Văn hóa kinh doanh: Sức mạnh nội sinh kiến tạo năng lực cạnh tranh quốc gia

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu tại diễn đàn

Từ giá trị văn hóa đến năng lực cạnh tranh

Chiều 8/11/2026, Ban Tổ chức triển khai Cuộc vận động “Xây dựng văn hóa doanh nghiệp Việt Nam” (Ban Tổ chức 248) và Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam (VNABC) tổ chức Diễn đàn Quốc gia thường niên “Văn hóa với Doanh nghiệp” năm 2026.

Với chủ đề “Văn hóa kinh doanh Việt Nam - Trụ cột quan trọng chuyển hóa giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế, góp phần kiến tạo sức mạnh tổng hợp quốc gia”, diễn đàn đặt ra yêu cầu đưa văn hóa từ hệ giá trị được xác lập thành hành động cụ thể trong quản trị và hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Phát biểu tại diễn đàn, ông Hồ Anh Tuấn, Trưởng Ban Tổ chức 248, Chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam nhấn mạnh, văn hóa có sức sống chính là sự lựa chọn hằng ngày. Qua 10 năm triển khai, thực tiễn cho thấy, để một giá trị thực sự đi vào đời sống doanh nghiệp, trước hết cần sự nêu gương của người đứng đầu, cùng tính bền bỉ trong từng quyết định quản trị. Những doanh nghiệp thực hành tốt văn hóa kinh doanh cần được ghi nhận, khuyến khích và tạo thêm động lực phát triển.

Theo ông Tuấn, câu hỏi đặt ra không chỉ là xây dựng bộ quy tắc hay tuyên bố những giá trị được coi trọng, mà còn là làm sao để sự tử tế có sức lan tỏa, để những điều tốt đẹp trở thành nền tảng vững chắc cho doanh nghiệp vươn lên. Đây là vấn đề cần được giải quyết bằng trách nhiệm chung của cơ quan quản lý, tổ chức xã hội nghề nghiệp và cộng đồng doanh nghiệp.

Ông Hồ Anh Tuấn cho rằng, thành quả kinh tế cần được vun đắp trở lại cho con người, cho sáng tạo và cho chính nền văn hóa đã nuôi dưỡng sự phát triển. Mỗi doanh nghiệp xây dựng được thương hiệu tin cậy hơn sẽ góp phần gia tăng uy tín của Việt Nam; mỗi thành công đi cùng trách nhiệm sẽ bồi đắp nền tảng cho sự thịnh vượng lâu dài của đất nước. Cách nhìn này đặt văn hóa vào mối quan hệ hai chiều với kinh tế: văn hóa tạo nền tảng cho phát triển, còn thành quả phát triển cần tiếp tục nuôi dưỡng con người và các giá trị xã hội.

Trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu kết nối các nguồn lực càng trở nên cấp thiết. Các Nghị quyết số 58, 59, 80 và 23 của Bộ Chính trị mở ra thời cơ quan trọng để kết nối nguồn lực doanh nghiệp, nguồn lực văn hóa và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Ban Tổ chức 248, Hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp xác định trách nhiệm đóng góp vào việc thực hiện các định hướng này bằng những chương trình, nhiệm vụ cụ thể, thay vì dừng ở cam kết chung.

Ông Hồ Anh Tuấn phát biểu tại diễn đàn

Một trong những nội dung trọng tâm được công bố tại diễn đàn là Khung hành động Phát triển văn hóa kinh doanh Việt Nam giai đoạn 2026 - 2035, cùng cấu trúc 9-4-2. Đây được xem là bước tiếp nối quá trình xây dựng hệ giá trị, nhằm đưa các chuẩn mực đã xác lập vào hoạt động quản trị, hợp tác và tổ chức sản xuất, kinh doanh. Điểm quan trọng của khung hành động là hướng tới kết quả có thể đánh giá, qua đó giúp văn hóa trở thành nguồn lực bên trong của doanh nghiệp và đóng góp vào sức mạnh tổng hợp quốc gia.

Chuyển hóa giá trị thành giá trị kinh tế

Công bố những định hướng trọng tâm của khung hành động, bà Nguyễn Trịnh Khánh Linh, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Dale Carnegie Việt Nam, Phó chủ tịch Hiệp hội Phát triển Văn hóa Doanh nghiệp Việt Nam cho rằng, Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với khát vọng trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Khát vọng này không thể chỉ dựa trên những công thức tăng trưởng mới, mà còn đòi hỏi phát huy sức mạnh nội sinh, gồm văn hóa, trí tuệ và phẩm chất của con người Việt Nam.

Theo bà Linh, doanh nghiệp không chỉ là nơi tạo ra của cải vật chất, việc làm và giá trị kinh tế. Đây còn phải là không gian chuyển hóa các giá trị văn hóa thành giá trị kinh tế thực chất. Vì vậy, khung hành động và chiến lược đến năm 2035 của Hiệp hội hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện quá trình chuyển hóa này, để văn hóa không chỉ được nhận diện như một yếu tố tinh thần mà trở thành nền tảng cho hiệu quả hoạt động.

Quang cảnh diễn đàn

Để triển khai định hướng đó, cần có một hệ giá trị cốt lõi làm nền tảng cho toàn bộ hệ sinh thái. Bà Linh cho biết Hiệp hội đã xây dựng và công bố Hệ giá trị văn hóa kinh doanh Việt Nam với 4 nền tảng quan trọng. Trong đó, nền tảng cốt lõi là tư duy phát triển doanh nghiệp phải gắn với lợi ích của người dân và tương lai của các thế hệ tiếp nối. Khi doanh nghiệp đặt sự phát triển của mình trong mối quan hệ với lợi ích cộng đồng và trách nhiệm liên thế hệ, văn hóa mới có thể được xây dựng một cách bền vững.

Từ góc độ hợp tác quốc tế, ông Jonathan Baker, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam đánh giá cao vai trò của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đối với tăng trưởng và phát triển đất nước. Ông cho biết UNESCO tự hào được đồng hành với các doanh nghiệp trong những sáng kiến kết nối văn hóa, phát triển bền vững và trao quyền cho cộng đồng.

Bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, ông Baker lưu ý văn hóa doanh nghiệp cần được mở rộng để bao hàm cả văn hóa đạo đức công nghệ khi Việt Nam bước vào kỷ nguyên số. Khuyến nghị năm 2021 của UNESCO về Đạo đức trong Trí tuệ Nhân tạo là kim chỉ nam phổ quát cho các bên liên quan. Báo cáo Phương pháp Đánh giá Mức độ Sẵn sàng (RAM) năm 2025 của Việt Nam, do UNESCO phối hợp xây dựng cùng Việt Nam, đã đưa ra lộ trình cho lĩnh vực này.

Theo ông Baker, đạo đức và văn hóa doanh nghiệp chính là chiếc la bàn định hình cách xã hội cùng xây dựng tương lai. Đổi mới sáng tạo cần lấy con người làm trung tâm, được dẫn dắt bởi đạo đức; tăng trưởng kinh tế phải song hành với tiến bộ của con người.

Phát biểu tại diễn đàn, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, hệ thống tiêu chí và cơ chế tôn vinh văn hóa doanh nghiệp đã thu hút sự quan tâm, hưởng ứng của nhiều doanh nghiệp. Các tiêu chí tập trung vào những giá trị cốt lõi của doanh nghiệp, doanh nhân, gồm thượng tôn pháp luật, cốt cách doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh, trách nhiệm xã hội, xây dựng thương hiệu và phát triển bền vững.

Dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: “Nếu kinh tế quyết định năng lực đi nhanh, thì văn hóa quyết định khả năng đi xa”, Bộ trưởng cho rằng tư tưởng này đặt ra yêu cầu nhận thức sâu sắc hơn vai trò của văn hóa trong phát triển kinh tế nói chung và hoạt động doanh nghiệp nói riêng. Một nền kinh tế bền vững không chỉ cần doanh nghiệp mạnh về vốn và công nghệ, mà còn cần những doanh nghiệp có nền tảng văn hóa, tính nhân văn, uy tín, bản sắc riêng và trách nhiệm với đất nước, cộng đồng.

Theo bà Lâm Thị Phương Thanh, doanh nghiệp Việt Nam cần có khát vọng vươn tầm thế giới, đồng thời hội tụ trong một hệ giá trị vững chắc để tạo sức ảnh hưởng và năng lực cạnh tranh mạnh mẽ.

Bà Lâm Thị Phương Thanh đề nghị Hiệp hội tiếp tục xây dựng văn hóa kinh doanh gắn với hệ giá trị quốc gia và chuẩn mực con người Việt Nam trong kỷ nguyên mới; tập trung chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực, động lực phát triển, sức mạnh mềm và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Yêu cầu đặt ra là đưa văn hóa kinh doanh đi vào thực chất, trở thành năng lực quản trị và động lực phát triển của doanh nghiệp. Khi các giá trị được cụ thể hóa trong quyết định đầu tư, quản trị nhân sự, ứng dụng công nghệ, quan hệ với đối tác và trách nhiệm cộng đồng, văn hóa sẽ không còn là phần bổ trợ bên ngoài hoạt động kinh doanh. Đó sẽ là nền tảng tạo dựng niềm tin, nâng chất lượng tăng trưởng và giúp doanh nghiệp phát triển bền vững.