Một chọi bốn cho chức Chủ tịch Fed

Sẽ sớm được công bố

Năm ứng cử viên gồm: Kevin Warsh, cựu thành viên Hội đồng Thống đốc của Fed; Nhà kinh tế học John Taylor; Jerome Powell, thành viên Hội đồng Thống đốc của Fed; Gary Cohn, Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia và đương kim Chủ tịch Fed Janet Yellen.

Bà Janet Yellen, Chủ tịch hiện tại của Fed

“Thành thực mà nói tôi thích và có một sự tôn trọng rất cao với tất cả các ứng cử viên”, ông Trump nói tại một cuộc họp báo mới đây. Một nguồn thạo tin cho biết, lựa chọn của Trump sẽ được công bố trước khi ông bắt đầu chuyến thăm kéo dài 11 ngày tới châu Á và Hawaii từ 3/11 tới.

Theo giới phân tích, chiều hướng biến động của đồng USD ra sao sẽ tùy thuộc vào việc ai sẽ được lựa chọn là người đứng đầu mới của Fed. Nếu ông John Taylor hay Kevin Warsh được bầu, nhiều khả năng đồng USD sẽ nằm trong xu hướng tăng. Bởi vì cả hai ứng cử viên đều được biết đến như những người ủng hộ chính sách tiền tệ thắt chặt và phản đối việc nới lỏng tiền tệ.

Trong khi đó nếu một trong hai nhân vật Jerome Powell hay Gary Cohn – những người tin rằng nền kinh tế Mỹ vẫn chưa phát triển đầy đủ – được bầu thì đồng USD nhiều khả năng suy yếu. Còn trong trường hợp bà Yellen tái đắc cử, sẽ không có thay đổi đáng kể nào về diễn biến của đồng USD so với hiện nay.

Trong số 5 ứng cử viên trên, giới phân tích nhìn nhận khả năng ông John Taylor hoặc bà Janet Yellen sẽ được lựa chọn là cao hơn cả. Trong đó, nhà kinh tế học John Taylor được biết đến với “Quy tắc Taylor” của ông. Quy tắc này là một thước đo kinh tế mà qua đó sẽ cho thấy mức lãi suất của Fed nên ở mức nào là phù hợp theo các điều kiện hiện hành. Theo quy tắc này, với tình hình kinh tế Mỹ như hiện nay thì mức lãi suất cần ở khoảng 3%, thay vì mức 1,15% như hiện tại.

Sức thu hút của ứng cử viên này có lẽ là việc ông có cùng quan điểm với Tổng thống Mỹ rằng nền kinh tế có thể thực hiện tăng trưởng mạnh hơn hiện nay. Trong khi các ứng cử viên khác khá đồng quan điểm về khả năng tăng trưởng kinh tế Mỹ chỉ xoay quanh mức 2% trong nhiều năm tới thì ông Taylor kỳ vọng mức tăng trưởng sẽ cao hơn.

“Trong trường hợp “Quy tắc Taylor” được xây dựng dựa trên giả định về GDP tiềm năng thì John Taylor sẽ ở vị thế tốt hơn nhiều so với các ứng cử viên khác trong việc thúc đẩy kinh tế Mỹ tăng tốc mạnh hơn”, Joe LaVorgna, kinh tế gia trưởng khu vực châu Mỹ của Natixis nhận định. Kỳ vọng kinh tế tăng trưởng nhanh hơn của ông Taylor cũng khá phù hợp với quan điểm của Tổng thống Donald Trump về dự định triển khai giảm thuế, giảm bớt các quy định khắt khe và thúc đẩy chi tiêu vào cơ sở hạ tầng, qua đó nền kinh tế sẽ tăng trưởng ở mức hơn 3%.

Tuy nhiên, điểm khác biệt về quan điểm giữa ông Taylor và ông Trump nằm ở việc điều hành lãi suất. Tổng thống đã lặp đi lặp lại nhiều lần rằng, ông muốn Fed giữ lãi suất thấp, như Fed đã áp dụng từ sau cuộc khủng hoảng tài chính vừa qua. Trong khi đó theo Quy tắc Taylor sẽ đòi hỏi lãi suất phải ở mức cao hơn đáng kể. Nhiều phân tích cho rằng, Quy tắc Taylor dựa trên lý thuyết khá nhiều và rất khó để áp dụng tính lãi suất điều hành của Fed trong thực tế.

Vì thế cho dù có thể mang đến một “luồng gió mới” trong điều hành của Fed nhưng cánh cửa để vào chiếc ghế nóng là Chủ tịch Fed của ông Taylor cũng không dễ mở ra. Và ngay cả khi ông này được lựa chọn vào vị trí này thì những tính toán về mức lãi suất mà Fed sẽ áp dụng cũng phải dựa trên nhiều yếu tố đầu vào khác và nó sẽ thấp hơn đáng kể so với mức tính toán khoảng 3% theo Quy tắc Taylor dựa trên những dữ kiện đầu vào hiện nay.

Liệu bà Janet Yellen có tiếp tục tại vị?

Có lẽ một trong những điểm sáng lớn nhất kể từ khi ông Trump nắm quyền Tổng thống là các chỉ số chứng khoán của Mỹ liên tục chinh phục những đỉnh cao mới. Và nếu ông Trump không muốn điều này kết thúc thì một trong những cách để tiếp tục duy trì đà hưng phấn của chứng khoán là giữ lại một trong những nhân vật đang có sự hỗ trợ rất lớn cho thị trường, đó chính là vị Chủ tịch Fed đang tại vị: Bà Janet Yellen, người luôn cam kết sẽ chỉ từ bỏ chính sách tiền tệ nới lỏng một cách từ từ thay vì bất cứ chính sách thắt chặt gây sốc nào. Và thị trường tài chính Phố Wall yêu thích điều đó.

Từng lên tiếng chỉ trích điều hành của Fed vào những ngày đầu nhậm chức Tổng thống nhưng sau đó, người ta cũng thấy ông Trump bắt đầu có những thay đổi quan điểm. Thậm chí như vào cuối tháng 7 vừa qua, ông Trump đã khen bà Yellen đang điều hành công việc "rất tốt" và cho biết bà có thể sẽ tiếp tục tại vị.

Trên thị trường đã có những quan điểm cho rằng, nếu thay thế bà Yellen bằng một nhân vật khác (tất nhiên trừ khi bà Yellen không muốn tiếp tục một nhiệm kỳ nữa) thì ông Trump có thể sẽ khiến nhiều nhà đầu tư – những người trong nhiều năm qua đã quá quen với lãi suất thấp - mất lòng tin. “Việc thay thế bà Yellen tại thời điểm này có thể sẽ là một sai lầm, và tôi tin Tổng thống Mỹ có thể hiểu được điều đó”, Michael Block, chiến lược gia hàng đầu tại Rhino Trading Partners nhận định.

Cùng quan điểm trên, Isaell Boltansky, chuyên gia phân tích chính sách của Compass Point Research & Trading cho rằng: "Bà Yellen đại diện cho sự tiếp nối liên tục trong một thế giới bất định hiện nay. Nên việc bà ấy tiếp tục được chọn lựa sẽ là một tin tức tích cực đối với thị trường".

Ngoài kỳ vọng của thị trường, cũng có nhiều yếu tố khác có thể dẫn đến quyết định tiếp tục lựa chọn bà Yellen cho nhiệm kỳ Chủ tịch Fed mới. Một trong số đó là việc lãi suất cao (nếu ứng cử viên khác như ông Taylor trúng cử vị trí Chủ tịch Fed và sẽ áp dụng) sẽ không những không thúc đẩy mà còn tác động tiêu cực đến phục hồi của kinh tế Mỹ bởi nó khiến chi phí vay vốn sẽ tăng lên. Trong khi đó, bà Yellen gần như đã được gắn liền với danh tiếng là người luôn muốn theo đuổi lãi suất thấp.

Hơn nữa, với một nền kinh tế là “chúa nợ” như Mỹ thì lãi suất thấp là điều cần thiết khỏi phải bàn cãi. Ông Trump đã đề xuất một cuộc cải tổ thuế theo hướng cắt giảm mà theo ước tính của Trung tâm Chính sách thuế của nước này thì có thể làm giảm doanh thu thu thuế liên bang ở mức khoảng 2,4 nghìn tỷ USD trong 10 năm tới và 3,2 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tiếp theo.

Đồng thời, ông Trump cũng nói về nhu cầu cần vay thêm tiền để cải thiện cơ sở hạ tầng cũng như tăng chi tiêu quốc phòng. Thị trường trái phiếu đã không biến động mạnh sau những kế hoạch trên của ông Trump một phần là nhờ lãi suất đang ở mức thấp hiện nay. Tuy nhiên, không ai dám chắc điều gì sẽ xảy ra nếu lãi suất được nâng lên cao hơn khi có một vị chủ tịch mới của Fed lên nắm quyền.

Một yếu tố cũng không thể xem nhẹ là việc bất cứ lựa chọn nào của ông Trump cũng sẽ phải được Quốc hội Mỹ phê chuẩn với rủi ro sẽ bị các nghị sĩ của Đảng Dân chủ phản đối. Xét ở góc độ này, việc lựa chọn bà Yellen sẽ có ít nhiều thuận lợi vì bà là nhân vật được cựu Tổng thống Obama bổ nhiệm.

Ngoài ra, giới phân tích cho rằng bà Yellen cũng là nhân vật thân thuộc và ít nhiều có được sự ủng hộ của cộng đồng tài chính ngân hàng. Tất nhiên trong trường hợp không được chọn lựa, bà Yellen – người từng tạo tiền lệ với tư cách là phụ nữ đầu tiên đứng đầu Fed – sẽ tiếp tục tạo ra tiền lệ thứ hai: Là lãnh đạo đầu tiên của Fed không tiếp tục nhiệm kỳ thứ hai kể từ năm 1979.