Dấu ấn vạn tỷ và sứ mệnh kiến tạo của doanh nghiệp

Không chỉ là trụ đỡ ngân sách với mức đóng góp hàng trăm nghìn tỷ đồng, các doanh nghiệp lớn đang kiến tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế Việt Nam - ảnh: PV

Bức tranh rực rỡ từ sức mạnh đóng góp ngân sách

Theo dữ liệu từ danh sách STATE 100 năm 2026 thuộc hệ thống vinh danh Vietnam Largest Taxpayers (VNTAX) do CafeF xây dựng, khối doanh nghiệp nhà nước đang cho thấy sức mạnh tài chính vượt trội. Trong năm tài chính 2025, tổng số thực nộp ngân sách của 100 doanh nghiệp nhà nước hàng đầu (đã loại trừ phần tính trùng giữa công ty mẹ và công ty con) đạt tới 425.800 tỷ đồng. Con số này tương đương khoảng 16% tổng thu ngân sách quốc gia, khẳng định vai trò trụ đỡ vững chắc của khối kinh tế nhà nước.

Dẫn đầu bảng xếp hạng STATE 100 tiếp tục là nhóm năng lượng và tài nguyên, chiếm tới 6 vị trí trong Top 10. Cụ thể, Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (PETROVIETNAM) giữ ngôi vị quán quân với số thực nộp ngân sách lên tới 90.991 tỷ đồng, chiếm khoảng 21,4% tổng mức đóng góp của toàn danh sách. Các đơn vị thành viên của tập đoàn này như Tổng Công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) và Tổng Công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR) cũng xuất sắc góp mặt trong Top 10. Tính chung diện rộng, nhóm dầu khí và xăng dầu có quy mô nộp ngân sách lớn nhất danh sách với khoảng 124.350 tỷ đồng, tương đương 29% tổng mức nộp của 100 doanh nghiệp.

Bên cạnh năng lượng, lĩnh vực viễn thông và tài chính cũng ghi nhận những trụ cột lớn. Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đứng vị trí thứ hai toàn bảng với mức nộp hơn 42.290 tỷ đồng. Nhóm ngân hàng đóng góp 2 đại diện trong Top 10 là Vietcombank (thực nộp 12.490 tỷ đồng) và BIDV (thực nộp 11.370 tỷ đồng). Đáng chú ý, ngành xổ số cũng tạo ra sự hiện diện mạnh mẽ với tổng mức đóng góp gần 59.700 tỷ đồng, chiếm 14% tỷ trọng toàn danh sách.

Ở khu vực tư nhân, danh sách PRIVATE 100 lại phản ánh một sức bật mạnh mẽ và đa dạng. Tổng số nộp ngân sách của Top 10 doanh nghiệp tư nhân đã tăng vọt khoảng 80%, vươn từ mức 148.000 tỷ đồng lên 268.000 tỷ đồng. Sự bứt phá này đến từ các lĩnh vực như bất động sản (với các đại diện Vingroup, Sunshine Group, Nam Long Group), tài chính với 17 ngân hàng tư nhân nộp hơn 52.000 tỷ đồng, và ngành ô tô (THACO, TC Group, TASCO) mang lại gần 40.000 tỷ đồng. Xét chung toàn bộ 100 doanh nghiệp được xếp hạng, quy mô được trải rộng khi có tới 71 doanh nghiệp nộp trên 1.000 tỷ đồng, 14 doanh nghiệp vượt 10.000 tỷ đồng, và ngay cả vị trí thứ 100 cũng đạt mức thực nộp 468 tỷ đồng.

Sứ mệnh của những "sếu đầu đàn" kiến tạo tăng trưởng

Quy mô đóng góp khổng lồ của các doanh nghiệp không chỉ phản ánh hiệu quả kinh doanh mà còn gắn liền với việc vận hành những ngành, lĩnh vực nền tảng của nền kinh tế như năng lượng, điện, xăng dầu, tài chính, viễn thông và hạ tầng. Báo cáo của Bộ Tài chính cho thấy, 695 doanh nghiệp nhà nước hiện có tổng tài sản khoảng 4,5 triệu tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 2,02 triệu tỷ đồng và tạo ra doanh thu gần 2,9 triệu tỷ đồng trong năm 2025.

Tuy nhiên, trong bối cảnh phát triển mới, doanh thu, lợi nhuận hay số nộp ngân sách chưa phải là toàn bộ giá trị mà doanh nghiệp cần tạo ra. Nghị quyết số 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị đã đặt vai trò của doanh nghiệp nhà nước vào yêu cầu phát triển cao hơn, tập trung phát triển các tập đoàn kinh tế mạnh, đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành chiến lược.

Theo bà Nguyễn Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp nhà nước được xác định là lực lượng vật chất quan trọng, phải bảo đảm tính tiên phong, kiến tạo và dẫn dắt phát triển. Đồng tình với quan điểm này, ông Lê Duy Bình, Giám đốc điều hành Economica Việt Nam nhấn mạnh rằng, điểm nổi bật của Nghị quyết 79-NQ/TW là sự chuyển biến tư duy: doanh nghiệp nhà nước phải chủ động kiến tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh dựa trên năng suất và đổi mới sáng tạo.

Mục tiêu đặt ra vô cùng thách thức là đến năm 2030, Việt Nam phấn đấu có 50 doanh nghiệp nhà nước lọt nhóm 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á và 1-3 doanh nghiệp vào Top 500 toàn cầu; 100% tập đoàn, tổng công ty áp dụng nguyên tắc quản trị của OECD và quản trị trên nền tảng số. Tầm nhìn đến năm 2045, số lượng này sẽ nâng lên khoảng 60 doanh nghiệp tại Đông Nam Á và 5 doanh nghiệp tầm cỡ thế giới.

TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương nhận định rằng, Việt Nam cần hình thành những doanh nghiệp "đầu đàn" đủ sức dẫn dắt hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh. Để làm được điều này, chủ sở hữu cần trao cho doanh nghiệp quyền tự chủ thực chất trong huy động nguồn lực và tái đầu tư.

Từ những dữ liệu thực nộp công bố năm 2026, có thể thấy các doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam đang làm rất tốt vai trò tạo nguồn lực tài chính. Sự vững chãi của khối nhà nước kết hợp cùng sức tăng trưởng vượt bậc của khối tư nhân chính là bệ phóng hoàn hảo. Khi những "sếu đầu đàn" chuyển hóa thành công nguồn lực khổng lồ thành năng lực sản xuất mới và công nghệ hiện đại, đóng góp của họ sẽ lan tỏa mạnh mẽ, tạo thành động lực vững chắc cho sự phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế Việt Nam.