Củng cố 'lá chắn phòng thủ', bảo đảm an toàn, lành mạnh hệ thống tổ chức tín dụng

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn cho biết, trong năm 2025 và 9 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế thế giới và trong nước có nhiều diễn biến phức tạp. Đặc biệt, những biến động của kinh tế thế giới và quan hệ quốc tế đã tác động trực tiếp đến tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Trong bối cảnh đó, hệ thống các tổ chức tín dụng (TCTD) đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao trong đổi mới, ổn định và phát triển; nghiêm túc thực hiện các chủ trương, chính sách của Chính phủ và NHNN, từ triển khai các chương trình tín dụng ưu tiên nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp đến giảm lãi suất đối với các đối tượng ưu tiên.

Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn phát biểu khai mạc Hội nghị

Ngành Ngân hàng cũng nỗ lực đóng góp quan trọng vào ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế. Công tác điều hành tỷ giá, ổn định giá trị đồng Việt Nam thời gian qua đạt những kết quả tích cực, góp phần thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp, gián tiếp từ nước ngoài, đồng thời củng cố niềm tin của người dân đối với đồng Việt Nam và hệ thống ngân hàng.

Nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ đối với mỗi TCTD, Thống đốc Phạm Đức Ấn ví hệ thống này như “hệ thống miễn dịch” của một cơ thể sống. Theo Thống đốc, nếu hệ thống miễn dịch yếu hoặc không phát huy tác dụng, cơ thể sẽ suy yếu, dễ phát sinh bệnh tật, dễ chịu tác động từ bên ngoài và có thể dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng. Tương tự, đối với một TCTD, nếu hệ thống kiểm soát, kiểm toán, kiểm tra nội bộ không phát huy đầy đủ vai trò thì những rủi ro trong hoạt động có thể không được phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời.

Toàn cảnh Hội nghị

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, tại các quốc gia có hệ thống ngân hàng phát triển, công tác kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ được đặc biệt coi trọng. Ngay tại những nền kinh tế phát triển, nếu hệ thống này bị vô hiệu hóa hoặc hoạt động kém hiệu lực, hiệu quả thì rủi ro vẫn có thể xảy ra. Theo Thống đốc, kiểm soát nội bộ không chỉ được thể hiện ở tổ chức bộ máy mà còn bao gồm toàn bộ cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ nhằm phòng ngừa, phát hiện và kịp thời xử lý rủi ro.

Hệ thống này phải bảo đảm hiệu quả, an toàn trong hoạt động; bảo vệ, quản lý và sử dụng an toàn, hiệu quả tài sản và các nguồn lực; bảo đảm hệ thống thông tin quản lý trung thực, hợp lý, đầy đủ, kịp thời; đồng thời bảo đảm việc tuân thủ quy định của pháp luật, cơ chế, chính sách, quy trình và quy định nội bộ.

Đối với Ban kiểm soát, Thống đốc cho rằng, về bản chất, đây là bộ phận đại diện cho các cổ đông thực hiện nhiệm vụ kiểm soát, nhằm bảo đảm bộ máy hoạt động an toàn, hiệu quả, quản lý và kiểm soát được rủi ro; đồng thời kiểm soát hoạt động của Hội đồng quản trị và Ban điều hành.

Do đó, mỗi TCTD cần tự đánh giá lại hệ thống kiểm soát, kiểm toán và kiểm tra nội bộ của mình đã thực sự được vận hành, phát huy đầy đủ vai trò hay chưa. Việc xây dựng được hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, phát huy vai trò của Ban kiểm soát, bộ phận kiểm toán và kiểm tra nội bộ có ý nghĩa trực tiếp đối với khả năng nhận diện, phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro.

“Ngành Ngân hàng và hệ thống các tổ chức tín dụng là mạch máu của nền kinh tế. Mạch máu yếu hoặc bị tắc nghẽn thì cơ thể sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Vì vậy, lãnh đạo Đảng, Nhà nước luôn rất quan tâm đến ngành Ngân hàng và yêu cầu hệ thống phải được bảo đảm an toàn”, Thống đốc nhấn mạnh.

Đề cập vai trò của công tác thanh tra, Thống đốc Phạm Đức Ấn cho rằng mục tiêu trước hết của thanh tra là thiết lập trật tự, kỷ cương, để hoạt động ngân hàng từng bước đi vào nền nếp, an toàn và hiệu quả.

Mỗi TCTD cần chủ động đánh giá lại hoạt động của mình, xác định những vấn đề cần khắc phục và có lộ trình phù hợp để điều chỉnh, hoàn thiện. Thống đốc cũng yêu cầu các TCTD phát huy đầy đủ vai trò, trách nhiệm của chủ sở hữu, Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Ban kiểm soát cũng như bộ phận kiểm tra, kiểm toán nội bộ; xây dựng hệ thống kiểm soát nội bộ thực chất, hiệu quả và đủ khả năng nhận diện, cảnh báo, kiểm soát rủi ro.

Thống đốc đề nghị Hội nghị tập trung thảo luận một số nhóm vấn đề trọng tâm như đánh giá thực trạng hoạt động của các TCTD và hệ thống kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ qua công tác thanh tra, giám sát và kiểm toán nội bộ; qua đó nhận diện những tồn tại, hạn chế và nguy cơ rủi ro trong hoạt động.

Đánh giá việc thực hiện đầy đủ, kịp thời chức trách, nhiệm vụ của Hội đồng quản trị, Hội đồng thành viên, Tổng Giám đốc, Ban kiểm soát và các bộ phận kiểm tra, kiểm soát, kiểm toán nội bộ theo quy định của pháp luật, quy định nội bộ, các văn bản chỉ đạo của NHNN và cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, kiến nghị các giải pháp xử lý dứt điểm những tồn tại, sai phạm trong hoạt động; đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của Ban kiểm soát, bộ phận kiểm tra và kiểm toán nội bộ tại các TCTD.

Thống đốc mong muốn các đại biểu trao đổi thẳng thắn, thực chất, chia sẻ cả những kinh nghiệm tốt và những bài học từ thực tiễn. Mục tiêu cuối cùng là củng cố kỷ luật, kỷ cương, nâng cao năng lực quản trị và kiểm soát rủi ro, qua đó góp phần để hệ thống ngân hàng ngày càng hoạt động an toàn, hiệu quả và bền vững.