Việt Nam tự cường trong hội nhập

Sáng nay (20/12), cả Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc - Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về hội nhập quốc tế; Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ - Trưởng Ban Chỉ đạo liên ngành hội nhập quốc tế về kinh tế đã cùng tới chủ trì Diến đàn Hội nhập kinh tế quốc tế Việt Nam 2017, cho thấy tầm quan trọng của Diễn đàn và sự quan tâm của Chính phủ.

Thủ tướng yêu cầu tập trung triển khai Chương trình hành động về hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ đồng bộ

Chiến lược hội nhập đã thành công

Diễn đàn có chủ đề “Tăng cường động lực cho giai đoạn phát triển mới”. Tham dự Diễn đàn có hơn 300 đại biểu trong nước và quốc tế, lãnh đạo các Bộ, ban, ngành, 63 tỉnh, thành phố và các đại sứ, tham tán thương mại của 14 quốc gia tại Việt Nam, lãnh đạo các trường đại học, các viện nghiên cứu, các tổ chức hiệp hội, ngành hàng và đại diện các DN, tập đoàn lớn của Việt Nam...

Diễn đàn được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đã gia nhập Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) tròn 10 năm (2007-2017). Gia nhập WTO chính là “mở cánh cửa lớn” để Việt Nam bước vào “sân chơi” toàn cầu và quá trình này đã tác động mạnh mẽ, tích cực đến phát triển kinh tế-xã hội của Việt Nam.

Nhưng “sau khi Việt Nam gia nhập WTO, bối cảnh hội nhập kinh tế đa phương có nhiều yếu tố bất lợi”, theo ông Trần Tuấn Anh – Bộ trưởng Bộ Công Thương. Cuộc khủng hoảng tài chính thế giới và suy thoái kinh tế toàn cầu dẫn tới suy giảm tăng trưởng kinh tế, thương mại, đầu tư ở bình diện thế giới và không ít đối tác chủ chốt của nước ta. Biểu hiện của chủ nghĩa bảo hộ nổi lên ở một số nơi, đặc biệt là từ nửa cuối năm 2016. Chương trình nghị sự phát triển Đô-ha vẫn còn bế tắc.

“Trong bối cảnh đó, Đảng, Nhà nước và Chính phủ Việt Nam vẫn kiên định với chủ trương chủ động, thực hiện hiệu quả tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế. Từ năm 2013, chúng ta định hướng mở rộng hội nhập toàn diện với trọng tâm là hội nhập kinh tế quốc tế. Phương thức tham gia đã chuyển từ hội nhập theo chiều rộng sang hội nhập theo chiều sâu, với những bước đi chiến lược trong việc lựa chọn các đối tác”, Bộ Trưởng Trần Tuấn Anh cho biết.

Tính đến cuối năm 2017, Việt Nam đã và đang đàm phán, ký kết và thực hiện 16 FTA song phương, đa phương và nhiều bên với 58 đối tác. So với giai đoạn trước khi gia nhập WTO, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của ta từ năm 2007 được thực hiện qua các tuyến đa dạng hơn.

Nhờ từng bước thực hiện hiệu quả công tác hội nhập kinh tế quốc tế, môi trường kinh tế vĩ mô ngày càng thuận lợi hơn cho việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế - xã hội trong nước. Tăng trưởng kinh tế đã phục hồi vững chắc hơn trong những năm gần đây, đi kèm với ít rủi ro về lạm phát và mất cân đối vĩ mô.

“Chiến lược hội nhập của Việt Nam đã thành công. EU và Việt Nam có điểm giống nhau, đều là những nền kinh tế quốc tế hóa nhất và mở nhất với cùng mục tiêu giống nhau là đóng góp cho hòa bình và phát triển kinh tế nhưng độc lập về chiến lược và chính sách”, vị Đại sứ EU tại Việt Nam phát biểu.

Tuy vậy, quá trình hội nhập kinh tế quốc tế giai đoạn 2007-2017 cũng cho thấy một số tồn tại. Mặc dù đã ban hành Chiến lược tổng thể về hội nhập quốc tế, tuy nhiên việc triển khai thực hiện Chiến lược trong thực tế còn một số bất cập. Cải cách trong nước, nhất là về mặt thể chế, vẫn chưa đáp ứng và chưa theo kịp các yêu cầu của việc thực thi cam kết hội nhập kinh tế quốc tế.

Không để rơi vào tình huống bất ngờ và bị động

“Rủi ro vẫn còn ở phía trước chứ không phải đã hết”, TS.Vũ Thành Tự Anh – Giám đốc Nghiên cứu Chương trình Giảng dạy kinh tế Fulbrigh phát biểu. Việt Nam là quốc gia hưởng lợi nhưng cần cẩn trọng vì diễn biến FDI phụ thuộc nhiều vào tình hình kinh tế và chính trị thế giới, FDI luôn có thể đảo chiều. Hơn nữa, nếu tiếp tục hội nhập để Việt Nam trở thành nơi mà các DN FDI đến để sản xuất và xuất khẩu đi thì hội nhập chưa thành công.

TS.Nguyễn Đình Cung – Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương lại có phát biểu rằng: “Nền kinh tế nước ta nếu không có FDI thì rất tệ, nhưng nếu tiếp tục như thế này thì không phải không có vấn đề”. Ông nói vậy bởi nhìn lại nền kinh tế Việt Nam rất mở, xuất nhập khẩu tăng trưởng rất cao nhưng dường như DN FDI tận dụng cơ hội tốt hơn từ hội nhập, còn DN Việt Nam thì chưa.

Thủ tướng Chính phủ khẳng định qua hơn 30 năm đổi mới, tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu, góp phần quan trọng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc, nâng cao thế vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Trong giai đoạn 1997-2017 nền kinh tế tăng trưởng cao liên tục, GDP tăng gấp 8 lần, GDP năm 1997 mới đạt 27 tỷ USD, đến 2017 ước đạt trên 220 tỷ USD, phấn đấu 2020 đạt 300 tỷ USD.

Nhưng hội nhập cũng làm bộc lộ những điểm yếu, những bất cập của nền kinh tế. Đó là đổi mới trong nước chưa bắt kịp với hội nhập kinh tế quốc tế, khả năng tận dụng các cơ hội từ các FTA của các DN còn thấp, năng lực cạnh tranh của một số ngành, lĩnh vực còn hạn chế, sự phối hợp giữa các Bộ, ngành, giữa trung ương và địa phương có lúc còn nhiều bất cập, khu vực DN trong nước và các DN FDI chưa có sự liên kết hiệu quả... Xếp hạng về môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh Việt Nam năm 2017 có rất nhiều tiến bộ, nhưng vẫn chưa nằm trong nhóm ASEAN-4.

Thủ tướng khẳng định Chính phủ Việt Nam coi hội nhập kinh tế quốc tế là động lực để cải cách kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế. Chính phủ luôn xác định DN là lực lượng nòng cốt, trong đó khu vực DN tư nhân có vai trò quan trọng và tạo mọi điều kiện để DN ngày càng phát triển.

Điều này đỏi hỏi phải đổi mới toàn diện hoàn thiện thể chế và tạo lập môi trường kinh doanh tốt hơn. Phải tiếp tục xóa bỏ các giấy phép con, rào cản, cắt giảm thủ tục… giảm chi phí cho DN, người dân. Thủ tướng yêu cầu cần tập trung triển khai Chương trình hành động về hội nhập kinh tế quốc tế mạnh mẽ đồng bộ trên tất cả các phương diện để hội nhập đạt kết quả, trong đó nhấn mạnh sự phối hợp giữa các Bộ, ngành.

“Tính đồng bộ trong hội nhập còn yếu, đây là khuyết điểm, chúng ta nói cùng đi cùng phối hợp nhưng phối hợp còn trục trặc chưa tốt... Phải có kỷ luật nghiêm về vấn đề này. Một số địa phương chưa quan tâm và chỉ đạo điều này còn kém thì phải khắc phục”, Thủ tướng lưu ý.

“Chúng ta phải có nhận thức tốt hơn, nếu cứ trì trệ mãi, nếu bộ máy vận hành không đều, kiểu "kẻ đẩy người kéo, cua cứ bò ngang" thì đất nước khó phát triển”. Thủ tướng nói thêm.

Bên cạnh đó cần đẩy mạnh chất lượng công tác dự báo và phân tích không để Việt Nam rơi vào tình huống bất ngờ và bị động.

Thủ tướng nhấn mạnh: Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình quốc tế có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, Việt Nam sẽ tập trung phát huy nội lực nỗ lực xây dựng một Việt Nam tự cường để vượt qua những khó khăn, thách thức, tận dụng cơ hội của hội nhập quốc tế và Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4 nhằm tranh thủ hiệu quả các nguồn lực từ bên ngoài để thực hiện thành công sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.

“Tiến trình hội nhập nói chung, đặt biệt là kinh tế quốc tế cần phải có quyết tâm cao, với sự sáng tạo, nỗ lực của mọi cấp, mọi ngành... Không có quyết tâm cao, không có hành động cụ thể, không triển khai đến nơi đến chốn, chúng ta nửa vời thì chúng ta thất bại”, Thủ tướng nhấn mạnh.