Xếp hạng tín nhiệm mở lối dòng vốn chảy vào doanh nghiệp nhỏ

Xếp hạng tín nhiệm - chìa khóa mở cánh cửa vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa - Ảnh minh họa

Muốn vay được vốn, doanh nghiệp trước hết phải tạo được niềm tin

SME hiện chiếm khoảng 95% tổng số doanh nghiệp của cả nước, nhưng dư nợ tín dụng chỉ chiếm khoảng 20% tổng dư nợ toàn hệ thống ngân hàng. Trong khi đó, nhóm doanh nghiệp lớn lại chiếm tới 77% dư nợ tín dụng. Những con số này phản ánh một thực tế đáng suy nghĩ.

Theo ông Ngô Tấn Long, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng ACB, khi thiếu vốn, doanh nghiệp không chỉ gặp khó trong việc duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh mà còn bị hạn chế khả năng mở rộng quy mô, đầu tư đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh. Vì vậy, mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng cho SME được xem là một trong những giải pháp quan trọng để khơi thông động lực tăng trưởng của khu vực kinh tế tư nhân.

Tuy nhiên, theo ông Long, điều khiến nhiều doanh nghiệp chưa thể tiếp cận tín dụng lại nằm ở chất lượng thông tin tài chính và năng lực quản trị.

Trên thực tế, không ít SME vẫn quản lý dòng tiền theo kinh nghiệm, báo cáo tài chính chưa minh bạch, chưa được kiểm toán và chưa tách bạch rõ giữa tài chính doanh nghiệp với tài chính cá nhân. Khi thiếu dữ liệu tài chính đáng tin cậy, ngân hàng rất khó đánh giá chính xác sức khỏe doanh nghiệp cũng như mức độ rủi ro để đưa ra quyết định cấp tín dụng.

Theo đại diện ACB, điểm nghẽn này không chỉ xuất hiện trước khi vay vốn mà còn kéo dài trong suốt quá trình sử dụng vốn của doanh nghiệp. Ngay cả khi đã được ngân hàng giải ngân, hiệu quả của đồng vốn vẫn phụ thuộc rất lớn vào năng lực quản trị, đặc biệt là khả năng quản lý dòng tiền và kiểm soát hoạt động kinh doanh.

Điều đó đồng nghĩa, được vay vốn chưa phải là đích đến cuối cùng. Nếu doanh nghiệp quản trị dòng tiền yếu, rủi ro vẫn hiện hữu đối với cả doanh nghiệp lẫn ngân hàng, làm gia tăng nguy cơ nợ xấu và giảm hiệu quả sử dụng vốn.

Bên cạnh bài toán quản trị tài chính, SME còn đang chịu sức ép ngày càng lớn từ sự thay đổi của môi trường kinh doanh. Những quy định mới về thuế, hải quan hay yêu cầu chuyển đổi số không chỉ mở ra cơ hội mà còn đặt ra những tiêu chuẩn vận hành cao hơn.

Theo ông Ngô Tấn Long, để nâng cao khả năng tiếp cận vốn và phát triển bền vững, SME cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, minh bạch hóa thông tin tài chính và thích ứng nhanh với các yêu cầu mới của thị trường. Khi doanh nghiệp tạo dựng được niềm tin, việc tiếp cận nguồn vốn cũng sẽ trở nên thuận lợi hơn.

Xếp hạng tín nhiệm - lời giải để giảm phụ thuộc vào tài sản bảo đảm

Không chỉ các ngân hàng thương mại, nhiều chuyên gia và đại diện cộng đồng doanh nghiệp đều cho rằng đã đến lúc Việt Nam cần xây dựng một hệ thống xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp đủ mạnh để tạo thêm "tấm hộ chiếu" giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn.

Theo ông Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME), khi được triển khai bài bản, xếp hạng tín nhiệm sẽ trở thành công cụ quan trọng để phân loại doanh nghiệp theo mức độ uy tín, năng lực tài chính và khả năng thực hiện nghĩa vụ.

Không chỉ hỗ trợ tiếp cận tín dụng, kết quả xếp hạng còn giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Khi các nhà đầu tư có nhu cầu nội địa hóa chuỗi cung ứng hoặc tìm kiếm đối tác sản xuất, họ có thể dựa trên kết quả xếp hạng để lựa chọn doanh nghiệp phù hợp.

Đối với hệ thống ngân hàng, đây cũng sẽ là nguồn thông tin tham khảo có giá trị trong quá trình thẩm định, góp phần giảm bớt sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm.

Với các nhà đầu tư nước ngoài, việc doanh nghiệp được xếp hạng theo các mức A, B, C... sẽ trở thành tín hiệu quan trọng để đánh giá mức độ uy tín, năng lực tài chính cũng như rủi ro trước khi quyết định hợp tác hoặc đầu tư.

Theo ông Nguyễn Văn Thân, khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa không thể bị xem nhẹ bởi đây là lực lượng chiếm khoảng 97-98% tổng số doanh nghiệp của nền kinh tế.

"Điều quan trọng nhất với doanh nghiệp nhỏ và vừa là vốn, nhưng còn quan trọng hơn là phải tiếp cận được vốn kịp thời", ông Thân nhấn mạnh.

Ở góc độ ngân hàng, ông Trần Hoài Phương, Giám đốc Khối Khách hàng doanh nghiệp HDBank cho biết, lãi suất đầu vào và đầu ra luôn chịu tác động từ chính sách điều hành cũng như diễn biến của thị trường. Mục tiêu cuối cùng là giúp doanh nghiệp vay vốn với chi phí hợp lý để duy trì sản xuất, kinh doanh và có nguồn lực tái đầu tư.

Theo ông Phương, một trong những giải pháp quan trọng nhất hiện nay là thúc đẩy hoạt động xếp hạng tín nhiệm doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp được đánh giá bởi một tổ chức uy tín và kết quả được thị trường công nhận, ngân hàng có thể sử dụng thông tin này như một căn cứ quan trọng trong quá trình thẩm định tín dụng.

Qua quá trình làm việc với nhiều tổ chức trong và ngoài nước, ông Phương cho rằng xếp hạng tín nhiệm có vai trò rất lớn bởi quyết định cho vay sẽ dựa nhiều hơn vào mức độ tín nhiệm của doanh nghiệp thay vì phụ thuộc quá nhiều vào đánh giá chủ quan của từng ngân hàng.

HDBank cũng sẽ nghiên cứu áp dụng cơ chế cho vay dựa trên tín nhiệm. Theo đó, ngân hàng từng bước giảm sự phụ thuộc vào tài sản bảo đảm và chuyển sang đánh giá doanh nghiệp dựa trên điểm tín nhiệm, phù hợp với quy mô, năng lực tài chính và mức độ rủi ro của từng khách hàng.

Đối với những doanh nghiệp đạt mức tín nhiệm đầu tư, quy trình thẩm định cũng có thể được đơn giản hóa, không cần đi quá sâu vào từng chỉ tiêu của báo cáo tài chính như đối với các doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao hơn.

Quan trọng hơn, khi điểm tín nhiệm của doanh nghiệp được cải thiện, yêu cầu về tài sản bảo đảm có thể giảm xuống, đồng thời doanh nghiệp cũng có cơ hội tiếp cận mức lãi suất thấp hơn.

Theo ông Trần Hoài Phương, Việt Nam cần sớm phát triển một hệ thống xếp hạng tín nhiệm đủ tin cậy, minh bạch và được công nhận rộng rãi. Đây sẽ là nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực SME, tiếp cận vốn ngân hàng thuận lợi hơn, đồng thời tạo động lực để các doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, minh bạch tài chính và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.