Dấu ấn VAPCF: Hoàn thiện “tấm khiên” bảo hiểm tiền gửi

Ông Nguyễn Đức Dũng - Tổng Thư ký Hiệp hội phát biểu tại Hội thảo góp ý Dự thảo Luật Bảo hiểm tiền gửi (sửa đổi)

Dấu ấn từ chính sách phí bảo hiểm đặc thù

Trong thời gian qua, quá trình xây dựng và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về bảo hiểm tiền gửi đã ghi nhận dấu ấn đậm nét của Hiệp hội Quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) Việt Nam (VAPCF). Nhiều kiến nghị sát sườn, xuất phát từ thực tiễn hoạt động của hệ thống đã được Quốc hội, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) cùng các cơ quan hữu quan đánh giá cao và chính thức đưa vào Luật Bảo hiểm tiền gửi số 111/2025/QH15 (Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025) và các văn bản hướng dẫn thi hành. Đây là thành quả đáng khích lệ, khẳng định vai trò đại diện rõ nét của VAPCF trong việc góp phần đề xuất kiến tạo cơ chế, giúp hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã phát triển an toàn, ổn định trong giai đoạn mới.

Dưới góc độ chuyên môn, điểm sáng mang ý nghĩa thiết thực nhất đối với khối QTDND trong Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025 chính là sự điều chỉnh về phí. Lần đầu tiên, mức phí bảo hiểm tiền gửi áp dụng riêng cho các QTDND được ấn định ở mức 0,1%/năm trên số dư tiền gửi bình quân, thấp hơn hẳn so với mức 0,15%/năm của các tổ chức tham gia bảo hiểm tiền gửi khác.

Quy định này không đơn thuần là một con số, mà thể hiện sự ghi nhận tinh tế của cơ quan quản lý đối với tính chất đặc thù của QTDND. Đây là mô hình hoạt động theo nguyên tắc hợp tác xã, mang đậm tính tương trợ cộng đồng, bám rễ sâu tại các khu vực nông nghiệp, nông thôn. Đặc biệt, bên cạnh nghĩa vụ bảo hiểm tiền gửi chung, các QTDND hiện nay còn đang đóng góp vào Quỹ bảo đảm an toàn hệ thống QTDND để tự phòng ngừa, xử lý rủi ro nội bộ. Do đó, việc áp dụng mức phí 0,1% mang lại sự công bằng trong nghĩa vụ tài chính giữa các loại hình tổ chức tín dụng (TCTD). Chính sách này trực tiếp giúp các QTDND giảm bớt áp lực chi phí, từ đó dồn thêm nguồn lực để hỗ trợ thành viên và mở rộng dòng vốn tín dụng phục vụ khu vực "tam nông".

Tăng cường “tấm khiên” bảo vệ an toàn hệ thống

Bên cạnh bài toán chi phí, đạo luật mới còn thiết lập những chốt chặn an toàn vững chắc. Điển hình là khoản 1 Điều 36 Luật Bảo hiểm tiền gửi 2025, cho phép NHNN báo cáo Chính phủ quyết định yêu cầu trả tiền bảo hiểm trong trường hợp TCTD được kiểm soát đặc biệt bị mất hoặc có nguy cơ mất khả năng chi trả. Nghĩa vụ chi trả sẽ phát sinh ngay khi NHNN có văn bản thông báo. Cơ chế phản ứng nhanh này giúp xử lý triệt để các tình huống khẩn cấp, bảo vệ chủ động người gửi tiền và giữ vững niềm tin của công chúng.

Đồng thời, Luật mới mở ra cơ chế cho phép Bảo hiểm tiền gửi Việt Nam cho vay đặc biệt từ quỹ dự phòng nghiệp vụ. Dòng vốn này được thiết kế để bơm cho các ngân hàng thương mại, ngân hàng hợp tác xã, tổ chức tài chính vi mô và đặc biệt là QTDND khi rơi vào tình trạng bị can thiệp sớm, kiểm soát đặc biệt hoặc đối diện với hiện tượng rút tiền hàng loạt. Đối với QTDND, đây là “phao cứu sinh” có ý nghĩa sống còn nhằm ngăn chặn rủi ro đổ vỡ dây chuyền, nâng cao sức đề kháng của hệ thống trước những biến động từ thị trường tài chính - tiền tệ.

Hành lang pháp lý bảo vệ người gửi tiền đang tiếp tục được bồi đắp. Theo thông tin từ VAPCF, NHNN hiện đang lấy ý kiến dự thảo Thông tư quy định về hạn mức trả tiền bảo hiểm, dự kiến tăng mạnh từ 125 triệu đồng lên 350 triệu đồng (gấp khoảng 2,8 lần) cho toàn bộ gốc và lãi của một cá nhân tại một tổ chức.

Trong bối cảnh thu nhập bình quân đầu người và quy mô tích lũy của người dân ngày một tăng, việc nâng hạn mức là bước đi tất yếu, tiệm cận với thông lệ quốc tế. Việc điều chỉnh hạn mức không chỉ tăng cường khả năng bảo vệ người gửi tiền mà còn góp phần củng cố niềm tin của công chúng đối với hệ thống tài chính - ngân hàng. Từ đó, người dân sẽ càng thêm an tâm, tin tưởng khi gửi gắm tài sản tại các TCTD nói chung, hệ thống QTDND và Ngân hàng Hợp tác xã nói riêng.

Có thể khẳng định, từ những đóng góp tâm huyết của VAPCF, khuôn khổ pháp lý về bảo hiểm tiền gửi đang ngày càng hoàn thiện, vừa tôn trọng đặc thù của mô hình hợp tác xã, vừa đặt sự an toàn của người gửi tiền lên hàng đầu. Đây chính là bệ phóng vững chắc để hệ thống QTDND tiếp tục phát huy vai trò mạch máu tài chính nơi làng quê Việt.