Xử lý vi phạm đất đai: Không để sót hành vi, đối tượng liên quan

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà chủ trì cuộc họp nghe báo cáo, cho ý kiến nội dung Dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai - Ảnh: VGP

Theo báo cáo của Bộ Tài nguyên và Môi trường (cơ quan soạn thảo), Dự thảo Nghị định quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai gồm có 4 chương, 36 điều quy định về hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai, hình thức xử phạt, mức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả, thẩm quyền lập biên bản, đối tượng bị xử phạt và thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai (vi phạm trong sử dụng đất và vi phạm trong thực hiện dịch vụ về đất đai).

Dự thảo Nghị định quy định cụ thể 22 nhóm hành vi vi phạm hành chính về đất đai, trên cơ sở kế thừa các quy định trước đây, và sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với thực tiễn và quy định của Luật Đất đai năm 2024.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đã tăng mức xử phạt, bổ sung xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với nhóm hành vi sử dụng đất sai mục đích; hủy hoại đất; lấn đất, chiếm đất; không sử dụng liên tục đất trồng cây hằng năm, lâu năm, nuôi trồng thủy sản, trồng rừng; không tuân thủ các quy định chuyển nhượng quyền sử dụng, cho thuê đất theo Luật Đất đai năm 2024; vi phạm về giấy tờ, chứng từ trong việc sử dụng đất; vi phạm về cung cấp thông tin đất đai liên quan đến thanh tra, kiểm tra, thu thập chứng cứ để giải quyết tranh chấp đất đai, vi phạm điều kiện về hoạt động dịch vụ trong lĩnh vực đất đai…

Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Lê Sỹ Bảy nhận định, những sai phạm và những hành vi vi phạm về đất đai đang diễn ra hết sức phức tạp và việc xử phạt về những hành vi vi phạm này hiện nay là chưa tương xứng. Vì vậy, việc xây dựng và sớm banh hành Nghị định là hết sức cần thiết với yêu cầu đặt ra là phải có các chế tài đủ mạnh, đủ sức răn đe đối với những hành vi vi phạm về đất đai; thúc đẩy phân cấp, phân quyền, thiết lập công cụ kiểm soát quyền lực của cơ quan, người có thẩm quyền trong quản lý đất đai.

Đáng chú ý, Dự thảo Nghị định đã bỏ quy định xử phạt đối với một số hành vi thuộc phạm vi điều chỉnh của Luật Trồng trọt, Luật Kinh doanh bất động sản.

Các nội dung liên quan đến thẩm quyền xử phạt đã được rà soát để phù hợp với Luật Xử lý vi phạm hành chính, Luật Thanh tra và các luật khác có liên quan nhằm đảm bảo không có sự chồng chéo trong xử phạt vi phạm hành chính. Trong đó, bổ sung thẩm quyền của Chánh Thanh tra tỉnh, Cục trưởng Cục Quy hoạch và Phát triển tài nguyên đất.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Nghị định phải bám sát nguyên tắc, quy phạm được quy định bởi pháp luật đất đai, Luật Xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm bao quát, không để sót hành vi vi phạm, các đối tượng liên quan.

Phân tích ý nghĩa quan trọng của việc xác định đúng hành vi vi phạm, Phó Thủ tướng nêu thực tế một hành vi vi phạm có thể cấu thành từ nhiều hành vi vi phạm trước đó, cũng như các đối tượng khác ngoài người sử dụng đất như cơ quan quản lý, đơn vị tư vấn, đào tạo, cấp chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực đất đai…

Phó Thủ tướng cho ý kiến về áp dụng điều khoản chuyển tiếp đối với các hành vi vi phạm có yếu tố lịch sử cần tuân theo pháp luật về đất đai, xử lý vi phạm hành chính - Ảnh: VGP

Cơ quan soạn thảo phải đi đến cùng trong xác định hành vi vi phạm, chế tài sắc bén, phù hợp với thực tiễn để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho địa phương khi xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai.

"Nghị định cần thiết kế theo hướng chính quyền các cấp đều có trách nhiệm phát hiện, xử lý, phòng ngừa các hành vi vi phạm đất đai", Phó Thủ tướng nói và đề nghị bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan quản lý và chế tài xử lý các vi phạm liên quan đến đất ven sông, ven biển, bãi bồi, đất lấn biển…

Phó Thủ tướng cũng cho ý kiến về áp dụng điều khoản chuyển tiếp đối với các hành vi vi phạm có yếu tố lịch sử cần tuân theo pháp luật về đất đai, xử lý vi phạm hành chính, theo hướng "không chỉ xử lý mà phải khắc phục" bảo vệ lợi ích cho người sử dụng đất; thẩm quyền ban hành các quyết định xử phạt và xử phạt bổ sung, biện pháp khắc phục; phương án xử lý hành vi vi phạm tại nhiều thửa đất trong một dự án trên địa bàn một hoặc nhiều đơn vị hành chính; giao chính quyền địa phương quy định cụ thể các hành vi hủy hoại đất đai và cách thức xử lý; trách nhiệm của các cơ quan nhà nước trong thực hiện các biện pháp quản lý đất đai, hoạt động tư vấn, đào tạo, cấp chứng chỉ hành nghề trong lĩnh vực đất đai…