Hợp tác thương mại đầu tư trong APEC: Cơ hội nhiều hơn thách thức

	Chìa khóa cho thành công mới: Đặt người dân và DN ở trung tâm của sự phát triển
	APEC Việt Nam 2017: Cơ hội hợp tác mới cho doanh nghiệp Việt Nam
	Trung tâm TTTD Quốc gia Việt Nam: Chia sẻ thông tin, hợp tác toàn cầu

Sau gần 20 năm gia nhập APEC, Việt Nam đã chủ động, tích cực tham gia vào tiến trình hợp tác của diễn đàn này. Có thể thấy APEC đã và đang mang lại cho các nền kinh tế thành viên, trong đó có Việt Nam nhiều vận hội phát triển, song cũng đặt ra không ít thách thức buộc các NĐT, DN trong nước phải đối mặt.

Đánh giá về những thuận lợi của Việt Nam, ông Lương Hoàng Thái - Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên cho rằng với 21 nền kinh tế thành viên, chiếm 59% dân số, 50% lãnh thổ, hơn 50% GDP và 57% thương mại toàn cầu, APEC là một thị trường đặc biệt rộng lớn và tiềm năng để các DN Việt Nam tiếp cận và khai thác hợp tác đầu tư. Xu hướng thúc đẩy tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại trong APEC đã mở ra nhiều cơ hội to lớn cho cộng đồng DN Việt Nam, nhất là các DNNVV tìm kiếm hợp tác, đẩy mạnh xuất khẩu vào các thị trường trong và ngoài khu vực.

Ảnh minh họa

Quy tụ nhiều đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, APEC hiện là khu vực đầu tư trực tiếp lớn nhất, chiếm khoảng 78% tổng số vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, 60% giá trị xuất khẩu, 80% giá trị nhập khẩu và 79% lượng khách du lịch quốc tế đến Việt Nam. Thống kê thực tế những năm qua đã cho thấy cộng đồng DN Việt Nam đã và đang tận dụng tương đối hiệu quả cơ hội tiếp cận và khai thác thị trường châu Á - Thái Bình Dương mang lại từ hợp tác APEC, thể hiện qua kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sang các nền kinh tế thành viên không ngừng tăng lên theo từng năm.

Theo số liệu của Tổng cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu năm 2014 ước đạt khoảng 98,37 tỷ USD; năm 2015 đã tăng lên khoảng 8% (tương đương 106,12 tỷ USD) và đến năm 2016 đạt khoảng trên 119,69 tỷ USD. Bảy nền kinh tế thành viên APEC hiện nằm trong top 10 thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam là: Hoa Kỳ (đứng đầu), Trung Quốc (thứ 2), Nhật Bản (thứ 3), Hàn Quốc (thứ 4), Hong Kong - Trung Quốc (thứ 5), Malaysia (thứ 9) và Singapore (thứ 10). Một số đối tác quan trọng trong đó được biết đến như những nhà xuất khẩu trung gian lớn, thực hiện tái xuất hàng hóa nhập khẩu từ Việt Nam sang các quốc gia phát triển. Nhờ vậy hàng hóa Việt Nam ngày càng có cơ hội tiếp cận các thị trường ngoài khu vực và đến tay người tiêu dùng trên toàn thế giới.

Tuy nhiên, ông Thái cũng cho rằng, bên cạnh những lợi ích và cơ hội mà tiến trình hợp tác APEC mang lại, trong quan hệ song phương, các DN Việt Nam cũng phải đối mặt với một số khó khăn và thách thức không nhỏ. Các thành viên trong khu vực, ngoài việc hợp tác tích cực, còn có sự cạnh tranh khá gay gắt trong quan hệ thương mại và đầu tư. Việt Nam có khoảng cách khá xa về trình độ phát triển so với các thành viên, nên gặp khó khăn khi cạnh tranh trên thị trường quốc tế và trong nước.

Thực hiện các cam kết về tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại và đầu tư trong khuôn khổ diễn đàn đồng nghĩa với việc Việt Nam sẽ gặp phải không ít trở ngại từ áp lực cạnh tranh ngày càng gia tăng từ phía các tập đoàn, DN trong và ngoài khu vực APEC khi phải mở cửa thị trường và xóa bỏ dần các quy định bảo hộ đối với DN nội địa.

Thực tế cho thấy DN Việt Nam đa số là các DN quy mô nhỏ và vừa với trình độ công nghệ phát triển còn hạn chế, phương thức quản lý chưa phù hợp, chiến lược kinh doanh thiếu chủ động. Trái lại, sức cạnh tranh mạnh mẽ của các đối thủ đến từ những nền kinh tế thành viên APEC vốn có trình độ phát triển khoa học - công nghệ cao, tốc độ tăng trưởng nhanh là điều không thể phủ nhận. Đặc biệt trong các lĩnh vực như tài chính - ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, công nghiệp điện, công nghiệp chế tạo, vận tải biển… sự cạnh tranh tiếp cận thị trường của các DN nước ngoài có tiềm lực kinh tế mạnh đe dọa khả năng tồn tại và phát triển của các DN trong nước.

Trong khi đó, bản thân các DN trong nước lại thiếu tính gắn kết chủ động và chặt chẽ với nhau, trong khi các hiệp hội chưa nâng cao sức mạnh và vai trò dẫn dắt trong chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi thông tin và nâng cao năng lực kinh doanh của toàn ngành trước áp lực cạnh tranh từ các đối thủ bên ngoài. Hơn nữa, cơ cấu kinh tế và thương mại của hầu hết các nước thành viên đều coi trọng việc đẩy mạnh xuất khẩu và chiếm lĩnh các thị trường nước ngoài nên Việt Nam cũng sẽ gặp khó khăn lớn trong việc mở rộng và bảo vệ thị phần của mình ở cả trong và ngoài nước.

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và tham gia hợp tác APEC nói riêng, đặc biệt là năm 2017, Việt Nam lần thứ hai đăng cai tổ chức APEC, hướng tới kỷ niệm 20 năm gia nhập APEC, ngoài những nỗ lực của Chính phủ trong quá trình điều hành, định hướng các sáng kiến phát triển trong khuôn khổ các hội nghị APEC, các DN cũng cần chủ động, tích cực nắm bắt các cơ hội đầu tư, kinh doanh nhằm tối đa hóa lợi ích và tăng cường kết nối với các đối tác APEC để mở rộng thị trường, nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh và khả năng cung ứng dịch vụ cho toàn khu vực và trên thế giới.