Việt Nam là đối tác tin cậy, tích cực trong hành trình xây dựng châu Á tự cường, thịnh vượng

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu và các đại biểu tham dự Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 31 - Ảnh: VGP/Thu Sa

Thông tin với các lãnh đạo cấp cao và đại biểu tham dự Hội nghị, Phó Thủ tướng cho biết trong các ngày 9-10/6 vừa qua, tại Hà Nội, Việt Nam cũng vừa tổ chức thành công Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba. Việc tăng cường các hoạt động đối thoại có ý nghĩa rất quan trọng, giúp củng cố niềm tin và đoàn kết, cùng chung tay xây dựng tương lai tốt đẹp hơn cho mọi quốc gia, dân tộc.

Phó Thủ tướng đánh giá cao chủ đề của Hội nghị Tương lai châu Á năm nay: "Cùng nhau xây dựng châu Á tự cường và thịnh vượng hơn". Bởi lẽ, trong một thế giới biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng bị phân mảnh, công nghệ thay đổi sâu sắc và các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, không quốc gia nào có thể phát triển bền vững nếu đứng một mình.

3 bài học lớn

Nhìn lại lịch sử phát triển của châu Á, Phó Thủ tướng cho rằng có thể rút ra 3 bài học lớn: (1) Tự cường là nền tảng của phát triển bền vững; (2) Hợp tác là sức mạnh kiến tạo tương lai phát triển ổn định và rộng mở; (3) Cải cách và đổi mới là động lực, giúp các nền kinh tế thích ứng nhanh với yêu cầu phát triển của thời đại.

"Những bài học đó càng có giá trị trong giai đoạn hiện nay, khi khu vực và thế giới tiếp tục có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, khó lường nhưng cũng đứng trước cơ hội lớn để bứt phá", Phó Thủ tướng khẳng định.

Thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi có ý nghĩa lịch sử. Phát biểu tại Đối thoại Shangri-La vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm đã nhấn mạnh những bất ổn hiện nay phản ánh ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau. Đó là khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược.

Về tổng thể, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn đang làm gia tăng nguy cơ phân mảnh kinh tế, công nghệ và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các thách thức an ninh phi truyền thống và các vấn đề về an ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh nguồn nước tác động ngày càng sâu rộng đến nền tảng phát triển của các quốc gia và các cộng đồng dân cư trên toàn thế giới.

Đặc biệt, trật tự quốc tế đang từng bước dịch chuyển theo xu hướng đa cực, chuyển mạnh từ phụ thuộc đơn tuyến sang kết nối đa tầng. Cùng với đó, sự phát triển như vũ bão của AI, dữ liệu lớn và công nghệ lượng tử, vừa mở ra những chân trời mới, vừa thiết lập khoảng cách ngày càng lớn giữa các nước đi đầu với các nước chậm chuyển đổi.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: Từ góc nhìn của Việt Nam, châu Á có đủ các yếu tố để chuyển hóa thách thức thành cơ hội với 3 ưu thế chiến lược - Ảnh: VGP/Thu Sa

3 ưu thế chiến lược

Trước một nghịch lý mang tính thời đại là rủi ro gia tăng hơn, nhưng dư địa bứt phá cũng mở rộng hơn, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh: Từ góc nhìn của Việt Nam, châu Á có đủ các yếu tố để chuyển hóa thách thức thành cơ hội với 3 ưu thế chiến lược.

Một là, châu Á là trung tâm sản xuất và chuỗi cung ứng quan trọng của thế giới. Đồng thời, luôn tiên phong trong thúc đẩy và dẫn dắt các sáng kiến hợp tác phát triển chuỗi cung ứng.

Hai là, châu Á có tiềm lực tăng trưởng nội sinh rất mạnh mẽ. Với dân số trẻ, tầng lớp trung lưu phát triển nhanh và tỉ lệ đô thị hóa cao, châu Á sở hữu một thị trường tiêu dùng khổng lồ với nhiều dư địa phát triển. Đây là vùng đệm chiến lược giúp châu Á duy trì đà tăng trưởng ngay cả khi nhu cầu toàn cầu suy yếu.

Ba là, châu Á có cơ hội đi đầu về "chuyển đổi kép" - chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Các nền kinh tế hàng đầu châu Á đang tập trung rất nhiều nguồn lực đầu tư cho 2 trụ cột này, trong đó một số nước đã bắt đầu dẫn dắt trong một số lĩnh vực công nghệ mới, công nghệ tiên tiến.

"Tuy nhiên, mọi lợi thế chỉ có thể phát huy trong một môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác. Hòa bình không chỉ là không có xung đột; hòa bình còn là niềm tin, tinh thần hợp tác, sự tôn trọng luật pháp quốc tế và những nền tảng thể chế, cấu trúc, văn hóa để các quốc gia cùng phát triển", Phó Thủ tướng chia sẻ.

3 định hướng hợp tác lớn

Trên tinh thần đó, Việt Nam đề xuất 3 định hướng lớn đối với hợp tác khu vực trong giai đoạn tới.

Thứ nhất, tiếp tục thúc đẩy các cơ chế liên kết nội khối theo chiều sâu. Trong đó, cần nghiên cứu sớm áp dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn chung về phát triển chuỗi cung ứng - bao gồm các tiêu chuẩn về ESG, an ninh dữ liệu và xuất xứ hàng hóa trong các ngành chiến lược như bán dẫn, pin, dược phẩm và nông sản.

Đây chính là chìa khóa để nâng cao sức chống chịu của khu vực, đồng thời duy trì năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế. Là quốc gia có mạng lưới 17 FTA, tiếp cận thị trường chiếm 90% GDP toàn cầu, Việt Nam sẵn sàng đóng vai trò cầu nối trong quá trình này.

Thứ hai, tập trung hoàn thiện thể chế, hạ tầng và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để phục vụ các mục tiêu phát triển. Trong đó, tập trung định hình các thiết chế quản trị chung ở cấp khu vực trong một số lĩnh vực then chốt, đặc biệt là kinh tế số, an ninh mạng và tài chính; huy động các nguồn lực cho đầu tư hạ tầng kết nối khu vực, như hạ tầng giao thông, năng lượng, dữ liệu; thúc đẩy hợp tác phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua các chương trình trao đổi sinh viên, nghiên cứu sinh, chuyên gia, nhà khoa học trong các lĩnh vực STEM, AI và chuyển đổi xanh.

Thứ ba, thúc đẩy liên kết hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và phổ cập kiến thức, năng lực sử dụng công nghệ. Trong đó, tập trung đầu tư vào các hạ tầng nghiên cứu dùng chung, định hình các tiêu chuẩn, quy chuẩn và thúc đẩy hợp tác bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Riêng đối với AI, cần nghiên cứu xây dựng bộ nguyên tắc và khung quản trị AI dùng chung, nhưng phải tôn trọng chủ quyền số của mỗi quốc gia. Đây cũng là cơ hội để châu Á vươn lên dẫn dắt về quản trị công nghệ mới.

Một số giải pháp trọng yếu của Việt Nam trong giai đoạn mới

Phó Thủ tướng cho biết, Việt Nam luôn nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại, là thành viên có trách nhiệm với cộng đồng quốc tế. Đồng thời, ủng hộ chủ nghĩa đa phương, đề cao luật pháp quốc tế và vai trò trung tâm của Hiến chương Liên Hợp Quốc.

Trong giai đoạn phát triển mới, Việt Nam kiên định mục tiêu tăng trưởng 2 con số và phấn đấu thực hiện thắng lợi 2 mục tiêu 100 năm. Qua đó, trở thành nước phát triển, có thu nhập cao nhân dịp kỷ niệm 100 năm Quốc khánh vào năm 2045.

Để đạt được mục tiêu đó, Phó Thủ tướng cho biết Việt Nam đang tập trung triển khai một số giải pháp trọng yếu.

Trước hết, giữ vững ổn định nền tảng kinh tế vĩ mô, đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế; huy động, phát huy mọi nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số.

Cùng với đó là xác lập mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học công nghệ, chuyển đổi số, kinh tế tri thức; tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật để thúc đẩy, kiến tạo phát triển, trong đó cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, đổi mới nền tảng quản trị quốc gia theo hướng tinh, gọn, hiệu lực, hiệu quả và chuyển mạnh sang quản trị dựa trên dữ liệu.

Đồng thời, huy động nguồn lực đầu tư phát triển hạ tầng chiến lược, đặc biệt là các dự án đường sắt cao tốc, đường sắt đô thị, cao tốc, sân bay, cảng biển, hạ tầng số, hạ tầng năng lượng.

Ngoài ra, một trong những giải pháp quan trọng là xây dựng nền giáo dục hiện đại, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, thu hút và trọng dụng nhân tài, coi con người là trung tâm, chủ thể, mục tiêu và động lực của phát triển.

Hội nghị Tương lai châu Á lần thứ 31 tại Tokyo - một diễn đàn đối thoại chính sách uy tín, nơi cùng trao đổi về những vấn đề chiến lược đối với tương lai của khu vực - Ảnh: VGP/Thu Sa

Đoàn kết - hợp tác đa phương - liên kết chiến lược

Cũng trong bài phát biểu, Phó Thủ tướng nhận định trong bối cảnh hiện nay, Nhật Bản tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc hợp tác khu vực và toàn cầu. Tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở cũng như Sáng kiến Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng không (AZEC) là những hình mẫu tiêu biểu về hội nhập thực chất trên nguyên tắc bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau.

Cùng với đó, quan hệ song phương Việt Nam - Nhật Bản đang phát triển mạnh mẽ, thực chất và hiệu quả về mọi mặt. Đặc biệt, trong chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản vừa qua, hai bên đã thống nhất thiết lập các trụ cột hợp tác mới về an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh lương thực.

Trong chuyến thăm lần này, Phó Thủ tướng cũng đã gặp gỡ nhiều đối tác và bạn bè Nhật Bản để chuyển hoá các chủ trương, định hướng thành các kế hoạch, dự án hợp tác cụ thể. Qua đó, tiếp tục đưa mối quan hệ hợp tác, gắn kết sâu rộng, thực chất giữa Việt Nam và Nhật Bản trở thành một hình mẫu tiêu biểu trong cấu trúc hợp tác của khu vực.

Nhân dịp này, thay mặt Đảng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu trân trọng cảm ơn đất nước và nhân dân Nhật Bản - người bạn tin cậy và đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam.

"Việt Nam nhận thức rõ chỉ có đoàn kết mới tạo ra sức mạnh; chỉ có hợp tác đa phương mới có thể thích ứng; và chỉ có liên kết chiến lược mới tạo ra nền tảng tự cường và thịnh vượng", Phó Thủ tướng nêu quan điểm.

Cũng theo Phó Thủ tướng, lịch sử châu Á là lịch sử của ý chí vươn lên và khả năng tái sinh mạnh mẽ. Chúng ta đã đi qua chiến tranh, đói nghèo, khủng hoảng tài chính, thiên tai, dịch bệnh và nhiều biến động lớn. Mỗi lần như vậy, châu Á ngày càng gắn kết hơn và phát triển mạnh mẽ hơn.

Tin tưởng giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ hiện nay cũng sẽ không là ngoại lệ, Phó Thủ tướng cho rằng nếu cùng nhau giữ vững hòa bình, củng cố lòng tin, mở rộng hợp tác và đặt người dân ở vị trí trung tâm của mọi nỗ lực phát triển.

Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam sẵn sàng là đối tác tin cậy, tích cực và có trách nhiệm trong hành trình xây dựng một châu Á tự cường và thịnh vượng; một châu Á mà mỗi quốc gia đều có chỗ đứng xứng đáng, mỗi người dân đều có cơ hội phát triển và không ai bị bỏ lại phía sau.