Chứng khoán chia sẻ áp lực vốn với ngân hàng

Tại Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam 2026 do Báo Tuổi Trẻ phối hợp với Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tổ chức chiều 30/10, các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý tập trung thảo luận giải pháp nâng cao vai trò huy động vốn của thị trường chứng khoán, đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế trong giai đoạn mới.

Phát triển thị trường vốn để giảm phụ thuộc tín dụng ngân hàng

Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, tổng nhu cầu vốn đầu tư của Việt Nam dự kiến khoảng 38,5 triệu tỷ đồng. Đây là quy mô vốn rất lớn, đòi hỏi phải huy động từ nhiều nguồn lực, trong đó thị trường chứng khoán cần phát huy mạnh hơn vai trò cung ứng vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Thực tế, bản chất của vốn ngân hàng là ngắn hạn nhưng vẫn đang đảm nhận vai trò chủ đạo trong cung ứng cả tín dụng ngắn hạn và trung, dài hạn cho doanh nghiệp và nền kinh tế. Trong khi đó, nhu cầu đầu tư mở rộng sản xuất, phát triển hạ tầng và thực hiện các dự án dài hạn ngày càng lớn. Điều này đặt ra yêu cầu phát triển đồng bộ thị trường cổ phiếu, trái phiếu và các định chế đầu tư dài hạn, qua đó chia sẻ áp lực cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng.

Bả Vũ Thị Chân Phương cho biết, thị trường chứng khoán Việt Nam đáp ứng các chuẩn mực quốc tế để thu hút dòng vốn dài hạn

Theo bà Vũ Thị Chân Phương, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, thị trường chứng khoán đóng vai trò là kênh huy động vốn quan trọng của nền kinh tế và đang ngày càng hội nhập sâu rộng với thị trường tài chính quốc tế.

Theo đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, đến ngày 21/10/2026, quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,16 triệu tỷ đồng, tương đương trên 79% GDP ước tính năm 2025. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng, tương đương gần 23% GDP. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã vượt 14 triệu. Điều này cho thấy thị trường chứng khoán đã phát triển đáng kể về quy mô và khả năng thu hút nhà đầu tư.

Tuy nhiên, trước yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao giai đoạn 2026-2030, thị trường chứng khoán cần tiếp tục nâng cao hiệu quả huy động và phân bổ vốn, đặc biệt là nguồn vốn trung và dài hạn phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Bà Phương cho biết, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, cải cách thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp huy động vốn và nhà đầu tư tham gia thị trường. Theo đó, khuyến khích các doanh nghiệp có quy mô, hoạt động hiệu quả tham gia thị trường chứng khoán; thúc đẩy cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước gắn với niêm yết và đăng ký giao dịch.

Cơ quan quản lý thị trường cũng định hướng phát triển đa dạng sản phẩm tài chính, nâng cao vai trò của quỹ đầu tư, phát triển nhà đầu tư tổ chức và các định chế tài chính dài hạn. Đây là những giải pháp nhằm mở rộng khả năng huy động vốn, giúp thị trường chứng khoán thực hiện tốt hơn chức năng dẫn vốn cho nền kinh tế.

Thu hút dòng vốn quốc tế sau nâng hạng thị trường

Một cơ hội quan trọng đối với thị trường vốn Việt Nam khi được FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 9/2026. Theo bà Vũ Thị Chân Phương, nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà là bước khởi đầu cho giai đoạn phát triển mới, đòi hỏi thị trường tiếp tục nâng cao chất lượng và năng lực cạnh tranh theo chuẩn mực quốc tế.

Vị thế mới tạo điều kiện để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp cận các dòng vốn đầu tư đa dạng hơn. Tuy nhiên, để chuyển hóa cơ hội thành nguồn vốn thực chất, doanh nghiệp phải nâng cao hiệu quả kinh doanh, chất lượng quản trị và minh bạch thông tin.

Bà Phương đề nghị các bộ, ngành phối hợp rà soát quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài tại doanh nghiệp, nhất là những ngành, lĩnh vực kinh doanh có điều kiện, nhằm tạo thuận lợi cho nhà đầu tư quốc tế tiếp cận thị trường. Đồng thời, nghiên cứu phát triển các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá để nhà đầu tư nước ngoài chủ động quản trị rủi ro khi đầu tư tại Việt Nam.

Cùng với đó, cơ quan quản lý tiếp tục hiện đại hóa hệ thống giao dịch, thanh toán, bù trừ; triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong giám sát thị trường.

Các nhà đầu tư và đại biểu trao đổi bên lề Diễn đàn Thị trường vốn Việt Nam - Ảnh: BTC

Trong khi đó, ông Đinh Đức Minh, Giám đốc Đầu tư cấp cao Công ty Cổ phần Quản lý quỹ VinaCapital, nhận định nhu cầu vốn dài hạn của Việt Nam sẽ tạo điều kiện phát triển nguồn cung cổ phiếu, trái phiếu mới. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng là chất lượng hàng hóa trên thị trường, bởi đây là cơ sở để thu hút các dòng vốn đầu tư trong nước và quốc tế.

Theo dự báo được ông Minh trình bày, tăng trưởng của các doanh nghiệp niêm yết Việt Nam trong hai năm tới có thể đạt bình quân khoảng 17-18%. Cùng với mặt bằng định giá được đánh giá còn thấp, triển vọng tăng trưởng này có thể tạo thêm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư.

Không chỉ các quỹ đầu tư chứng khoán, nguồn vốn từ những định chế tài chính dài hạn trên thế giới cũng được các chuyên gia đề cập như một hướng huy động nguồn lực cho Việt Nam.

Ông Allan Nguyen, Chủ tịch Công ty TNHH EzyRemit Worldwide, cho rằng các quỹ hưu trí Úc là nguồn vốn đáng chú ý nhờ quy mô tài sản lớn và thời hạn đầu tư kéo dài hàng chục năm, phù hợp với nhu cầu vốn phát triển hạ tầng của Việt Nam.

Theo ông Allan Nguyen, đến giữa năm 2026, tổng tài sản quản lý của các quỹ hưu trí Úc đạt gần 4.800 tỷ AUD (tương đương khoảng 3.360 tỷ USD). Nguồn vốn này có xu hướng tìm kiếm cơ hội đầu tư vào các tài sản dài hạn như đường sá, cảng biển, năng lượng tái tạo và logistics.

Để tiếp cận nguồn lực trên, ông đề xuất tăng cường kết nối giữa cơ quan quản lý, chủ đầu tư và các quỹ hưu trí quốc tế, gắn hoạt động xúc tiến với danh mục dự án cụ thể, đồng thời tháo gỡ những vướng mắc về thể chế và công cụ phòng ngừa rủi ro.

Như vậy, yêu cầu đặt ra đối với thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ là thu hút thêm dòng vốn sau nâng hạng. Theo đó, phải nâng cao năng lực huy động, phân bổ vốn vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và các dự án đầu tư dài hạn. Phát triển thị trường vốn theo hướng này sẽ góp phần đa dạng hóa nguồn lực tài chính, tạo thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp và chia sẻ áp lực cung ứng vốn với hệ thống ngân hàng trong giai đoạn tăng trưởng mới.