Du lịch cần tăng giá trị trên mỗi du khách

Năm 2026, ngành đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế, phục vụ khoảng 150 triệu lượt khách nội địa và đạt tổng thu khoảng 1,125 triệu tỷ đồng. Sau 9 tháng, lượng khách và tổng thu đều đã đạt trên 70% kế hoạch năm. Theo ông, du lịch ngày càng thể hiện rõ vai trò của một ngành kinh tế tổng hợp, có sức lan tỏa tới hàng không, thương mại, nông nghiệp, văn hóa và công nghệ số.

Khi quy mô thị trường đã được mở rộng, vấn đề đặt ra là làm thế nào để mỗi lượt khách tạo ra giá trị lớn hơn cho nền kinh tế. Ông Huy Bùi, Giám đốc Boston Consulting Group (BCG) cho rằng, Việt Nam còn dư địa phát triển các phân khúc khách có mức chi tiêu cao hơn và thời gian lưu trú dài hơn như du lịch trải nghiệm, giải trí, hội nghị - sự kiện, chăm sóc sức khỏe, mua sắm và bán lẻ.

Theo dữ liệu về chi tiêu du lịch năm 2025 của Euromonitor do BCG tổng hợp, mua sắm chiếm khoảng 17% tổng chi tiêu của du khách tại Việt Nam, tương đương 3,1 tỷ USD, đứng sau ăn uống và lưu trú. Tuy nhiên, chi tiêu mua sắm bình quân mỗi chuyến tại Việt Nam khoảng 162 USD còn thấp hơn nhiều so với 235 USD tại Singapore và 300 USD tại Thái Lan. Từ so sánh này, ông Huy Bùi đặt vấn đề thay vì chỉ tập trung thu hút thêm 1-2 triệu lượt khách mỗi năm, cần tính đến cách tạo thêm giá trị từ chính lượng khách hiện có. Theo ông, mua sắm có thể chuyển từ hoạt động bán hàng đơn thuần thành một phần của trải nghiệm du lịch. Bởi khi một khu mua sắm đủ hấp dẫn để trở thành điểm dừng trong hành trình, giá trị tạo ra không chỉ nằm ở doanh thu bán lẻ mà còn có thể góp phần kéo dài lưu trú và mở rộng tổng chi tiêu của du khách.

Ở góc độ doanh nghiệp lữ hành, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Vietravel cho rằng, để tăng chi tiêu của du khách, điều quan trọng là tạo thêm những sản phẩm và trải nghiệm có khả năng giữ khách, mở rộng thời gian và không gian tiêu dùng. Trong đó, kinh tế ban đêm còn nhiều dư địa nhưng đòi hỏi sự phối hợp giữa du lịch với thương mại, văn hóa, giao thông và các lĩnh vực liên quan. Các thiết chế văn hóa, chương trình biểu diễn và sản phẩm đêm cũng cần được tổ chức thường xuyên, có lịch trình rõ ràng để doanh nghiệp lữ hành có thể đưa vào tour.

Du lịch Việt Nam đang đứng trước yêu cầu về tăng trưởng mới

Cùng với đó, liên kết vùng cần đi vào xây dựng sản phẩm thay vì chỉ dừng ở quảng bá. Ông Kỳ dẫn kinh nghiệm tổ chức tàu du lịch kết nối Huế - Đà Nẵng, trong đó hành trình đường sắt được kết hợp với ẩm thực, văn hóa và âm nhạc. Theo ông, những giá trị sẵn có của từng địa phương nếu được kết nối và tổ chức thành sản phẩm phù hợp sẽ tạo thêm trải nghiệm, qua đó mở rộng khả năng chi tiêu của du khách.

Từ cách tiếp cận đó, mua sắm cũng cần trở thành một phần của trải nghiệm du lịch thay vì chỉ là hoạt động bán lẻ đơn thuần. Ông Huy Bùi cho rằng, các mô hình cửa hàng miễn thuế hay outlet nên tập trung tại những đô thị lớn, cửa ngõ quốc tế và điểm đến trọng điểm có dòng khách, sức mua phù hợp. Để trở thành một phần của hành trình du lịch, các khu mua sắm cần kết hợp hàng hóa với sản phẩm đặc trưng Việt Nam, ẩm thực, giải trí và văn hóa địa phương, qua đó tạo thêm trải nghiệm và cơ hội chi tiêu cho du khách.

Định hướng gia tăng giá trị từ du lịch cũng được đặt ra rõ hơn trong chính sách phát triển ngành. Theo ông Nguyễn Trùng Khánh, Nghị quyết số 26 của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đến năm 2030, du lịch đóng góp trực tiếp 10-12% GDP, đón 45-50 triệu lượt khách quốc tế và đạt tổng thu 80-90 tỷ USD; đồng thời định hướng phát triển các cực, trung tâm du lịch, sản phẩm kinh tế đêm, khu vui chơi - thương mại hoạt động 24/7 và nghiên cứu chính sách thị thực đối với nhóm khách có khả năng chi tiêu cao, lưu trú dài ngày. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đang hoàn thiện dự án Luật Du lịch sửa đổi và nghiên cứu các cơ chế, chính sách đặc thù để cụ thể hóa những định hướng mới.

Sau giai đoạn mở rộng mạnh về quy mô, bài toán của du lịch Việt Nam không chỉ là thu hút thêm khách mà còn là tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi hành trình. Điều này phụ thuộc vào khả năng phát triển những sản phẩm đủ sức giữ chân du khách, mở rộng trải nghiệm và thúc đẩy chi tiêu, qua đó nâng chất lượng tăng trưởng và sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam.