Du lịch Việt Nam thăng hoa: Từ dấu mốc lịch sử đến bài toán phát triển bền vững

Thành quả của một hành trình không bằng phẳng

Nhìn lại giai đoạn hậu Covid-19, du lịch là một trong những ngành chịu tổn thất nặng nề nhất, từ đứt gãy chuỗi cung ứng, thiếu hụt lao động đến suy giảm niềm tin thị trường. Việc đạt mốc 20 triệu khách quốc tế vì vậy không thể xem là kết quả ngẫu nhiên, mà là thành quả của cả một quá trình tái thiết đầy nỗ lực.

Du lịch Việt Nam đã cho thấy khả năng phục hồi khá ấn tượng

Theo các chuyên gia, quyết định mở cửa sớm thị trường quốc tế, cùng với việc điều chỉnh chính sách thị thực theo hướng thông thoáng hơn, đã tạo cú hích quan trọng cho ngành du lịch Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh khu vực ngày càng gay gắt. Việc mở rộng danh sách miễn thị thực, kéo dài thời gian lưu trú và triển khai e-visa cho hầu hết các thị trường lớn đã giúp Việt Nam lấy lại lợi thế điểm đến.

PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, nhận định: “Du lịch Việt Nam đã cho thấy khả năng phục hồi khá ấn tượng. Quan trọng hơn, những điều chỉnh chính sách thời gian qua cho thấy tư duy điều hành đã linh hoạt và thị trường hơn, coi du lịch thực sự là một ngành kinh tế tổng hợp, chứ không chỉ là hoạt động dịch vụ đơn thuần.”

Nếu chính sách đóng vai trò mở đường, thì doanh nghiệp chính là lực lượng quyết định chất lượng tăng trưởng. Sau đại dịch, nhiều doanh nghiệp du lịch buộc phải tái cấu trúc, đầu tư lại từ đầu, từ sản phẩm, công nghệ cho tới nhân sự.

Ông Nguyễn Hữu Y Yên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Một thành viên Dịch vụ Lữ hành Saigontourist cho biết, khách quốc tế quay trở lại nhanh, nhưng yêu cầu cũng cao hơn rất nhiều. Họ đòi hỏi trải nghiệm sâu hơn, cá nhân hóa hơn và gắn với yếu tố bền vững. Nếu doanh nghiệp không thay đổi, không nâng cấp dịch vụ thì rất khó giữ chân khách, chứ chưa nói đến tăng trưởng dài hạn.

Từ “kỷ lục” đến “chất lượng tăng trưởng”

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp đã chủ động phát triển các dòng sản phẩm mới như du lịch xanh, du lịch chăm sóc sức khỏe, MICE, du lịch trải nghiệm văn hóa - di sản, thay vì chỉ dựa vào các tour truyền thống. Đây chính là yếu tố góp phần nâng cao hình ảnh điểm đến Việt Nam trong mắt du khách quốc tế.

Dù vậy, các chuyên gia đều cho rằng 20 triệu khách mới chỉ là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển khó khăn hơn. Bởi mục tiêu 30 triệu khách quốc tế vào năm 2030 không thể đạt được nếu Việt Nam tiếp tục tăng trưởng theo chiều rộng.

Theo ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam, thách thức lớn nhất hiện nay là nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể của điểm đến. “Chúng ta không thể chạy đua bằng giá rẻ hay số lượng. Muốn đạt 30 triệu khách, du lịch Việt Nam phải tăng chi tiêu bình quân, kéo dài thời gian lưu trú và bảo đảm chất lượng dịch vụ đồng đều giữa các điểm đến.”

Mốc 20 triệu khách quốc tế là thành quả xứng đáng của cả hệ thống, từ chính sách điều hành của Chính phủ đến nỗ lực không ngừng của cộng đồng doanh nghiệp

Bên cạnh đó, hạ tầng du lịch và giao thông đang trở thành “điểm nghẽn” rõ rệt. Nhiều sân bay, cảng biển và điểm đến trọng điểm rơi vào tình trạng quá tải trong mùa cao điểm, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của du khách. Trong khi đó, bài toán thiếu hụt lao động chất lượng cao sau đại dịch vẫn chưa được giải quyết triệt để.

Một thách thức khác không thể né tránh là quản trị điểm đến và bảo vệ tài nguyên du lịch. Việc gia tăng nhanh lượng khách quốc tế, nếu thiếu quy hoạch và kiểm soát, có thể dẫn tới hệ lụy môi trường, quá tải hạ tầng và xung đột lợi ích với cộng đồng địa phương.

Theo các chuyên gia, mục tiêu 30 triệu khách chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với tăng trưởng xanh, hài hòa lợi ích kinh tế – xã hội – môi trường. Điều này đòi hỏi vai trò điều phối mạnh mẽ hơn của Nhà nước, đồng thời nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp du lịch.

Có thể khẳng định, mốc 20 triệu khách quốc tế là thành quả xứng đáng của cả hệ thống, từ chính sách điều hành của Chính phủ đến nỗ lực không ngừng của cộng đồng doanh nghiệp. Tuy nhiên, chặng đường phía trước sẽ khó khăn hơn, đòi hỏi tư duy phát triển mới, dài hạn và bền vững hơn.

PGS.TS Trần Đình Thiên nhận định, Du lịch Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn, nhưng nếu chỉ mải mê với những con số kỷ lục mà không giải quyết căn cơ các điểm nghẽn, thì rất dễ rơi vào bẫy tăng trưởng ngắn hạn.

Mốc 20 triệu khách quốc tế vì thế nên được coi là bệ phóng, chứ không phải đích đến. Từ đây, du lịch Việt Nam cần chuyển mạnh từ tăng trưởng về lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và tính bền vững, để mục tiêu 30 triệu khách vào năm 2030 không chỉ là một con số ấn tượng, mà là minh chứng cho sự trưởng thành thực chất của ngành kinh tế mũi nhọn này.