Áp dụng các tỷ lệ an toàn khác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội không đồng nghĩa với việc hạ chuẩn an toàn hay nới lỏng rủi ro

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn phát biểu giải trình, làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm - Ảnh: quochoi.vn

Về quy định sử dụng ngoại hối

Về việc bổ sung Điều 31a liên quan đến sử dụng ngoại hối, Thống đốc cho biết, Ngân hàng Nhà nước xây dựng dự thảo trên cơ sở nâng cấp các quy định quản lý ngoại hối từ Pháp lệnh Ngoại hối lên thành luật. Theo nguyên tắc pháp lý, những vấn đề liên quan đến hạn chế quyền của công dân phải do luật quy định.

Một số đại biểu có đề nghị cần quy định rất chi tiết, cụ thể ngay trong luật. Tuy nhiên, Ngân hàng Nhà nước đã báo cáo và thể hiện trong dự thảo mới nhất: trừ những trường hợp đã được luật của Quốc hội quy định cụ thể, rõ ràng, các trường hợp khác sẽ do Ngân hàng Nhà nước quy định.

Thực tế, Thông tư 32 ban hành từ năm 2023 của Ngân hàng Nhà nước đã quy định chi tiết 16 trường hợp đặc thù (như ý kiến đại biểu Khánh Ngọc đã nêu). Các quy định này không nhằm hạn chế quyền mà là tạo quyền cho người dân và doanh nghiệp, bao quát nhiều trường hợp đặc thù như niêm yết giá hay định giá bằng ngoại tệ. Do đã được quy định sẵn, vận hành ổn định trong các thông tư và tiếp tục được cập nhật trong dự thảo lần này, việc đưa quá chi tiết toàn bộ các trường hợp này vào luật là không thực sự cần thiết.

Các đại biểu tham dự phiên họp - Ảnh: quochoi.vn

Về cơ chế tài chính và xử lý chênh lệch thu chi âm của Ngân hàng Nhà nước

Về vấn đề xử lý chênh lệch thu chi âm, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, kết quả tài chính của Ngân hàng Nhà nước không phải là lợi nhuận và hoạt động của Ngân hàng Nhà nước không vì mục tiêu lợi nhuận. Với tư cách vừa là cơ quan quản lý nhà nước, vừa thực hiện vai trò Ngân hàng Trung ương, các công cụ can thiệp thị trường của Ngân hàng Nhà nước có lúc tạo ra thu nhập, nhưng trong nhiều trường hợp cần thiết để ổn định tỷ giá hoặc lãi suất, kết quả tài chính có thể bị âm.

“Chẳng hạn, việc can thiệp thị trường có thể khiến kết quả tài chính của Ngân hàng Nhà nước âm vài ba nghìn tỷ đồng, nhưng đổi lại giữ vững được ổn định tỷ giá và lãi suất, mang lại lợi ích kinh tế vô cùng lớn cho đất nước – lên tới hàng chục nghìn, hàng trăm nghìn tỷ đồng. Theo quy định hiện hành, khi kết quả tài chính dương thì nộp ngân sách nhà nước, nhưng khi bị âm thì lại chưa có cơ chế xử lý cụ thể. Do đó, việc luật hóa cơ chế xử lý chênh lệch thu chi âm là hết sức cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế và luật ngân hàng trung ương của các nước trên thế giới”, Thống đốc nhấn mạnh.

Về cơ chế tài chính tổng thể, Thống đốc cho rằng, hoạt động thu chi của Ngân hàng Trung ương có tính đặc thù cao, khó lường đoán trước vì phụ thuộc hoàn toàn vào mục tiêu điều hành an toàn, hiệu quả và ổn định thị trường. Nội dung này đã từng được đề cập tại Nghị quyết 160/2024/QH15 của Quốc hội.

Lần tiếp thu này, Ngân hàng Nhà nước mong muốn quy định cụ thể, rõ ràng trong luật làm cơ sở để Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn chi tiết, phân định rõ vai trò quản lý nhà nước và vai trò Ngân hàng Trung ương.

Về mối liên hệ với Kết luận 83-KL/TW về cải cách tiền lương, trong quá trình triển khai, Chính phủ sẽ xem xét, báo cáo cấp có thẩm quyền để làm căn cứ ban hành nghị định phù hợp.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn: Việc luật hóa cơ chế xử lý chênh lệch thu chi âm là hết sức cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế và luật ngân hàng trung ương của các nước trên thế giới - Ảnh: quochoi.vn

Về quy định nhận diện giao dịch đáng ngờ trong phòng, chống rửa tiền

Liên quan đến các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ, nhiều đại biểu đề xuất gom lại thành các nhóm vấn đề. Tuy nhiên, Thống đốc cho biết, Ngân hàng Nhà nước đã bám sát 20 khuyến nghị của Lực lượng Đặc nhiệm Tài chính (FATF) và các nhóm vấn đề do FATF đưa ra. Cách làm này nhằm đảm bảo các tổ chức quốc tế đánh giá mức độ tuân thủ của Việt Nam một cách dễ dàng, thuận lợi nhất.

“Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ cũng đã ký ban hành Nghị quyết số 66/2023/NQ-CP để đáp ứng việc rà soát chặt chẽ từng câu chữ từ phía OECD. Cách tiếp cận này vừa tạo điều kiện áp dụng trong nước, vừa thể hiện cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc tuân thủ các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền và chống tài trợ khủng bố”, Thống đốc cho biết thêm.

Về bản chất, Thống đốc cho rằng, các dấu hiệu giao dịch đáng ngờ mang tính định tính rất cao, khó có thể định lượng cứng nhắc. Nếu quy định bằng một con số định lượng cụ thể (ví dụ 5 đồng), đối tượng vi phạm sẽ ngay lập tức chia nhỏ giao dịch xuống 4 đồng để né tránh. Do đó, quy định mang tính định tính là bắt buộc để đảm bảo tính bao quát. Ngân hàng Nhà nước đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và Bộ Công an để tiếp thu, hoàn thiện các nội dung này và sẽ tiếp tục chỉnh lý trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội.

Các đại biểu tham dự phiên họp - Ảnh: quochoi.vn

Về thẩm quyền áp dụng các tỷ lệ an toàn khác phục vụ phát triển kinh tế - xã hội

Về thẩm quyền quy định các tỷ lệ an toàn, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho biết, Luật Các tổ chức tín dụng đã giao thẩm quyền cho Ngân hàng Nhà nước. Khi xây dựng dự thảo trình Chính phủ và Quốc hội, Ngân hàng Nhà nước đề xuất cơ chế đặc thù này nhằm tạo công cụ điều hành linh hoạt, phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trọng điểm của quốc gia.

“Việc quy định này không đồng nghĩa với việc hạ chuẩn an toàn hay nới lỏng rủi ro cho toàn hệ thống. Ngân hàng Nhà nước sẽ xem xét hết sức cẩn trọng, kỹ lưỡng; chỉ cho phép áp dụng tỷ lệ an toàn khác đối với các tổ chức tín dụng thực sự lành mạnh, có đủ điều kiện và gắn trực tiếp với các dự án phát triển kinh tế ưu tiên của quốc gia”, Thống đốc nhấn mạnh, đồng thời cho biết:

“Việc được giao thẩm quyền là một trách nhiệm rất nặng nề đối với Ngân hàng Nhà nước, bởi nhiệm vụ tối thượng là phải bảo đảm an toàn hệ thống. Nếu quy định áp dụng chung cho toàn hệ thống thì nguy cơ rủi ro rất cao, nhưng khi chỉ áp dụng khoanh vùng cho một số đối tượng lành mạnh với điều kiện chặt chẽ, Quốc hội hoàn toàn có thể yên tâm là Ngân hàng Nhà nước kiểm soát tốt rủi ro, đồng thời khơi thông được nguồn vốn cho phát triển.”

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn: Ngân hàng Nhà nước xin cam kết sẽ tiếp thu toàn diện, đầy đủ và sâu sắc tất cả ý kiến của các đại biểu Quốc hội để tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật, báo cáo trình Quốc hội xem xét, thông qua - Ảnh: quochoi.vn

Về hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp của ngân hàng thương mại

Về băn khoăn của các đại biểu xung quanh hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm trái phiếu doanh nghiệp tại dự thảo Luật Các tổ chức tín dụng, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, điều khoản trong luật này chỉ mang tính chất mở đường về mặt thẩm quyền, cho phép ngân hàng thương mại được thực hiện hoạt động này (vì theo nguyên tắc, ngân hàng thương mại chỉ được làm những gì pháp luật cho phép ngoài hoạt động ngân hàng truyền thống).

Các quy định chi tiết về điều kiện hoạt động, cơ chế vận hành, minh bạch thông tin để người dân không hiểu nhầm trách nhiệm của ngân hàng đại lý với bên bảo đảm, cũng như việc tách bạch rủi ro sẽ do pháp luật về chứng khoán quy định.

Liên quan đến ý kiến của đại biểu Trần Hoàng Ngân về việc chỉ nên áp dụng đối với trái phiếu riêng lẻ, Thống đốc cho biết, ban đầu, Ngân hàng Nhà nước cũng dự kiến chỉ áp dụng với trái phiếu riêng lẻ, nhưng qua quá trình tham vấn ý kiến đã nhận được nhiều đề xuất nên mở rộng. Do đó, dự thảo hiện tại mở rộng định hướng để tạo cơ sở pháp lý ban đầu. Sau này, các quy định chi tiết của Ngân hàng Nhà nước cũng như Bộ Tài chính trong lĩnh vực chứng khoán sẽ quy định rõ ràng, cụ thể về hạn mức, điều kiện và phạm vi áp dụng để bảo đảm tuyệt đối an toàn.

Toàn ảnh phiên họp

“Do thời lượng giải trình trực tiếp tại hội trường có hạn, thay mặt Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước xin cam kết sẽ tiếp thu toàn diện, đầy đủ và sâu sắc tất cả ý kiến của các đại biểu Quốc hội để tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện dự án Luật, báo cáo trình Quốc hội xem xét, thông qua”, Thống đốc nhấn mạnh.