Dự báo mới từ Fed: Lạm phát, suy thoái và những ẩn số từ Trump

Chủ tịch Fed Jerome Powell phát biểu tại một sự kiện

Các chuyên gia dự báo hàng đầu đã điều chỉnh giảm kỳ vọng tăng trưởng cho năm nay của Mỹ, đồng thời nâng cao cảnh báo về nguy cơ suy thoái và dự đoán lạm phát sẽ tăng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ các mức thuế nhập khẩu mới khắt khe của ông Trump, được cho là đang dần ảnh hưởng tới thị trường toàn cầu. Dự kiến, các mức thuế thậm chí còn mở rộng hơn sẽ được áp dụng vào tháng tới.

Từ trạng thái mà một số nhà hoạch định chính sách gọi là “điểm ngọt ngào”, với tăng trưởng ổn định và rủi ro cân bằng, nền kinh tế Mỹ giờ đây đối mặt với những kịch bản khó khăn hơn. Sự bất định ngày càng gia tăng quanh các dự báo, trong khi thị trường chứng khoán liên tục lao dốc.

“Kịch bản ‘hạ cánh mềm’ vẫn có thể xảy ra, với nền kinh tế tiếp tục tăng trưởng và lạm phát giảm về mức mục tiêu 2% của Fed”, chuyên gia kinh tế trưởng của U.S. Bank, Beth Ann Bovino nhận định và cảnh báo: “Chúng ta đang chứng kiến một loạt cú sốc. Chiến tranh thương mại, kỳ vọng của người tiêu dùng cho thấy nỗi lo suy thoái và lạm phát đang tăng”.

Theo vị này, chính sách của Fed có thể rơi vào tình trạng khó đoán nếu các kế hoạch thuế quan của ông Trump làm bùng lên áp lực giá cả mà Fed đang nỗ lực kiểm soát.

“Tình hình chưa đến mức tồi tệ, nhưng các cú sốc đang dần chồng chất”, Bovino nhấn mạnh.

Những cú sốc này còn bao gồm đợt bán tháo mạnh trên thị trường chứng khoán Mỹ. Tuần trước, chỉ số S&P 500 đã tạm thời rơi vào trạng thái điều chỉnh kỹ thuật, giảm 10% từ mức cao kỷ lục hồi tháng Hai.

Dù các quan chức Fed thường không xem biến động giá tài sản là yếu tố chính trong quyết định chính sách tiền tệ, nhưng những thay đổi lớn như vậy vẫn đáng chú ý vì chúng phản ánh sự mất niềm tin ngày càng tăng và báo hiệu tiêu dùng giảm khi tài sản hộ gia đình suy giảm.

Dự kiến, Fed sẽ giữ nguyên lãi suất chuẩn trong khoảng 4,25-4,50% tại cuộc họp chính sách kéo dài hai ngày, kết thúc vào thứ Tư. Mức lãi suất này đã được duy trì từ tháng 12/2024, khi các nhà hoạch định chính sách dự báo sẽ có hai lần cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm trong năm 2025. Hiện tại, nhà đầu tư kỳ vọng sẽ có ba lần giảm như vậy.

Cập nhật triển vọng kinh tế và ba kịch bản tiềm năng

Vào tháng 12/2024, các quan chức Fed dự báo kinh tế Mỹ sẽ tăng trưởng 2,1% trong năm nay, tỷ lệ thất nghiệp tăng nhẹ lên 4,3% vào cuối năm, và chỉ số tiêu dùng cá nhân (PCE) - thước đo lạm phát ưa thích của Fed - kết thúc năm ở mức 2,5%.

Tuy nhiên, các dự báo này được đưa ra trước khi các kế hoạch chính sách của ông Trump trở nên cụ thể hơn, bao gồm tăng gấp đôi thuế quan với hàng hóa Trung Quốc, áp thuế 25% lên thép và nhôm nhập khẩu, thuế 25% với hầu hết hàng hóa từ Mexico và Canada (có hiệu lực từ tháng tới), cùng thuế “có đi, có lại” toàn cầu nhằm đáp trả thuế từ các nước khác áp lên hàng hóa Mỹ.

Kế hoạch thuế quan phức tạp của ông Trump khiến nhiều người liên tưởng đến các mức thuế những năm 1930, vốn làm trầm trọng thêm cuộc Đại suy thoái. Một số thành viên trong chính quyền của ông Trump cũng thừa nhận rằng những "điều chỉnh mạnh mẽ" có thể còn tiếp tục trong thời gian tới.

19 nhà hoạch định chính sách của Fed sẽ công bố quan điểm trong bản dự báo cập nhật, dự kiến phát hành cùng tuyên bố chính sách mới nhất vào 14h (18:00 GMT) ngày thứ Tư.

Trước cuộc họp, các phát biểu công khai đã chỉ ra ba kịch bản có thể xảy ra: lạm phát giảm hoặc kinh tế suy yếu cho phép cắt giảm lãi suất thêm; lạm phát kẹt trên mức mục tiêu khiến chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn; hoặc lạm phát cao hơn mong muốn nhưng kinh tế chậm lại, đặt Fed vào tình thế khó xử giữa mục tiêu lạm phát và việc làm.

Các nhà kinh tế tại Deutsche Bank chỉ ra rằng Fed sẽ phải đưa ra nhiều phương án phức tạp. Chẳng hạn, khó xác định hiệu ứng giá từ thuế quan nào sẽ tự tan biến và cái nào sẽ kéo dài. Tỷ lệ thất nghiệp tăng có thể chỉ là dấu hiệu suy yếu nhẹ ban đầu, nhưng cũng có thể leo thang thành vấn đề lớn hơn nếu sa thải làm giảm cầu, dẫn đến sa thải thêm và kinh tế suy yếu hơn nữa.

Dù kỳ vọng lạm phát hiện vẫn ổn định, các nhà phân tích cho rằng “sự phân tán và bất định lớn hơn cho thấy chúng đang kém đáng tin cậy”.

Ông Matthew Luzzetti, kinh tế trưởng tại Deutsche Bank, nhận định: “Hoặc kinh tế vẫn kiên cường và lạm phát cao khiến Fed giữ nguyên chính sách, hoặc cắt giảm việc làm chính phủ cùng bất định thương mại khiến thị trường lao động xấu đi nhanh chóng, buộc Fed phải cắt giảm lãi suất mạnh hơn”.

Dự báo cơ bản của nhóm ông Luzzetti là “tăng trưởng vẫn kiên cường và lạm phát dai dẳng” và Fed sẽ giữ nguyên lãi suất tài cuộc họp tuần này, nhưng nguy cơ suy thoái ngày càng được nhắc đến nhiều hơn.

Rủi ro gia tăng

“Các cú sốc từ phía cung do thuế quan, xu hướng tăng trưởng nhập cư giảm, và hạn chế lực lượng lao động chính phủ có thể tạo vòng phản hồi tiêu cực, làm suy yếu tổng cầu”, ông Satyam Panday, chuyên gia kinh tế trưởng tại S&P Global Ratings, cảnh báo và dự đoán nguy cơ suy thoái của Mỹ trong 12 tháng tới ở mức 25%, gấp đôi mức thông thường.

Một cuộc thăm dò gần đây của Reuters cho thấy hầu hết các chuyên gia kinh tế đồng ý rằng nguy cơ suy thoái đã tăng lên. Tuy nhiên, điều này có thể chưa được phản ánh rõ trong Bản tóm tắt Dự báo Kinh tế mà Fed công bố vào thứ Tư, do dữ liệu gần đây vẫn khả quan và kế hoạch của ông Trump vẫn chưa định hình.

Chuyên gia kinh tế trưởng tại EY, Gregory Daco dự đoán Fed sẽ giữ dự báo cắt giảm lãi suất hai lần 0,25 điểm phần trăm trong năm nay, cùng với tăng trưởng chậm hơn một chút, thất nghiệp cao hơn nhẹ và lạm phát cuối năm không đổi ở mức 2,5%. Dù vậy, sự khác biệt trong quan điểm giữa các nhà hoạch định chính sách có thể sâu sắc hơn, phản ánh sự tự tin giảm sút và bất định gia tăng.

Trước đó, phát biểu tại New York ngày 7/3, Chủ tịch Fed Jerome Powell đã phản ánh tâm trạng hiện tại: “Chúng ta luôn nói về sự bất định. Nhưng các rủi ro tiếp theo có thể còn lớn hơn bạn nghĩ".

Thực tế, các chuyên gia cho rằng những rủi ro này đang dần trở thành tâm điểm trong bối cảnh kinh tế và xã hội đầy biến động.