Tài chính số: Lấy quản trị rủi ro làm nền tảng phát triển bền vững

Nguyên Tình - 07:15 | 11/11/2026

Sự bùng nổ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình lại diện mạo hệ thống tài chính. Tuy nhiên, đằng sau những tiện ích số hóa vượt trội là bài toán cốt lõi: Đổi mới sáng tạo phải luôn song hành cùng khả năng chống chịu và quản trị rủi ro toàn diện.

Toàn cảnh diễn đàn - ảnh: UBE

Khi công nghệ chạm sâu vào huyết mạch tài chính

Mới đây, tại Diễn đàn Kinh tế Việt-Anh 2026 với chủ đề “Công nghệ tài chính, ổn định tài chính và khả năng chống chịu hệ thống”, các chuyên gia và định chế tài chính hai nước đã cùng nhìn nhận bức tranh chuyển đổi số (CĐS) đang bước sang một trang mới. Nếu trước đây, công nghệ chủ yếu đóng vai trò "cánh tay nối dài" cho ngân hàng điện tử, thanh toán trực tuyến và tự động hóa quy trình, thì nay đã thâm nhập sâu vào các trụ cột trọng yếu như: tín dụng, đầu tư, quản trị rủi ro và ra quyết định chiến lược.

Trong dòng chảy đó, Trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành công cụ đắc lực trong việc phát hiện gian lận, chấm điểm tín dụng, quản lý danh mục và cá nhân hóa dịch vụ. Cùng với ngân hàng mở, nền tảng kết nối dữ liệu và điện toán đám mây, các tổ chức tài chính đang gia tăng năng lực cạnh tranh mạnh mẽ.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Thị Hồng Thúy, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế (Đại học Quốc gia Hà Nội), đã đưa ra một góc nhìn thẳng thắn: Sự phụ thuộc ngày càng lớn vào công nghệ cũng làm gia tăng mức độ phức tạp của rủi ro an ninh mạng, dữ liệu và vận hành. Một sự cố công nghệ đơn lẻ hiện nay không chỉ làm gián đoạn vài giao dịch thông thường, mà còn có thể đe dọa thanh khoản, xói mòn uy tín tổ chức, thậm chí tạo hiệu ứng domino tác động tiêu cực đến sự ổn định của cả hệ thống tài chính.

Thực tế cho thấy, ngay cả những đơn vị sở hữu hạ tầng an ninh mạng tối tân vẫn có thể gục ngã nếu phụ thuộc thái quá vào một nhà cung cấp công nghệ duy nhất, dữ liệu bị chia cắt hoặc đội ngũ nhân sự chưa đủ tầm ứng phó sự cố. Yêu cầu đặt ra lúc này đã dịch chuyển từ kiểm soát từng nguy cơ riêng lẻ sang việc bảo đảm "sức đề kháng" cho toàn hệ thống. Vấn đề không chỉ là ngăn chặn rủi ro từ sớm, mà là khi sự cố xảy ra, tổ chức tài chính có thể duy trì dịch vụ thiết yếu, giảm thiểu thiệt hại và phục hồi nhanh đến mức nào.

Định hình khung pháp lý thích ứng và nâng cao năng lực chống chịu

Để giải bài toán trên, công tác quản lý và quản trị nội bộ tại các định chế tài chính đang đứng trước những yêu cầu cải cách đồng bộ. Đại diện Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng (Ngân hàng Nhà nước Việt Nam), ông Đỗ Việt Anh cho biết, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động xây dựng khuôn khổ pháp lý về an toàn hoạt động tiệm cận chuẩn mực Basel III. Ba nhóm quy định cốt lõi gồm tỷ lệ an toàn vốn, hệ thống kiểm soát nội bộ và các giới hạn bảo đảm an toàn đang được triển khai mạnh mẽ.

Việc vận hành hiệu quả các tiêu chuẩn này đòi hỏi nền tảng công nghệ thông tin và dữ liệu đủ mạnh. Theo ông Đỗ Việt Anh, đầu tư cho hạ tầng công nghệ không đơn thuần là chi phí vận hành, mà là khoản đầu tư chiến lược vào năng lực chống chịu. Khi làm chủ được dữ liệu rủi ro, các ngân hàng không chỉ tuân thủ quy định mà còn tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn. Về phía cơ quan quản lý, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục đẩy mạnh kết nối dữ liệu báo cáo, nâng cao hiệu quả cảnh báo sớm và giám sát vĩ mô.

Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch Ngân hàng Thương mại cổ phần Sài Gòn-Hà Nội (SHB

Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch HĐQT SHB phát biểu tại diễn đàn - ảnh: UEB

Từ góc độ thực tiễn thương mại, nghiên cứu do ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng TMCP Sài Gòn-Hà Nội (SHB) công bố dựa trên phản hồi của hơn 1.000 cán bộ, nhân viên ngân hàng cho thấy: Bên cạnh những thành tựu về trải nghiệm thanh toán số và năng suất lao động, việc chia sẻ dữ liệu nội bộ và số hóa quy trình tín dụng vẫn còn dư địa lớn để cải thiện. Ông Vinh nhấn mạnh, để đánh giá đúng độ sẵn sàng của CĐS, cần nhìn sâu vào tính linh hoạt của hệ thống lõi (core banking), chất lượng tích hợp dữ liệu và năng lực phản ứng của đội ngũ nhân sự trước các tình huống khủng hoảng.

Bên cạnh đó, các chuyên gia quốc tế tại Diễn đàn cũng chỉ ra những biến số mới nổi. PGS. TS. Mattia Bevilacqua (Đại học Liverpool, Anh) lưu ý rằng trên thị trường tài chính, thông tin tiêu cực thường có sức lan tỏa và tác động mạnh hơn tin tích cực, đặc biệt trong kỷ nguyên mạng xã hội lan truyền thông tin tức thời. Điều này đòi hỏi các tổ chức phải xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, chủ động minh bạch thông tin và làm chủ chiến lược truyền thông khi thị trường biến động.

Khép lại Diễn đàn, bà Alexandra Smith, Tổng Lãnh sự Anh tại TP. Hồ Chí Minh khẳng định, hợp tác chiến lược giữa Việt Nam và Anh trong lĩnh vực FinTech, tài chính xanh, ứng dụng AI và đào tạo nhân lực chất lượng cao sẽ là chìa khóa mở ra tương lai bền vững. Công nghệ tài chính mang lại cơ hội lớn cho tài chính toàn diện, nhưng đổi mới sáng tạo luôn phải đi đôi với kỷ luật quản trị rủi ro chặt chẽ, thể chế vững mạnh và niềm tin vững chắc từ thị trường.

Nguyên Tình

Tin khác

Đề xuất tăng cường quản trị rủi ro lãi suất

Ngày 9/11, Ủy ban Basel về giám sát ngân hàng (BCBS) công bố tài liệu tham vấn về hướng dẫn bổ sung theo Trụ cột 2 đối với rủi ro lãi suất trong sổ ngân hàng (IRRBB). Đề xuất tập trung khắc phục những hạn chế trong quản trị rủi ro tại các ngân hàng, nhất là khi lãi suất biến động mạnh, khó dự báo.

Ứng dụng AI an toàn trong ngân hàng

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang được ứng dụng ngày càng sâu rộng trong mọi hoạt động của ngân hàng từ định danh khách hàng điện tử, tư vấn tự động, chấm điểm tín dụng đến phát hiện giao dịch bất thường. Công nghệ này vừa hỗ trợ các bộ phận trực tiếp phục vụ khách hàng, vừa giúp các bộ phận vận hành nội bộ xử lý dữ liệu, rà soát hồ sơ và giảm bớt thao tác thủ công.

Hơn 1,3 triệu khách hàng thẻ tín dụng: Dấu ấn vị thế và đổi mới của SACOMBANK

Tiếp tục ghi dấu ấn tại các hạng mục giải thưởng Visa năm 2026, SACOMBANK khẳng định vị thế trong lĩnh vực phát hành và thanh toán thẻ, đồng thời cho thấy những bước tiến trong ứng dụng công nghệ số, phát triển sản phẩm và nâng cao trải nghiệm cho hơn 1,3 triệu khách hàng thẻ tín dụng.

Tín dụng ngân hàng tiếp sức chuyển đổi số nông nghiệp

Từ cho vay theo chuỗi liên kết, tín dụng gắn với kết quả cải thiện bền vững đến hỗ trợ tài chính quốc tế, các nguồn lực đang tham gia vào quá trình chuyển đổi nông nghiệp. Thực tiễn ứng dụng công nghệ đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài trợ, quản lý rủi ro và khai thác dữ liệu phục vụ tiếp cận vốn.

Tuổi trẻ ngành Ngân hàng chủ động cập nhật xu hướng công nghệ tài chính mới

Chiều 3/11, tại Hà Nội, Đoàn Thanh niên NHNN Chi nhánh Khu vực 1 tổ chức Hội thảo chuyên đề “Từ công nghệ Blockchain đến mã hóa tài sản thực (Real World Assets - RWA)”. Hội thảo là diễn đàn để công chức, người lao động, đặc biệt là đoàn viên, thanh niên tiếp cận những xu hướng công nghệ tài chính mới, cập nhật kiến thức chuyên môn và nhận diện những vấn đề đặt ra đối với công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.

Ngân hàng tăng cường kiểm soát nguy cơ lộ lọt dữ liệu

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đang xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư 09/2020/TT-NHNN, bổ sung các yêu cầu về bảo mật dữ liệu khách hàng, phòng ngừa thất thoát, lộ lọt thông tin; quản lý dịch vụ công nghệ thuê ngoài và bảo đảm hoạt động liên tục của hệ thống ngân hàng.

Thanh toán số tiếp sức cho thương mại điện tử

Những năm gần đây, cùng với quá trình chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thương mại điện tử và thanh toán không dùng tiền mặt ngày càng trở nên phổ biến trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân Đà Nẵng.

Ngân hàng số giúp doanh nghiệp Sơn La quản trị dòng tiền hiệu quả

Không chỉ dừng lại ở những giao dịch trực tuyến, chuyển đổi số đang mở ra cách thức kinh doanh mới cho cộng đồng doanh nghiệp Sơn La. Bằng việc kết nối công nghệ, thanh toán và tín dụng, ngành Ngân hàng đang từng bước tháo gỡ điểm nghẽn về quản trị, dòng tiền và nguồn vốn, tiếp sức doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và nắm bắt cơ hội phát triển.

Ngân hàng cần thay đổi cách phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng AI

Theo ông Lê Quang Hà, Phó Giám đốc Công ty TNHH MTV An ninh mạng Viettel, việc bảo vệ hệ thống trước nguy cơ bị tấn công mạng không chỉ dừng ở phát hiện, ngăn chặn mà còn cần chú trọng khả năng phản ứng nhanh, giới hạn phạm vi ảnh hưởng và duy trì các dịch vụ trọng yếu khi xảy ra sự cố.

Đưa tài chính số đến gần hơn với khách hàng

Chuyển đổi số trong hoạt động ngân hàng đang mở ra nhiều tiện ích cho người dân, doanh nghiệp, nhất là tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa. Với mạng lưới giao dịch rộng khắp cùng việc đẩy mạnh các dịch vụ ngân hàng điện tử, Agribank chi nhánh Đắk Lắk đang từng bước đưa thanh toán không dùng tiền mặt đến gần hơn với đời sống, góp phần thúc đẩy kinh tế địa phương phát triển.

Cà phê với CEO

Cuộc chuyển giao tài sản nghìn tỷ USD: Thế hệ trẻ đang thay đổi cuộc chơi như thế nào?

Cuộc chuyển giao tài sản trị giá hàng chục nghìn tỷ USD trên toàn cầu không chỉ làm thay đổi chủ sở hữu những khối gia sản lớn mà còn định hình lại tư duy đầu tư của thế hệ kế cận.