Mở rộng kênh dẫn vốn, chia sẻ áp lực với hệ thống ngân hàng

Tuy nhiên trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026 - 2030, nhu cầu vốn cho sản xuất, kinh doanh và đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics và chuyển đổi số đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn và thời gian kéo dài thì chỉ riêng vốn ngân hàng sẽ không đủ đáp ứng; chưa kể đang có sự chênh lệch khi nguồn huy động vốn chủ yếu là ngắn hạn trong khi nhu cầu vốn vay trung dài hạn rất lớn.

Ông Nguyễn Việt Anh, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Chiến lược và Quản trị Ngân hàng TPBank cho biết, trong khoảng 5 năm trở lại đây, tăng trưởng tín dụng thường cao hơn tăng trưởng huy động vốn. Mặc dù chênh lệch này gần đây đã phần nào thu hẹp, việc cân đối nguồn vốn vẫn đặt ra yêu cầu đối với các NHTM. Bên cạnh nhiệm vụ cung ứng tín dụng cho nền kinh tế, các ngân hàng còn phải duy trì một phần nguồn vốn huy động để bảo đảm thanh khoản và kiểm soát rủi ro.

Với tỷ lệ tín dụng/GDP đang ở mức cao - 145%, TS. Đỗ Thiên Anh Tuấn, chuyên gia kinh tế Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright nhìn nhận, mức độ phụ thuộc lớn vào tín dụng ngân hàng. Cùng với rủi ro nợ xấu và việc sử dụng vốn ngắn hạn cho các mục tiêu đầu tư dài hạn, đặt ra những thách thức đối với sự ổn định của hệ thống tài chính.

Từ thực tế trên có thể thấy để đáp ứng tốt hơn nhu cầu huy động vốn của nền kinh tế bên cạnh vốn tín dụng ngân hàng, cần phát triển các kênh dẫn vốn khác. Trong đó, thị trường trái phiếu và cổ phiếu cần phát huy vai trò lớn hơn trong cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn, đặc biệt đối với các dự án đầu tư quy mô lớn, có thời gian thu hồi vốn kéo dài.

Theo ông Andrew Lim Wei-Ann, Trưởng bộ phận Thị trường nợ khu vực, Maybank Investment Banking Group, thị trường trái phiếu bằng đồng nội tệ có vai trò bổ trợ quan trọng cho hệ thống ngân hàng. Trong khi tín dụng ngân hàng có thể đáp ứng nhu cầu vốn ngắn hạn, thị trường trái phiếu tạo thêm lựa chọn huy động vốn trung và dài hạn cho doanh nghiệp. Dẫn kinh nghiệm quốc tế, vị chuyên gia nhấn mạnh việc phát triển hệ sinh thái tài chính với sự bổ trợ giữa ngân hàng và thị trường vốn đòi hỏi lộ trình rõ ràng, chính sách nhất quán và sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức. Theo đó, Việt Nam cần tiếp tục phát triển thị trường trái phiếu nội tệ trên nhiều kỳ hạn, cải thiện thanh khoản trên thị trường thứ cấp, củng cố niềm tin nhà đầu tư và thu hút sự tham gia của các quỹ đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm.

Để thị trường vốn phát huy hiệu quả, ông Nguyễn Đức Hải, Giám đốc Đầu tư cấp cao, Công ty Quản lý quỹ Manulife Investments Việt Nam nhấn mạnh, sự cần thiết phải thu hút các nhà đầu tư có nguồn vốn dài hạn, đặc biệt là nhà đầu tư tổ chức. Theo vị chuyên gia, các quỹ đầu tư và tổ chức trung gian tài chính có thể tập hợp nguồn vốn từ nhà đầu tư cá nhân, qua đó phát huy vai trò của các định chế chuyên nghiệp trên thị trường. Song song với đó, cần bảo đảm hành lang pháp lý ổn định, minh bạch, tạo niềm tin cho nhà đầu tư và thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn.

Bên cạnh việc phát triển thị trường vốn, mở rộng khả năng tiếp cận các hình thức tài trợ phù hợp cho doanh nghiệp đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng là vấn đề cần được quan tâm. Theo TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách Tài chính - tiền tệ Quốc gia, một trong những hình thức chưa được nhiều doanh nghiệp quan tâm là cho thuê tài chính, kênh cấp tín dụng trung và dài hạn không đòi hỏi tài sản thế chấp theo hình thức vay vốn truyền thống. Đồng thời, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực quản trị, công khai, minh bạch hoạt động và sẵn sàng niêm yết trên thị trường chứng khoán khi đáp ứng đủ điều kiện để mở rộng khả năng huy động vốn.

Việc nâng cao năng lực quản trị, minh bạch thông tin tài chính và xây dựng phương án kinh doanh khả thi không chỉ tạo thuận lợi cho quá trình huy động vốn trên thị trường mà còn giúp các tổ chức tín dụng có thêm cơ sở đánh giá năng lực tài chính, dòng tiền và khả năng trả nợ của doanh nghiệp. Về phía ngân hàng, việc tiếp tục cải thiện quy trình cấp tín dụng, phát triển các sản phẩm tài trợ phù hợp với đặc điểm của từng nhóm khách hàng và nâng cao chất lượng thẩm định sẽ góp phần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn hiệu quả hơn. Qua đó, sự phát triển của thị trường vốn cùng với việc nâng cao hiệu quả cung ứng tín dụng ngân hàng sẽ tạo thêm lựa chọn tài chính cho doanh nghiệp, đáp ứng tốt hơn nhu cầu vốn phục vụ sản xuất, kinh doanh và đầu tư dài hạn.