Chi tiêu Y tế Việt Nam dự báo đạt 34,1 tỷ USD: Bài toán ứng dụng công nghệ

Nguồn lực tăng, yêu cầu đổi mới cũng lớn hơn

Tại hội thảo do Viện Chiến lược và Chính sách Y tế tổ chức ngày 24/12/2025, TS.BS. Ong Thế Duệ cho biết chi tiêu y tế tại Việt Nam tăng bình quân khoảng 7-8% mỗi năm. Tổng chi tiêu đã tăng từ 17,4 tỷ USD năm 2019 lên mức ước tính 27,5 tỷ USD năm 2025 và được dự báo đạt 34,1 tỷ USD vào năm 2028. Tính theo dự báo này, tổng chi tiêu y tế sẽ gần gấp đôi sau chưa đầy một thập kỷ.

Sự gia tăng đó diễn ra cùng lúc với thay đổi trong định hướng chăm sóc sức khỏe. Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị yêu cầu chuyển mạnh từ tập trung khám, chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục theo vòng đời. Nghị quyết đồng thời đặt ra yêu cầu củng cố y tế cơ sở, thúc đẩy chuyển đổi số, hướng tới bao phủ bảo hiểm y tế toàn dân và từng bước miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế vào năm 2030.

Tháng 5/2026, Chỉ thị 17/CT-TTg yêu cầu các địa phương phấn đấu đến hết năm 2026 để toàn dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần và có Sổ sức khỏe điện tử. Quốc hội cũng đã thông qua nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về chăm sóc sức khỏe, dân số và phát triển giai đoạn 2026-2035. Tổng vốn thực hiện chương trình trong giai đoạn 2026-2030 là 88.635 tỷ đồng. Trong tổng nguồn lực này, 47.692 tỷ đồng là vốn đầu tư công từ ngân sách trung ương và địa phương.

Nguồn vốn đã được cụ thể hóa ở những dự án tại cả khu vực công và tư nhân. Cơ sở 2 của Bệnh viện Bạch Mai có tổng mức đầu tư 4.990 tỷ đồng, quy mô 1.000 giường, với kế hoạch mua sắm năm 2025 gồm 47 gói thiết bị y tế trị giá hơn 338 tỷ đồng. Tại Cần Thơ, giai đoạn 2 Bệnh viện Quốc tế Đại học Nam Cần Thơ được khởi công tháng 9/2026, với tổng vốn khoảng 1.500 tỷ đồng cho xây dựng và trang thiết bị, dự kiến nâng quy mô toàn viện từ 300 lên khoảng 1.000 giường.

Việt Nam đã có nền tảng chuyên môn đủ mạnh để khai thác hiệu quả các công nghệ mới. Theo Ngân hàng Thế giới, chỉ số bao phủ dịch vụ y tế thiết yếu của Việt Nam đạt 71/100 năm 2023, cao hơn Indonesia ở mức 67 và Philippines ở mức 69, dù còn khoảng cách với Malaysia, Thái Lan và Singapore. Ở các chuyên khoa sâu, bác sĩ Việt Nam đã làm chủ nhiều kỹ thuật phức tạp như ghép đa tạng, can thiệp tim bào thai và phẫu thuật robot. Việt Nam hiện thực hiện hơn 1.000 ca ghép tạng mỗi năm, thuộc nhóm dẫn đầu Đông Nam Á, với chi phí ghép trong nước chỉ bằng khoảng một phần ba so với ở nước ngoài. Theo Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), các thuốc được sử dụng nhiều nhất tại Việt Nam, từ điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường đến kháng sinh và ung thư, nhìn chung có mức giá thấp so với các nước Đông Nam Á. Lợi thế chuyên môn và chi phí đã hiện hữu, nhưng thiết bị và khả năng tiếp cận công nghệ tại nhiều cơ sở vẫn chưa theo kịp năng lực của đội ngũ.

Khoảng cách giữa năng lực chuyên môn và điều kiện công nghệ thể hiện rõ ở thị trường thiết bị. Theo Cục Quản lý Thương mại Quốc tế (ITA) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ, dẫn dự báo của BMI, thị trường thiết bị y tế Việt Nam đạt khoảng 1,9 tỷ USD năm 2024 và có thể tăng lên 2,8 tỷ USD vào năm 2029. Khoảng 90% thiết bị hiện vẫn được nhập khẩu. Nguồn cung quốc tế giúp các cơ sở y tế tiếp cận nhanh hơn với công nghệ mới, nhưng tỷ lệ phụ thuộc vào nhập khẩu cũng đặt ra yêu cầu về chuyển giao kỹ thuật, nguồn vật tư tiêu hao, khả năng tích hợp dữ liệu, bảo mật, dịch vụ bảo trì và hỗ trợ sau bàn giao. Đây là những yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng vận hành ổn định của thiết bị trong hoạt động chuyên môn hằng ngày.

Yêu cầu tăng năng lực tự chủ thể hiện rõ trong ngành dược. ITA cho biết Việt Nam nhập khẩu khoảng 60% thuốc thành phẩm và 90% hoạt chất dùng trong sản xuất thuốc. Trong khi đó, Chiến lược quốc gia phát triển ngành Dược đặt mục tiêu đến năm 2030, thuốc sản xuất trong nước đáp ứng khoảng 80% nhu cầu sử dụng và 70% giá trị thị trường; nguyên liệu sản xuất trong nước đáp ứng 20% nhu cầu. Để tiến gần các mục tiêu này, doanh nghiệp cần tiếp cận công nghệ sản xuất, quy trình kiểm soát chất lượng và kinh nghiệm đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Phạm vi chuyển giao, đào tạo nhân lực và trách nhiệm của các bên phải đủ rõ để công nghệ có thể được tiếp nhận và vận hành tại Việt Nam.

Trao đổi trực tiếp giữa cơ sở y tế, doanh nghiệp và đối tác công nghệ giúp làm rõ phạm vi chuyển giao, tiêu chuẩn chất lượng và điều kiện vận hành tại Việt Nam. Ảnh minh họa.

Dòng vốn quốc tế vào y tế Việt Nam đã hiện diện với quy mô đáng kể. Theo Niên giám thống kê 2024, ngành y tế và hoạt động trợ giúp xã hội có 159 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký gần 1,77 tỷ USD. Tháng 12/2023, Thomson Medical Group hoàn tất mua 100% doanh nghiệp sở hữu Bệnh viện FV, với khoản thanh toán ban đầu 352,8 triệu USD. Tập đoàn cho biết quyết định này dựa trên nhu cầu chăm sóc sức khỏe trong nước đang tăng và dư địa phát triển du lịch y tế. Raffles Medical Group cũng đã ký thỏa thuận có điều kiện để mua quyền chi phối và tham gia quản lý Bệnh viện Quốc tế Mỹ tại TP.HCM.

Trong lĩnh vực dược phẩm, AstraZeneca cam kết đầu tư 360 triệu USD tại Việt Nam đến năm 2030; một phần đáng kể dành cho nghiên cứu, phát triển và mở rộng khả năng tiếp cận thuốc tiên tiến. Đến năm 2026, doanh nghiệp cho biết đã phối hợp thực hiện hơn 1,2 triệu lượt chụp X-quang ngực có hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo trên cả nước. Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc AstraZeneca Việt Nam, cho rằng các ưu tiên của Việt Nam về phòng bệnh, phát hiện sớm và chuyển đổi số phù hợp với chiến lược của tập đoàn, củng cố cam kết đầu tư dài hạn tại thị trường.

Từ nhu cầu của bệnh viện đến lựa chọn công nghệ

Khi nguồn vốn đã hiện diện và nhu cầu công nghệ ngày càng rõ, bài toán tiếp theo là chọn đúng giải pháp và đưa vào vận hành. Doanh nghiệp trong nước cũng cần trao đổi trực tiếp với nhà cung cấp, đối tác công nghệ và nhà đầu tư để xác định khả năng hợp tác lâu dài. Tuần lễ Y tế Toàn cầu Việt Nam 2027 sẽ diễn ra từ ngày 5 đến 7/4/2027 tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC), Hà Nội, do VEC và dmg events phối hợp tổ chức, tuần lễ gồm ba triển lãm và hội nghị chuyên ngành diễn ra đồng thời: Global Health Week Vietnam 2027 về hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe, Laboratory & Diagnostics Vietnam 2027 về xét nghiệm và chẩn đoán, và BioPharma Vietnam 2027 về dược phẩm và công nghệ sinh học.

Ban tổ chức đặt mục tiêu đón khoảng 30.000 khách tham dự, gồm lãnh đạo ngành y tế, bác sĩ lâm sàng, các nhà quản lý và người ra quyết định; trong đó có 3.000 đại biểu hội nghị. Sự kiện dự kiến quy tụ hơn 500 đơn vị trưng bày, hơn 10 khu trưng bày quốc gia cùng hơn 300 diễn giả và chuyên gia trong nước, quốc tế.

Không gian triển lãm tại Abu Dhabi Global Health Week 2025, nơi các giải pháp y tế được giới thiệu trực tiếp tới cơ quan quản lý, chuyên gia, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Ảnh: dmg events.

Trong khuôn khổ tuần lễ, hội nghị và triển lãm về hệ thống y tế và chăm sóc sức khỏe Global Health Week Vietnam 2027 giới thiệu các giải pháp về hạ tầng bệnh viện, vận hành, y tế số, AI, chăm sóc dự phòng và sức khỏe dân số. Diễn đàn cấp cao về chính sách, đầu tư và phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe (Global Health Week Vietnam Forum) thảo luận những thay đổi đang tác động đến ngành y tế. Innovation Theatre là không gian trình diễn công nghệ, các giải pháp thực tiễn, nghiên cứu điển hình và kinh nghiệm triển khai, giúp người tham dự dễ dàng đánh giá một ý tưởng, công nghệ hay mô hình chăm sóc có thể được áp dụng, nhân rộng và duy trì ra sao trong hệ thống y tế, hướng tới những thay đổi đo lường được và kết quả chăm sóc tốt hơn cho người bệnh.

Hội nghị và Triển lãm chuyên ngành xét nghiệm và chẩn đoán (Laboratory & Diagnostics Vietnam 2027) đi sâu vào yêu cầu nâng cao năng lực xét nghiệm khi hoạt động sàng lọc được mở rộng. Khu giới thiệu công nghệ mới trong chẩn đoán (Diagnostics Innovation Zone) giới thiệu các giải pháp chẩn đoán phân tử, xét nghiệm tại điểm chăm sóc và hệ thống phòng xét nghiệm ứng dụng AI. Các nội dung chuyên môn làm rõ điều kiện đầu tư, kiểm soát chất lượng và hợp tác lâm sàng cần thiết để mở rộng ứng dụng.

Mở rộng sàng lọc chỉ phát huy hiệu quả khi thiết bị, quy trình kiểm soát chất lượng, dữ liệu và nhân lực phòng xét nghiệm được đầu tư đồng bộ. Ảnh minh họa.

Triển lãm chuyên ngành dược phẩm và công nghệ sinh học (BioPharma Vietnam 2027) dành trọng tâm cho công nghệ sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và khả năng chuyển giao. Hoạt động kết nối nhà sản xuất, nhà đầu tư và đối tác công nghệ (Partnership & Investment Meetings) tạo điều kiện để các bên trao đổi về hợp tác sản xuất, phạm vi chuyển giao và trách nhiệm của từng đối tác. Những nội dung này liên quan trực tiếp đến khả năng nâng tỷ lệ thuốc và nguyên liệu làm thuốc được sản xuất trong nước.

Với đại diện các cơ sở y tế, việc xem giải pháp tại khu trưng bày và trao đổi trực tiếp với nhà cung cấp giúp làm rõ cách vận hành, mức độ tích hợp dữ liệu, nguồn vật tư tiêu hao, chế độ bảo trì và chi phí sử dụng. Đây là những thông tin cần thiết để bệnh viện đánh giá công nghệ trong điều kiện thực tế. Ở chiều ngược lại, phản hồi từ người sử dụng có thể giúp doanh nghiệp nhận diện những điều chỉnh cần thiết trước khi đưa sản phẩm ra thị trường Việt Nam.

Một nhu cầu có thể bắt đầu bên giường bệnh, trong khi lời giải có thể nằm cách Việt Nam nửa vòng trái đất. Khoảng cách ấy chỉ được rút ngắn khi người sử dụng nêu rõ yêu cầu và nhà cung cấp hiểu điều kiện ứng dụng. Tuần lễ Y tế Toàn cầu Việt Nam 2027 tạo thêm những cuộc gặp trực tiếp để công nghệ đến gần hơn với bệnh viện và người cần được chăm sóc.

Thông tin chi tiết và đăng ký gian hàng tại website của từng triển lãm:

- Global Health Week Vietnam 2027: https://www.globalhealthweek-vietnam.com/

- Laboratory & Diagnostics Vietnam 2027: https://laboratoryandiagnostics-vietnam.com/

- BioPharma Vietnam 2027: https://biopharma-vietnam.com/