Khó xử với… học thêm

Ảnh minh họa

Tối hôm ấy, chị Hằng tự thưởng cho mình cốc chè đỗ đen 7.000 đồng. Sau hai tuần làm thêm vất vả, chủ hiệu may nhỏ nơi chị làm việc đã thanh toán tiền công dôi thêm hơn một triệu đồng so với các tháng trước. Như vậy là chị đã yên tâm với khoản tiền học thêm cho con gái tháng này.

Tiếng là học thêm trong dịp hè, nhưng cháu Lan nhà chị năm nay mới chuẩn bị vào “lớp Một trường làng” - như cách chị nói về việc cho con đi học đúng tuyến. Không phải mất tiền “chạy trường, chạy lớp” như nhiều bậc phụ huynh khác, tuy thế để bày tỏ thịnh tâm “muốn con hay chữ phải yêu lấy thầy”, bàn đi tính lại với chồng, nhờ người dò hỏi tên cô giáo sẽ dạy con mình trong năm học tới, chị quyết cho con gái đi học thêm ở lớp của chính cô giáo này.

Tuần 3 buổi học, mỗi buổi vài tiếng đồng hồ không phải là quá nặng nhọc, cháu Lan chỉ ít ngày đã biết đọc và viết một số chữ, tính phép cộng, phép trừ đơn giản. Sự tiến bộ của con gái cũng khiến chị Hằng vui mừng. Song với cháu Lan, dù được gặp cô; gặp bạn, nhưng tối nào về nhà cũng phải chong đèn tập viết. Lứa tuổi ham ăn ham chơi như cháu, lẽ ra mùa hè cuối cùng của thời ấu thơ phải thoải mái trước khi bước vào giai đoạn hơn 10 năm “đèn sách” thì phải nhường ngay cho sự học “đi tắt để đón đầu” cho kịp bạn, bằng bè…

Tâm lý trên của chị Hằng có ở đa số các bậc phụ huynh hiện nay, dường như đang làm con cái họ sớm vất vả, lo toan việc “học chạy”. Lớp cháu Lan hiện có khoảng 17 học sinh, đều là các cháu năm tới sẽ học chung lớp. Làm phép tính cộng đơn giản, những lớp phụ đạo như vậy cũng tạo thu nhập kha khá cho các giáo viên lớp Một, chắc chắn cao hơn lương từ ngân sách Nhà nước. Nhưng dù khoản tiền mà mỗi gia đình chi trả không thực sự lớn so với các khoản chi tiêu khác, nhưng ở thời buổi khó khăn thì với nhiều gia cảnh thì, đương nhiên, khoản phí “học chạy” phải ngắt ra từ các khoản chi khác.

Thực tế cho thấy, chi phí xã hội cho sự học của con em mình lớn hơn gấp nhiều lần nguồn chi ngân sách. “Xã hội hóa” là cụm từ được dùng với mật độ dày đặc trong văn bản của các đề án liên quan chính sách giáo dục, y tế được các cơ quan soạn thảo nhấn mạnh trong nguồn lực tương lai của nền giáo dục nước nhà. Nhưng sự xã hội hóa khoanh vùng ở cơ sở vật chất, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và khả năng sư phạm của đội ngũ giáo viên chiếm tỷ trọng rất nhỏ so với chi phí học thêm, phụ đạo phổ biến như hiện nay ở các khu vực thành thị. Nó cho thấy chính sách giáo dục còn bao gồm một hoạt động tài chính “phi chính quy” chưa được bao quát đến, mặc dù nó tồn tại với quy mô ngày càng rộng và sử dụng khối lượng lớn nguồn lực của xã hội.

Tâm lý lo giáo viên trù úm con cái trong quá trình dạy và học là có thực và tương đối phổ biến, khiến cho nhiều phụ huynh “quen” đưa phong bì cho giáo viên ngay từ năm con cái họ học mẫu giáo, hay học thêm từ khi các cháu chưa đến trường. Điều này, ngược lại, có thể khiến cho giáo viên trù úm thật nếu có học sinh nào trong nhóm thiểu số không chịu học thêm. Hay, những người có vai trò quan trọng trong rèn giũa nết người của thế hệ tương lai có thể so bì phong bì nặng hay nhẹ. Thậm chí, có chuyện giáo viên dồn kiến thức cho những buổi học thêm khiến chỉ có em nào theo học mới có thể làm bài tập trên lớp…

Xã hội quá quen với học thêm và tiền thầy giờ đây đang tác động tiêu cực vào giá trị truyền thống “tôn sư, trọng đạo”. Khi cha mẹ phải trả những khoản tiền không có trong quy định cho giáo viên của con mình, những đứa trẻ có ngay nhận thức rằng “vào cửa phải có bạc” và “mọi mục đích, ham muốn đều đạt được nếu có…tiền”.

Và khi mà những đứa trẻ như cháu Lan mất cơ hội nghỉ hè bên gia đình để dồn hết thời gian đến lớp phụ đạo, quan ngại chính là nhân cách thế hệ trẻ sẽ ra sao khi bước vào đời với hành trang là giá trị của kiến thức mua từ khoản tiền mà cha mẹ cháu phải bỏ ra cho học thêm?

Diệu Hương