Đưa OCOP thành trải nghiệm du lịch

Hội nghị Quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại - du lịch nông nghiệp, nông thôn

Đánh thức giá trị OCOP bằng trải nghiệm du lịch

Ngày 9/10/2026, Văn phòng Điều phối trung ương Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng Nông thôn mới phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại Nông nghiệp tổ chức Hội nghị Quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại - du lịch nông nghiệp, nông thôn nhằm tìm kiếm giải pháp khai thác hiệu quả tiềm năng và tăng cường liên kết giữa sản phẩm địa phương với hoạt động du lịch.

Phát biểu khai mạc hội nghị, ông Phương Đình Anh, Phó Chánh văn phòng Văn phòng Điều phối trung ương Chương trình Mục tiêu quốc gia Xây dựng Nông thôn mới cho biết, Chương trình OCOP và Chương trình Phát triển Du lịch Nông thôn đã trở thành những động lực quan trọng trong khai thác giá trị bản địa, gia tăng giá trị cho kinh tế nông thôn.

Tính đến tháng 9/2026, cả nước có trên 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên của hơn 10.000 chủ thể. Trong khi đó, toàn quốc đã hình thành hơn 600 mô hình du lịch nông nghiệp, nông thôn với gần 400 điểm du lịch nông thôn được công nhận.

Nhiều địa phương bước đầu kết nối sản phẩm làng nghề, văn hóa, cảnh quan và hoạt động sản xuất nông nghiệp thành chuỗi trải nghiệm, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và bảo tồn di sản. Tuy nhiên, tiềm năng kết nối giữa OCOP và du lịch vẫn chưa được khai thác tương xứng.

Theo ông Phương Đình Anh, OCOP mang đến cho du lịch chiều sâu văn hóa, sản vật đặc trưng và tri thức bản địa. Ngược lại, du lịch nông thôn tạo kênh tiêu thụ trực tiếp, giúp sản phẩm OCOP tiếp cận người tiêu dùng thông qua trải nghiệm thực tế. Vì vậy, thay vì chỉ đưa sản phẩm vào các điểm du lịch, cần đưa du khách đến tận không gian sản xuất.

Một cơ sở chế biến trà, cà phê, nước mắm, gốm sứ hay hợp tác xã nông nghiệp đều có thể phát triển thành không gian tích hợp, vừa sản xuất, giới thiệu sản phẩm, vừa kể câu chuyện văn hóa và tổ chức hoạt động trải nghiệm. Khi đó, du khách không chỉ mua hàng mà còn hiểu nguồn gốc sản phẩm, quy trình sản xuất và những giá trị làm nên bản sắc địa phương.

Để hiện thực hóa hướng đi này, sản phẩm OCOP mới là điều kiện cần. Các chủ thể phải được hỗ trợ chuẩn hóa không gian trải nghiệm, hạ tầng đón tiếp, vệ sinh và an toàn; xây dựng câu chuyện sản phẩm dễ hiểu; đào tạo kỹ năng phục vụ du lịch; ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, đặt dịch vụ và bán hàng. Đặc biệt, doanh nghiệp lữ hành cần tham gia từ sớm để thiết kế sản phẩm phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường.

Một cơ sở sản xuất riêng lẻ khó tạo thành điểm đến hoàn chỉnh. Do đó, cần kết nối vùng nguyên liệu, cơ sở OCOP, làng nghề, dịch vụ lưu trú, ẩm thực, di sản văn hóa và doanh nghiệp lữ hành trên cùng địa bàn. Ở quy mô liên vùng, các địa phương cần xây dựng tuyến du lịch có chủ đề, câu chuyện chung và chiều sâu trải nghiệm.

Theo ông Phương Đình Anh, việc liên kết phải xác định rõ vai trò điều phối của chính quyền địa phương, hợp tác xã, doanh nghiệp lữ hành hoặc tổ chức quản lý điểm đến. Quan hệ hợp tác cần dựa trên lợi ích kinh tế minh bạch, tránh hình thức; đồng thời gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thương mại điện tử và phát triển nguồn nhân lực nông thôn.

“OCOP cần trở thành một phần của điểm đến; điểm đến phải là không gian nâng tầm giá trị OCOP; và liên kết giữa các chủ thể phải trở thành chuỗi giá trị cùng phát triển, cùng chia sẻ lợi ích”, ông Phương Đình Anh nhấn mạnh.

Chuyển từ khai thác tài nguyên sang thiết kế trải nghiệm

Tại hội nghị, ông Đoàn Trường Giang, Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại Nông nghiệp đặt vấn đề phát triển du lịch nông nghiệp, nông thôn trong chiến lược tăng trưởng chung của ngành du lịch, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy để tạo ra sản phẩm khác biệt và có khả năng cạnh tranh.

Ông Phương Đình Anh phát biểu tại hội nghị

Nghị quyết số 08-NQ/TW của Bộ Chính trị ban hành ngày 16/01/2017 về phát triển du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn đặt mục tiêu đến năm 2030, doanh thu từ dịch vụ du lịch phấn đấu đạt từ 10-12% GDP cả nước; tầm nhìn đến năm 2045, đóng góp của ngành du lịch đạt từ 14-15% GDP. Trong bối cảnh đó, việc xác định vai trò và tỷ trọng của du lịch nông nghiệp, nông thôn trong cơ cấu doanh thu toàn ngành là vấn đề cần được nghiên cứu.

Theo số liệu được nêu tại hội nghị, trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón khoảng 17 triệu lượt khách quốc tế; mục tiêu cả năm là 25 triệu lượt. Đây là dư địa để ngành du lịch nông thôn nghiên cứu nhu cầu của các nhóm khách, phát triển sản phẩm phù hợp và tăng khả năng chuyển hóa lượt khách thành doanh thu cho cộng đồng.

Hiện du lịch nông thôn tập trung vào ba mô hình chính: du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và du lịch canh nông. Dù có lợi thế về tài nguyên thiên nhiên, làng nghề và bản sắc văn hóa, lĩnh vực này vẫn tồn tại năm hạn chế: sản phẩm thiếu khác biệt; dịch vụ và hạ tầng, nhất là vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, còn bất cập; liên kết chuỗi giá trị chưa đồng bộ; các tuyến, tour còn rời rạc; khả năng ứng dụng công nghệ số và truyền thông đa phương tiện còn yếu.

Những hạn chế này khiến nhiều điểm đến chưa đủ sức giữ chân du khách, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là khai thác tài nguyên sẵn có mà phải chuyển chúng thành sản phẩm có thể bán được trên thị trường.

Ông Hoàng Hoa Quân, đại diện Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho rằng, cần chuyển từ bán nông sản thô sang thiết kế trải nghiệm văn hóa, bản địa. Sản phẩm phải xuất phát từ nhu cầu du khách, khai thác bản sắc vùng miền, tránh sao chép mô hình.

Trọng tâm tiếp theo là liên kết sáu nhóm chủ thể, từ chính quyền, người dân, hợp tác xã đến doanh nghiệp lữ hành, cơ sở lưu trú, ẩm thực, OCOP và làng nghề. Hiệu quả cần đo bằng thời gian lưu trú, mức chi tiêu, tiêu thụ sản phẩm tại chỗ và lợi ích cộng đồng. Đồng thời, cần chuẩn hóa chất lượng, phát triển du lịch xanh, giảm nhựa, bảo vệ cảnh quan và đẩy mạnh chuyển đổi số, góp phần thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Theo ông Đoàn Trường Giang, phát triển du lịch nông thôn cần bắt đầu từ nhu cầu của du khách, không chỉ từ những gì địa phương đang có. Các địa phương cần nghiên cứu kỹ thị trường trước khi xây dựng tuyến, tour. Mỗi điểm đến cần có nét riêng, tránh tình trạng nhiều nơi tổ chức những hoạt động giống nhau nhưng thiếu dấu ấn.