Định danh, xác thực điện tử để ngăn chặn ‘kẽ hở’ lừa đảo trên không gian mạng

Nhận diện những thủ đoạn lừa đảo phổ biến

Theo Trung tá Nguyễn Minh Đức, thanh toán không dùng tiền mặt đóng góp quan trọng vào chuyển đổi số quốc gia và thúc đẩy tài chính toàn diện. Tuy nhiên, cùng với quá trình chuyển đổi số, hoạt động tội phạm cũng chuyển dịch lên không gian mạng với nhiều phương thức, thủ đoạn phức tạp.

Một trong những hình thức phổ biến là giả danh cơ quan Công an, Viện kiểm sát, Tòa án hoặc các cơ quan nhà nước, thông báo căn cước công dân bị lỗi, chưa đồng bộ dữ liệu rồi yêu cầu người dân truy cập đường link, trang web giả mạo hoặc cài đặt ứng dụng. Qua đó, các đối tượng tìm cách thu thập thông tin cá nhân và thông tin tài khoản ngân hàng.

Một thủ đoạn khác là trực tiếp tiếp cận người dân, đề nghị được chụp thông tin trên thẻ căn cước với khoản tiền từ 100.000-300.000 đồng hoặc các lợi ích vật chất khác. Những thông tin này có thể bị lợi dụng để mở tài khoản hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật.

Trung tá Nguyễn Minh Đức - Phó Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia về dân cư, Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06), Bộ Công an

C06 cũng ghi nhận hình thức tuyển dụng, việc làm online giả mạo. Các đối tượng đăng thông tin tuyển dụng rồi yêu cầu người tìm việc cung cấp hình ảnh căn cước và dữ liệu cá nhân. Bên cạnh đó, việc người dân đăng tải nhiều thông tin cá nhân trên mạng xã hội cũng làm gia tăng nguy cơ lộ, lọt dữ liệu.

Trung tá Nguyễn Minh Đức khuyến cáo người dân không cung cấp mật khẩu, OTP, thông tin tài khoản và dữ liệu cá nhân cho người khác; không cài đặt ứng dụng hay truy cập đường link, trang web không chính thống. Đối với những trường hợp tự xưng là lực lượng Công an, người dân cần đặc biệt cảnh giác với các yêu cầu cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền qua điện thoại.

Đối với người cao tuổi, người dân vùng sâu, vùng xa và nhóm có khả năng tiếp cận công nghệ hạn chế, ông cho rằng cần phát huy vai trò của các tổ công nghệ số cộng đồng trong khuôn khổ Đề án 06. Trong đó, lực lượng cảnh sát khu vực có thể phối hợp với chính quyền, đoàn thể và ngành Ngân hàng để tuyên truyền phương thức lừa đảo, hướng dẫn người dân tiếp cận các dịch vụ số an toàn hơn.

Hơn 107,9 triệu dữ liệu khách hàng cá nhân được làm sạch

Bên cạnh tuyên truyền, Trung tá Nguyễn Minh Đức cho biết Bộ Công an và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã triển khai nhiều cơ chế phối hợp nhằm phòng, chống tội phạm và bảo đảm an ninh, an toàn trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng.

Ngoài Kế hoạch phối hợp số 513/KHPH-BCA-NHNNVN về phòng, chống lừa đảo trực tuyến, hai cơ quan còn triển khai Quy chế phối hợp số 04 về bảo đảm an ninh, trật tự trong lĩnh vực tiền tệ, ngân hàng. C06 cũng tham mưu Kế hoạch phối hợp số 01 ngày 14/4/2023 giữa Bộ Công an và NHNN về triển khai Đề án 06 trong ngành Ngân hàng với 10 nhóm nội dung, trong đó có ứng dụng Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước công dân và định danh, xác thực điện tử.

Theo đó, Bộ Công an và NHNN đã phối hợp làm sạch hơn 107,9 triệu dữ liệu khách hàng cá nhân.

Một giải pháp khác được ông nhấn mạnh là triển khai Quyết định số 2345/QĐ-NHNN của NHNN về các giải pháp an toàn, bảo mật trong thanh toán trực tuyến và thanh toán thẻ ngân hàng, trong đó áp dụng xác thực sinh trắc học đối với một số giao dịch chuyển khoản từ 10 triệu đồng/lần.

Cũng theo Trung tá Nguyễn Minh Đức, sau khi triển khai Quyết định 2345, số vụ tội phạm lừa đảo năm 2025 giảm 52% so với năm 2024.

Việc làm sạch dữ liệu cũng đang được mở rộng sang thuê bao di động. Đến nay, hơn 147 triệu thông tin thuê bao di động đã được làm sạch và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, qua đó góp phần hạn chế việc sử dụng SIM không chính chủ, SIM rác vào hoạt động lừa đảo và các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Trong thời gian tới, C06 sẽ tiếp tục phối hợp với NHNN làm sạch dữ liệu tài khoản ngân hàng phục vụ công tác phòng ngừa tội phạm.

Song song với đó, hai bên đang tăng cường chia sẻ thông tin cảnh báo. Trung tá Nguyễn Minh Đức cho biết, C06 đã thiết kế trên ứng dụng VNeID các nội dung để người dân tố giác số tài khoản, số điện thoại, đường link và trang web có dấu hiệu lừa đảo. Các dữ liệu được tổng hợp và phối hợp với đơn vị chức năng để chuyển tới NHNN phục vụ cảnh báo, xử lý.

Theo số liệu được chia sẻ từ ông Đức, từ tháng 6/2026 đến nay, hơn 400 tài khoản có dấu hiệu lừa đảo đã được phong tỏa, khóa.

Một hướng triển khai khác là tiếp tục mở rộng định danh và xác thực điện tử trên không gian mạng. Bên cạnh cá nhân, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người nước ngoài, phạm vi định danh sẽ tiếp tục được mở rộng đối với các chủ thể và hoạt động trên môi trường số.

Việc xác định rõ người mua, người bán và các chủ thể tham gia website, sàn giao dịch, giao dịch trên không gian mạng sẽ góp phần tăng tính minh bạch, hỗ trợ công tác quản lý và phòng ngừa tội phạm.

Theo Đại diện C06, phòng, chống tội phạm trên không gian mạng cần sự phối hợp của nhiều cơ quan, đơn vị. Cùng với làm sạch dữ liệu và định danh, việc chia sẻ thông tin cảnh báo và nâng cao nhận thức của người dân tiếp tục là những nội dung quan trọng khi thanh toán số ngày càng mở rộng.