Bẫy pháp lý xanh EUDR và chiến lược mở cửa ngõ Châu Âu

Tăng trưởng bứt phá 86% tại Hà Lan và 138% tại Tây Ban Nha đang mở ra dư địa rất lớn cho các sản phẩm gỗ Việt Nam tại thị trường Châu Âu (Ảnh: Chinhphu.vn)

Đếm ngược thời gian áp dụng EUDR và hàng rào tiêu chuẩn xanh EU

Nhận định về triển vọng xuất khẩu gỗ tại khu vực Châu Âu, bà Võ Thị Ngọc Diệp, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Hà Lan cho biết, Hà Lan đóng vai trò là trung tâm logistics và cửa ngõ phân phối hàng hóa quan trọng bậc nhất để đưa sản phẩm tiến sâu vào thị trường EU.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam sang Hà Lan đạt 138 triệu USD, ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá 86% so với cùng kỳ năm 2025. Hiện nay, Hà Lan nhập khẩu khoảng 9,6 tỷ Euro gỗ và sản phẩm gỗ mỗi năm, trong đó nguồn cung từ các quốc gia ngoài khối EU đạt khoảng 2,8 tỷ Euro.

Mặc dù hàng gỗ Việt Nam mới chỉ chiếm khoảng 1,34% thị phần nhập khẩu tại địa bàn này, nhưng xu hướng tiêu dùng ưu tiên các sản phẩm đồ gỗ nội thất có thiết kế đơn giản, đa chức năng, tiết kiệm diện tích, độ bền cao và có khả năng tái chế đang tạo ra không gian phát triển rất lớn cho các nhà sản xuất trong nước. Phân khúc trung và cao cấp mở ra cơ hội rõ nét cho các sản phẩm Việt Nam có thiết kế riêng và sử dụng nguồn vật liệu bền vững.

Tuy nhiên, bà Võ Thị Ngọc Diệp đặc biệt cảnh báo cộng đồng doanh nghiệp về hàng rào pháp lý gắt gao khi thời điểm thực thi Quy định EUDR 2023/1115 đang đếm ngược từng ngày. Cụ thể, EUDR sẽ chính thức áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với các doanh nghiệp quy mô lớn và vừa, và áp dụng từ ngày 30/6/2027 đối với các doanh nghiệp quy mô nhỏ.

Quy định nghiêm ngặt này bắt buộc toàn bộ sản phẩm gỗ nhập khẩu vào thị trường EU phải chứng minh được nguồn gốc hợp pháp, không gây mất rừng hay suy thoái rừng sau 31 tháng 12 năm 2020 và phải cung cấp đầy đủ dữ liệu định vị địa lý truy xuất nguồn gốc. Bên cạnh EUDR, các mặt hàng gỗ xuất khẩu còn phải đáp ứng Tiêu chuẩn an toàn sản phẩm chung GPSR, Quy định kiểm soát hóa chất REACH, Tiêu chuẩn bao bì rác thải PPWR cùng các chứng nhận quản lý rừng bền vững FSC và PEFC.

Để thâm nhập hiệu quả và giảm thiểu rủi ro pháp lý, bà Võ Thị Ngọc Diệp khuyến nghị doanh nghiệp đẩy mạnh hợp tác thiết kế, phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao, đồng thời chủ động tham gia các kênh bán hàng trực tuyến như sàn thương mại điện tử VidaXL.nl.

Bên cạnh đó, việc xây dựng Bộ hồ sơ số ngành gỗ Việt Nam sẽ giúp các đại diện thương vụ có cơ sở chào hàng trực tiếp tới các hệ thống bán lẻ và tập đoàn nhập khẩu tại địa bàn Châu Âu. Bà Diệp cũng khuyến nghị doanh nghiệp tích cực tham gia các hội chợ chuyên ngành uy tín tại Hà Lan như Hội chợ Showup diễn ra vào tháng 2/2027 và Triển lãm Design District tổ chức từ ngày 26 - 28/5/2027 tại thành phố Rotterdam nhằm trực tiếp quảng bá năng lực chế tác sản phẩm.

Đột phá tiếp cận từ mô hình Vietnam Pavilion và tư duy buyer-driven

Đồng quan điểm về yêu cầu đổi mới phương thức tiếp cận thị trường Châu Âu, ông Lưu Vạn Khang, Tham tán Thương mại Việt Nam tại Tây Ban Nha thông tin, trong 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ thuộc Chương 44 từ Việt Nam sang Tây Ban Nha đạt 9,38 triệu USD. Con số này tăng 138% so với mức 3,94 triệu USD của cùng kỳ năm 2025 và tăng gấp hơn 5 lần so với con số 1,8 triệu USD của cùng kỳ năm 2024.

Thị trường Tây Ban Nha đang mở ra dư địa vô cùng triển vọng cho các dòng sản phẩm đồ gỗ nội thất gia đình, nội thất ngoài trời, các sản phẩm kết hợp gỗ với vật liệu tự nhiên như mây tre lá, cùng các gói hợp đồng cung ứng nội thất phục vụ dự án công trình khách sạn và nhà hàng cao cấp.

Để chuyển hóa tiềm năng thành đơn hàng thực tế, ông Lưu Vạn Khang đề xuất mô hình xúc tiến không gian trưng bày Việt Nam (Vietnam Pavilion) nhằm thay thế phương thức tham gia hội chợ riêng lẻ, chi phí cao nhưng hiệu quả hạn chế như trước đây.

Theo đó, Thương vụ Tây Ban Nha sẽ phối hợp với VFOREST, HAWA và Liên minh doanh nghiệp VCH xây dựng gian hàng chung mang thương hiệu quốc gia tại các sự kiện quy mô lớn như Hội chợ Intergift Madrid diễn ra vào tháng 02 năm 2027 và Hội chợ Feria Habitat Valencia. Mô hình này được triển khai theo quy trình 3 giai đoạn chặt chẽ gồm khảo sát lập bản đồ người mua trước sự kiện, tổ chức kết nối B2B trực tiếp tại hội chợ và theo dõi thúc đẩy hợp đồng sau hội chợ.

Ông Khang nhấn mạnh, việc dịch chuyển tư duy xúc tiến từ đưa doanh nghiệp đi tham gia hội chợ sang đưa doanh nghiệp đến gặp đúng đối tác nhập khẩu theo định hướng buyer-driven sẽ là chìa khóa giúp đồ gỗ Việt đứng vững tại Châu Âu. Việc thực hiện đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo động lực quan trọng giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng gỗ Việt Nam. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên sẽ mang lại hiệu quả thiết thực cho hoạt động xuất khẩu.

Cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động nắm bắt cơ hội để khẳng định thương hiệu trên trường quốc tế. Định hướng này đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng bền vững cho toàn ngành. Sự đồng hành của hệ thống thương vụ sẽ là điểm tựa vững chắc cho doanh nghiệp vươn xa. Các giải pháp xúc tiến bài bản sẽ mở ra chu kỳ phát triển mới cho sản gỗ vươn ra thị trường.