Sau tuyên bố tăng thuế của Trump với Mexico, NAFTA mới đứng trước rủi ro sụp đổ

Tổng thống Mexico, Tổng thống Mỹ và Thủ tướng Canada ký USMCA - Ảnh: Sarah Pabst/Bloomberg

Nhà Trắng trong một thông báo hôm thứ Năm dẫn tuyên bố trên của ông Trump, cho biết việc tăng thuế là phản ứng của Mỹ trước khủng hoảng vấn đề biên giới giữa hai nước, khi hàng trăm nghìn người nhập cư trái phép vào Mỹ từ Mexico.

Ông Trump cũng tuyên bố chừng nào nước láng giềng không ngăn chặn dòng chảy của những người di cư không có giấy tờ sang Mỹ, thuế nhập khẩu sẽ được nâng dần lên tới 25% cho đến 1/10 năm nay.

Đoạn Tweet của ông Trump hôm thứ Năm: Vào 1/6, Mỹ sẽ đánh thuế 5% lên mọi hàng hóa nhập khẩu từ Mexico...

John Negroponte, một cựu quan chức ngoại giao uy tín và là phó chủ tịch hiện tại của công ty tư vấn McLarty Associates, cho biết thông báo của ông Trump là không phù hợp về thời điểm, khi tiến trình để quốc hội các bên phê chuẩn thỏa thuận thương mại USMCA vừa khởi động.

Negroponte, người từng làm đại sứ Mỹ tại Honduras, Mexico, Philippines, Liên Hợp Quốc và Iraq, nói với CNBC rằng Mexico là một thị trường xuất khẩu lớn của Mỹ, vì vậy thông báo hôm thứ Năm của Trump đã đưa các nhà xuất khẩu Mỹ vào vòng xoáy rủi ro.

Mexico đang là đối tác thương mại hàng hóa lớn thứ ba của Mỹ. Nền kinh tế số một thế giới đã xuất khẩu 265 tỷ USD hàng hóa sang Mexico trong năm 2018, theo Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ.

Mick Mulvaney, quyền chánh văn phòng Nhà Trắng, nói với các phóng viên rằng vấn đề thuế quan sẽ không ảnh hưởng đến việc thông qua USMCA. Ông nhấn mạnh rằng mức thuế mới là nhằm đưa ra cảnh báo đối với vấn đề nhập cư, không liên quan đến thương mại.

Nhưng, Negroponte không phải là người duy nhất dự đoán một lộ trình khó khăn hơn để phê chuẩn USMCA, được cho là một phiên bản cập nhật của Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA).

Nhiều người cho rằng USMCA sẽ dễ dàng được quốc hội Mexico thông qua hơn nếu Trump không đe dạo tăng thuế. Còn nay, việc đưa ra quyết định phê chuẩn sẽ trở nên khó khăn hơn với các nhà lập pháp.

Juan Carlos Hartasanchez, giám đốc cấp cao của công ty tư vấn Albright Stonebridge Group, thậm chí nói rằng có vẻ như USMCA sẽ không được phê chuẩn trong năm nay.

“Nhiều nghị sĩ và thượng nghị sĩ Mexico đang phải tự vấn rằng liệu lúc này có là phù hợp để thông qua thỏa thuận, khi rủi ro lơ lửng trên đầu. Vì vậy, nó trở thành một tình huống rất phức tạp”, ông nói với CNBC.

Nhưng không chỉ là các nhà lập pháp Mexico đang phải xem xét lại lập trường của họ về thỏa thuận thương mại, William Reinsch, cố vấn cao cấp của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược quốc tế lưu ý thêm. Mexico có thể sẽ bị buộc phải trả đũa, trong khi Hạ viện Mỹ cũng sẽ phản ứng rất tiêu cực. Mối đe dọa Trump phát đi có lẽ cuối cùng sẽ phá hủy thỏa thuận USMCA, ông nói.

Hạ viện Mỹ với Đảng Dân chủ nắm đa số ghế lâu nay vẫn có nhiều quan ngại đối với NAFFTA mới. Sau khi Đại diện Thương mại Hoa Kỳ Robert Lighthizer hôm thứ Năm gửi thư cho các nhà lãnh đạo quốc hội để khởi động quá trình phê chuẩn USMCA, Chủ tịch Hạ viện Nancy Pelosi đã bày tỏ quan điểm rằng thỏa thuận này “thiếu các điều khoản thực thi mạnh mẽ”.