Vì sao nhiều doanh nghiệp lớn vẫn đứng ngoài rổ FTSE?

Ông Bùi Hoàng Hải - Phó Chủ tịch UBCKNN

Việc thị trường chứng khoán Việt Nam tham gia các rổ chỉ số toàn cầu FTSE mở ra cơ hội tiếp cận dòng vốn quốc tế lớn hơn, nhưng nâng hạng không phải đích đến. Bên lề Hội nghị “Việt Nam chính thức tham gia vào rổ chỉ số toàn cầu - FTSE Russell Global Equity Index Series” (FTSE GEIS) do UBCKNN sẽ phối hợp với FTSE Russell tổ chức chiều tối nay (18/9), ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch UBCKNN cho rằng, bên cạnh tiếp tục hoàn thiện cơ chế thị trường, tăng cường giám sát và duy trì niềm tin nhà đầu tư, chính các doanh nghiệp phải cải thiện room ngoại, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng, quản trị công ty, công bố thông tin và tính minh bạch để biến cơ hội nâng hạng thành dòng vốn thực chất.

Phóng viên: Theo lộ trình của FTSE Russell, các đợt phân bổ tiếp theo sẽ tiếp tục diễn ra. Ông kỳ vọng như thế nào về dòng vốn ngoại thụ động vào thị trường Việt Nam trong giai đoạn tới, đặc biệt ở đợt tiếp theo vào tháng 3/2027?

Ông Bùi Hoàng Hải: Theo lộ trình của FTSE Russell, lần đầu tiên sẽ phân bổ tỷ trọng 10%, lần tiếp theo là 20%, lần thứ ba là 35% và lần thứ tư cũng là 35% trong thời gian một năm.

Như vậy, ở lần phân bổ tiếp theo, tỷ trọng phân bổ sẽ gấp đôi so với lần đầu tiên. Vì vậy, nguồn vốn của các quỹ thụ động vào Việt Nam trong lần phân bổ thứ hai sẽ lớn hơn so với lần đầu.

Bên cạnh đó, trên thế giới cũng đang có xu hướng số lượng nhà đầu tư tham gia đầu tư vào các quỹ thụ động dành cho thị trường mới nổi gia tăng. Do đó, ngoài tỷ lệ tương đối là 20%, chúng tôi hy vọng và kỳ vọng con số tuyệt đối cũng có thể cao hơn nữa, dựa trên tốc độ tăng trưởng của các quỹ đầu tư thụ động vào thị trường mới nổi.

Giám sát không chỉ để giữ kỷ cương mà còn bảo vệ niềm tin

Phóng viên: Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã ban hành quy chế tăng cường giám sát giao dịch trong các kỳ cơ cấu chỉ số FTSE Russell. Việc tăng cường giám sát có ý nghĩa như thế nào đối với hành trình nâng hạng và phát triển thị trường, thưa ông?

Ông Bùi Hoàng Hải: Câu chuyện tăng cường giám sát trong các kỳ đổi rổ là vấn đề rất quan trọng. Điều này không chỉ đặt ra đối với kỳ đổi rổ lần này mà cả các kỳ đổi rổ khác.

Mục tiêu quan trọng là tạo dựng và củng cố niềm tin cho nhà đầu tư, không chỉ đối với nhà đầu tư nước ngoài mà cả nhà đầu tư trong nước.

Các tổ chức xếp hạng và đặc biệt là các nhà đầu tư nước ngoài rất quan tâm đến việc những cổ phiếu mà họ tham gia đầu tư có phản ánh đúng giá trị thực của cổ phiếu hay không. Tất nhiên, ở bất kỳ thị trường nào, không nhà đầu tư nào muốn cổ phiếu mình đầu tư có mức giá không phản ánh đúng giá trị của doanh nghiệp.

Do đó, việc tiếp tục tăng cường công tác giám sát, một mặt nhằm bảo đảm niềm tin cho nhà đầu tư; mặt khác góp phần duy trì kỷ luật, kỷ cương của thị trường. Đây chính là nền tảng để thị trường chứng khoán tiếp tục phát triển.

Phóng viên: Nâng hạng là một cột mốc quan trọng, nhưng giữ hạng bền vững và tiếp tục nâng chất lượng thị trường mới là bài toán dài hạn. Về phía cơ quan quản lý, những công việc trọng tâm nào cần tiếp tục được triển khai?

Ông Bùi Hoàng Hải: Để tiếp tục giữ hạng, đương nhiên chúng ta không thể dừng lại ở đây mà vẫn phải tiếp tục có những cải thiện để giúp thị trường ngày càng hoạt động minh bạch, hiệu quả hơn.

Hiện nay, UBCKNN và Bộ Tài chính đang rất tích cực triển khai một số công việc.

Thứ nhất là triển khai cơ chế CCP - đối tác bù trừ trung tâm cho thị trường cổ phiếu.

Thứ hai là chuẩn bị các phương án để có cơ chế giao dịch OTA.

Thứ ba là tiếp tục rà soát và cải thiện tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa, hay room ngoại.

Cùng với những giải pháp đó, duy trì niềm tin của nhà đầu tư và tăng cường quản lý, giám sát luôn là những yêu cầu hàng đầu.

“Mở được cửa” nhưng dòng vốn vào bao nhiêu phụ thuộc nội lực doanh nghiệp

Phóng viên: Vậy còn đối với các doanh nghiệp niêm yết, theo ông, đâu là những vấn đề cần đặc biệt lưu ý để có thể tận dụng tốt hơn cơ hội từ nâng hạng và gia tăng sức hút đối với dòng vốn quốc tế?

Ông Bùi Hoàng Hải: Nhìn vào 27 cổ phiếu của Việt Nam được đưa vào các rổ chỉ số toàn cầu FTSE, có thể thấy khá nhiều doanh nghiệp lớn trên thị trường chưa được lựa chọn vào danh sách 27 cổ phiếu, thậm chí có doanh nghiệp còn không được đưa vào danh sách 90 cổ phiếu thuộc rổ Micro.

Có một số vấn đề dẫn đến thực tế này.

Trước hết là tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Một số doanh nghiệp bị hạn chế bởi tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Nhưng cũng có những doanh nghiệp, trong quá trình hoạt động, mặc dù không hoạt động trong những ngành nghề đăng ký có điều kiện nhưng lại bị hạn chế đầu tư nước ngoài. Điều này dẫn tới nhiều doanh nghiệp không được đưa vào rổ chỉ số.

Vấn đề thứ hai là tỷ trọng cổ phiếu được tự do chuyển nhượng - free float. Tại nhiều doanh nghiệp, mức độ tập trung sở hữu quá lớn, dẫn đến số lượng cổ phiếu mà các nhà đầu tư nước ngoài có thể tiếp cận ở mức thấp.

Thứ ba là quản trị công ty và công bố thông tin. Ngoài câu chuyện tỷ lệ sở hữu nước ngoài và số lượng cổ phiếu mà nhà đầu tư có khả năng tiếp cận, nhà đầu tư nước ngoài còn rất quan tâm đến việc nâng cao chất lượng quản trị công ty cũng như chất lượng công bố thông tin.

Khi chúng ta đã mở được cửa, nhà đầu tư nước ngoài sẽ đầu tư bao nhiêu, thị trường có thể huy động và thu hút được bao nhiêu vốn còn phụ thuộc vào chính nội lực của doanh nghiệp.

Vì vậy, để tận dụng tối đa những cơ hội mà việc nâng hạng mang lại, tôi cho rằng ngoài sự cố gắng của cơ quan quản lý, sẽ cần rất nhiều nỗ lực từ phía các doanh nghiệp.

Các doanh nghiệp cần giải quyết những vấn đề liên quan đến tỷ lệ sở hữu nước ngoài, mức độ tập trung sở hữu; đồng thời nâng cao chất lượng quản trị công ty, chất lượng công bố thông tin và tính minh bạch trong hoạt động của các doanh nghiệp đang niêm yết trên thị trường.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!