính là các chính sách đã đánh trúng hai nỗi lo lớn nhất của các gia đình là chi phí học tập và thu nhập sau tốt nghiệp.

Theo Nghị định 179/2026/NĐ-CP, sinh viên đáp ứng điều kiện thuộc nhóm ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược sẽ nhận được hỗ trợ tài chính trực tiếp. Ở bậc đại học, mức học bổng dao động từ 3,7 đến 5,5 triệu đồng/tháng, cấp 10 tháng/năm. Dù quy định đi kèm các tiêu chí khắt khe về học lực và thứ hạng đầu vào, chính sách này vẫn tạo ra cú hích tinh thần vô cùng lớn.

Khối sư phạm đang trở thành điểm đến ưu tiên của những thí sinh có năng lực học tập xuất sắc. Ảnh: Bộ Giáo dục và Đào tạo

Sự hỗ trợ tài chính kịp thời có ý nghĩa đặc biệt đối với những ngành học vốn bị xem là “khó nhằn”, đòi hỏi nền tảng Toán - Khoa học vững chắc và thời gian đào tạo kéo dài. Quan trọng hơn, chính sách này phát đi thông điệp mạnh mẽ từ Chính phủ, các ngành khoa học cơ bản, bán dẫn và kỹ thuật then chốt là trụ cột quốc gia. Lựa chọn từng bị coi là “mạo hiểm”, tốn kém và chậm thu hồi vốn giờ đây đã trở thành một hướng đi an toàn và đầy triển vọng.

Ở khối ngành Sư phạm, bài toán thu hút nhân tài cũng được giải quyết bằng cơ chế tương tự. Sinh viên sư phạm tiếp tục được hỗ trợ học phí và nhận 3,63 triệu đồng/tháng chi phí sinh hoạt. Đáng chú ý, Nghị định 182/2026/NĐ-CP ban hành quy định mức phụ cấp ưu đãi nghề tại các cơ sở giáo dục công lập tăng lên từ 20% đến 80% tùy theo vị trí, cấp học và địa bàn. Việc nâng cao phụ cấp đã làm cho bức tranh thu nhập của nhà giáo trở nên rõ ràng và hấp dẫn hơn hẳn.

Sức hút vượt trội của ngành Giáo dục phản ánh trực tiếp qua điểm chuẩn cao vượt trội. Tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, ngành Sư phạm Toán (dạy bằng tiếng Anh) chạm mốc 29 điểm, Sư phạm Hóa học đạt 28,99 điểm. Tại Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, Sư phạm Hóa học dẫn đầu với 29,83 điểm; đồng thời hàng loạt ngành như Sư phạm Vật lý, Hóa học, Ngữ văn, Lịch sử đều chạm ngưỡng trên 29,8 điểm. Con số này khẳng định khối sư phạm đang trở thành điểm đến ưu tiên của những thí sinh có năng lực học tập xuất sắc nhất.

STEM, kỹ thuật, AI và Sư phạm trở nên hấp dẫn hơn bao giờ hết nhờ khoảng cách giữa lý thuyết học tập và thực tế nghề nghiệp đã được thu hẹp tối đa. Tuy nhiên, làn sóng dịch chuyển nguyện vọng rầm rộ năm 2026 mới chỉ là chặng xuất phát. Sức hút này có giữ vững được lâu dài hay không sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào chất lượng đào tạo thực tế, năng lực thực hành của sinh viên và khả năng đáp ứng nhu cầu thị trường lao động sau khi cầm tấm bằng tốt nghiệp.