Chỉ dẫn địa lý - Cần nhưng chưa đủ

Hà Sơn - 08:00 | 24/10/2026

Chỉ dẫn địa lý (CDĐL) là công cụ bảo vệ nguồn gốc và danh tiếng sản phẩm, nhưng được bảo hộ chưa đồng nghĩa với tạo giá trị thương mại. Điểm nghẽn nằm ở nhu cầu sử dụng, năng lực tổ chức sản xuất, chất lượng và khả năng tiếp cận thị trường.

Chỉ dẫn địa lý: Cơ hội cho các sản phẩm địa phương Xây dựng chỉ dẫn địa lý là việc cấp thiết Chỉ dẫn địa lý: Từ “tấm hộ chiếu” đến giá trị thương mại

Nhiều nông sản đã được bảo hộ chỉ dẫn địa lý nhưng vẫn khó mở rộng đầu ra Ảnh: ST

Điểm nghẽn từ sản xuất đến thị trường

Ông Đào Đức Huấn, Trưởng phòng Quản lý OCOP và Du lịch nông thôn (Văn phòng Điều phối Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia) cho rằng, CDĐL thuộc quản lý nhà nước, song hiệu quả phụ thuộc vào các chủ thể trong vùng được bảo hộ. Trước hết, cơ quan quản lý cần xác định rõ điều kiện sử dụng và tạo thuận lợi để các chủ thể có nhu cầu được sử dụng CDĐL.

Theo ông Huấn, sử dụng CDĐL cũng là trách nhiệm với cộng đồng và địa phương. Chủ thể không chỉ sử dụng mà phải quảng bá, bảo vệ danh tiếng chung và duy trì dấu hiệu gắn với CDĐL.

Điểm nghẽn khác là năng lực tiếp cận thị trường, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Một hợp tác xã có thể sản xuất tốt mật ong Mèo Vạc hay mật ong bạc hà, nhưng để vào hệ thống thương mại còn phụ thuộc giá, tài chính, thanh toán, chất lượng, thời hạn giao hàng và logistics.

Ông Huấn dẫn chứng, mật ong Mèo Vạc từng được bán từ 600.000 đến 900.000 đồng/lít, thậm chí có cơ sở bán 1,5 triệu đồng/lít mật ong bạc hà Mèo Vàng, cao hơn khoảng 5 đến 7 lần so với mật ong thông thường. Tuy nhiên, sau bảo hộ CDĐL, chất lượng giữa các cơ sở vẫn chưa đồng đều.

Bà Hà Kiều Oanh, Phó trưởng phòng Phát triển năng lực xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương) chỉ ra 4 điểm nghẽn: sản phẩm chủ yếu tươi sống hoặc chế biến thô; quy trình chưa chuyên nghiệp; mở rộng vùng sản xuất ồ ạt có thể phá vỡ khu vực bảo hộ, gây thiếu đồng đều và vượt cầu; năng lực ngoại ngữ, marketing, phân tích thị trường và tiếp cận kênh phân phối hiện đại còn hạn chế.

Theo bà Oanh, chủ thể cần xác định thị trường, khách hàng mục tiêu; kiểm soát chất lượng, sản lượng; đầu tư thương hiệu gắn với vùng miền, tri thức bản địa; duy trì kết nối người mua và nâng cao năng lực bán hàng trên sàn thương mại điện tử, ứng dụng AI.

Chuyển danh tiếng thành lợi thế thương mại

Ông Lã Đức Đoàn, Trưởng phòng Quản lý thương mại, Sở Công Thương tỉnh Lạng Sơn cho biết, CDĐL phải được khai thác gắn với sản phẩm, thương hiệu và nhu cầu thị trường, thay vì chỉ dừng ở xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Nền tảng là duy trì chất lượng, tiêu chuẩn, mẫu mã, bao bì, truy xuất nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm.

Theo ông Đoàn, cần tăng xúc tiến theo nhu cầu thị trường, kết nối với doanh nghiệp phân phối, siêu thị, chuỗi bán lẻ, sàn thương mại điện tử và nhà nhập khẩu.

Ông Phan Bá Kiên, Giám đốc Công ty TNHH BAKA tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, kết nối với nông dân là điều kiện quan trọng để phát huy CDĐL. Doanh nghiệp cần tạo lợi ích kinh tế bằng cách bán sản phẩm với giá tốt hơn, qua đó mua nguyên liệu với giá cao hơn; đồng thời hỗ trợ kỹ thuật canh tác, bảo vệ đất, môi trường và kiểm soát dư lượng phân hóa học, chất bảo vệ thực vật.

Tuy nhiên, ông cho biết, trong khi đối tác nước ngoài gần như yêu cầu sản phẩm có CDĐL, thị trường trong nước vẫn chưa nhìn nhận đầy đủ vai trò của công cụ này.

Theo ông Đoàn, Lạng Sơn sẽ đưa sản phẩm CDĐL và đặc trưng tham gia sâu hơn vào hệ thống phân phối, tăng kết nối cung cầu, triển lãm, xúc tiến thương mại trong và ngoài nước; hỗ trợ thương mại điện tử và kết nối doanh nghiệp xuất khẩu, nhà phân phối, nhà nhập khẩu.

Việc phát triển CDĐL cần phối hợp liên ngành: nông nghiệp phụ trách vùng nguyên liệu, chất lượng, tiêu chuẩn, truy xuất; khoa học và công nghệ hỗ trợ sở hữu trí tuệ, bảo hộ; công thương tập trung xúc tiến, phân phối và mở rộng thị trường.

Còn ông Huấn cho rằng, cần lồng ghép CDĐL với các chương trình phát triển tài sản trí tuệ, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế nông thôn. Sản phẩm OCOP nằm trong vùng được bảo hộ phải tuân thủ yêu cầu về chất lượng, tiêu chuẩn địa phương; các chủ thể được hỗ trợ về vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn, bao bì và xúc tiến thị trường.

Bà Oanh cho biết, Cục Xúc tiến thương mại sẽ tăng kết nối thị trường qua mạng lưới thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hiệp hội ngành hàng và hệ thống phân phối; đào tạo về nghiên cứu thị trường, thương hiệu, truy xuất, bao bì. Cục đang phối hợp với Sở Công Thương Đà Nẵng và Sở Công Thương Cần Thơ tổ chức 4 khóa đào tạo về AI trong xây dựng, quản trị thương hiệu và thiết kế bao bì sản phẩm xuất khẩu.

Từ bảo hộ đến thị trường, CDĐL chỉ phát huy khi được đặt trong chuỗi giá trị có chất lượng, tổ chức sản xuất, thương hiệu và kết nối tiêu thụ. Khi đó, danh tiếng vùng đất mới có thể chuyển thành giá trị kinh tế bền vững.

Hà Sơn

Tags: doanh nghiệp chỉ dẫn địa lý

Tin khác

Quản trị pháp lý trong kinh doanh: Nhỏ nhưng không thể xem nhẹ

Nhiều chủ doanh nghiệp dành nhiều năm để học cách bán hàng, quản lý nhân sự, xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Thế nhưng, có một lĩnh vực thường chỉ được quan tâm khi sự cố đã xảy ra: pháp lý. Không ít người xem pháp lý như một tập hợp thủ tục hành chính phức tạp, một khoản chi phí bắt buộc hoặc công việc dành riêng cho luật sư. Chỉ đến khi vướng vào tranh chấp hợp đồng, mất quyền sở hữu thương hiệu hay đối mặt với các vấn đề về thuế và lao động, họ mới nhận ra rằng những điều tưởng như nhỏ nhặt ấy lại có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sự tồn tại của doanh nghiệp.

SME có cần kế hoạch dự phòng khủng hoảng?

Phần lớn chủ doanh nghiệp dành rất nhiều thời gian để lập kế hoạch tăng trưởng, mở rộng thị trường và tìm kiếm khách hàng mới. Nhưng có một câu hỏi quan trọng lại thường bị bỏ quên: điều gì sẽ xảy ra nếu ngày mai doanh nghiệp phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng bất ngờ? Một khách hàng lớn đột ngột chấm dứt hợp đồng, hệ thống dữ liệu gặp sự cố, dòng tiền bị gián đoạn hoặc một thông tin tiêu cực lan truyền trên mạng xã hội. Những tình huống như vậy luôn xuất hiện nhanh hơn khả năng phản ứng của nhiều doanh nghiệp.

Mở rộng ‘bệ phóng’ trợ lực doanh nghiệp nhỏ và vừa

Đề xuất nâng ngưỡng doanh thu lên 400 tỷ đồng và nới rộng tiêu chí vốn tại dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa đang mở ra cơ hội tiếp cận ưu đãi, tạo đòn bẩy cho kinh tế tư nhân.

Concert kín phòng, khách sạn chưa chắc sinh lời

Concert (buổi hòa nhạc) có thể giúp khách sạn kín phòng, tăng giá bán, nhưng chưa chắc cải thiện lợi nhuận. Bài toán nằm ở chi phí, vận hành và nguồn cầu bền vững. Đó là chia sẻ của ông David Jackson, Tổng Giám đốc Avison Young Việt Nam và Campuchia.

Công nghệ giúp sự kiện đi từ 'đông người' sang 'đúng người'

Trong các hội chợ và sự kiện thương mại - du lịch, quy mô càng lớn thì bài toán kết nối hiệu quả càng trở nên phức tạp. Hàng trăm doanh nghiệp có thể cùng hiện diện tại một địa điểm, nhưng với một đơn vị mua hàng quốc tế chỉ có một hoặc hai ngày làm việc, điều quan trọng không chỉ là có bao nhiêu đơn vị tham dự mà là gặp ai, gặp khi nào và cuộc gặp đó có thể mở ra cơ hội hợp tác gì tiếp theo.

Thực chất hóa cải cách thủ tục - lực đẩy để doanh nghiệp vươn mình

Cải cách thủ tục hành chính được coi là giải pháp thiết yếu nhằm khơi thông nguồn lực, giảm chi phí tuân thủ và kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi. Vấn đề này vừa được các chuyên gia mổ xẻ sâu sắc tại Hà Nội.

An toàn dữ liệu: Vấn đề sống còn của doanh nghiệp

Một doanh nghiệp có thể mất nhiều năm để xây dựng danh sách khách hàng, hoàn thiện quy trình vận hành và tích lũy kinh nghiệm thị trường. Nhưng đôi khi, chỉ một cú nhấp chuột nhầm, một chiếc máy tính bị đánh cắp hoặc một tài khoản bị xâm nhập cũng đủ khiến những tài sản ấy biến mất trong vài giờ. Điều đáng nói là phần lớn những tổn thất liên quan đến dữ liệu không bắt đầu từ các cuộc tấn công công nghệ phức tạp, mà xuất phát từ sự chủ quan của chính doanh nghiệp.

Nuôi lớn doanh nghiệp bằng sức mạnh liên kết

Nâng năng lực quản trị và chuyên môn hóa giúp doanh nghiệp củng cố sức cạnh tranh, mở rộng khả năng hợp tác. Để liên kết mang lại giá trị lâu dài, doanh nghiệp lớn cần kết nối nhu cầu mua hàng với quá trình nâng chuẩn của doanh nghiệp nhỏ, hướng tới những hợp đồng thực tế.

Gen Z và yêu cầu mới trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp

Thế hệ Gen Z đang trở thành lực lượng lao động đông đảo trong nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam với một tư duy hoàn toàn khác biệt, phản ánh sự thay đổi sâu rộng trong cách thức làm việc và tham gia vào nền kinh tế toàn cầu. Chính vì vậy, Gen Z đang trở thành một trong những yếu tố định hình và ảnh hướng đến cách xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

Mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp: Làm sao để ý tưởng khởi nghiệp không 'rời cuộc chơi'?

Để hiện thực hóa mục tiêu 2 triệu doanh nghiệp vào năm 2030, Việt Nam không chỉ cần thúc đẩy thành lập mới mà còn phải giúp doanh nghiệp hiện hữu duy trì hoạt động, mở rộng đầu tư. Cùng với cải cách môi trường kinh doanh, sự đồng hành của hệ thống ngân hàng trong cung ứng vốn, hỗ trợ dòng tiền đang góp phần củng cố sức chống chịu, tạo nền tảng cho khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững.