ECB có thể phải tăng lãi suất nhiều hơn thị trường dự kiến?

Ông Peter Kazimir, Thống đốc NHTW Slovakia, thành viên Hội đồng Thống đốc ECB. Ảnh: ECB/NBS.

Áp lực gia tăng

Ngày 2/11, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Slovakia Peter Kazimir, thành viên Hội đồng Thống đốc Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cảnh báo ngân hàng trung ương này sẽ cần tiếp tục tăng lãi suất nhằm ngăn chặn tình trạng lạm phát cao kéo dài. Đáng chú ý, ông cho rằng thị trường tài chính có thể đang đánh giá thấp mức độ thắt chặt chính sách cần thiết để đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2%.

“Đối với tôi, câu hỏi ngày càng không còn là liệu có cần tiếp tục hành động hay không, mà là cần phải thắt chặt thêm đến mức nào”, ông Kazimir, một thành viên có quan điểm chính sách tiền tệ cứng rắn trong Hội đồng Thống đốc ECB, nói. “Thị trường có thể vẫn đang đánh giá thấp mức độ thắt chặt cần thiết. Vấn đề không nằm ở một cuộc họp hay một lần điều chỉnh lãi suất riêng lẻ, mà là lộ trình chính sách cần thiết để đưa lạm phát trở lại mục tiêu và duy trì ổn định ở mức đó”, ông nói thêm.

Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh thị trường tài chính đang kỳ vọng ECB sẽ tăng lãi suất thêm khoảng 2-3 lần trong 12 tháng tới, sau đó mới từng bước giảm lãi suất với tốc độ chậm. Tuy nhiên, ông Kazimir cho rằng mức tăng được thị trường dự kiến vẫn có thể chưa đủ để kiểm soát áp lực giá cả.

Thông điệp trên xuất hiện chỉ vài ngày sau cuộc họp ngày 29/10, khi ECB quyết định giữ nguyên ba mức lãi suất chủ chốt. Theo đó, lãi suất tiền gửi tại ECB tiếp tục ở mức 2,50%, lãi suất tái cấp vốn chính 2,65% và lãi suất cho vay cận biên 2,90%. ECB giải thích rằng lạm phát cơ bản nhìn chung vẫn ổn định và tiền lương chưa có phản ứng đáng kể trước cú sốc giá năng lượng. Trong khi đó, điều kiện tài chính thắt chặt hơn có thể ảnh hưởng bất lợi đến tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, ông Kazimir cho rằng những yếu tố này chưa đủ để bảo đảm áp lực lạm phát sẽ sớm hạ nhiệt. Theo ông, doanh nghiệp có thể phải chịu chi phí đầu vào cao trong một thời gian trước khi chuyển phần chi phí gia tăng sang giá bán. Đồng thời, kỳ vọng lạm phát của người dân và doanh nghiệp có thể thay đổi ngay cả khi các số liệu chính thức chưa phản ánh đầy đủ sức ép giá cả.

Ông cũng cảnh báo tăng trưởng kinh tế chậm lại chưa chắc khiến lạm phát giảm tương ứng, bởi chi phí đã gia tăng trong nhiều tháng và chi tiêu chính phủ vẫn hỗ trợ nhu cầu. Vì vậy, việc chờ đợi bằng chứng hoàn toàn chắc chắn có thể khiến ECB phản ứng chậm, làm tăng chi phí kiểm soát lạm phát về sau.

Sản xuất phục hồi nhưng áp lực lạm phát chưa giảm

Lập luận ủng hộ tiếp tục tăng lãi suất của ông Kazimir được củng cố phần nào bởi số liệu mới công bố về hoạt động sản xuất tại khu vực đồng euro (Eurozone). Theo kết quả khảo sát do S&P Global công bố ngày 2/11, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Eurozone đạt 52,7 điểm trong tháng 10, giảm nhẹ so với 52,9 điểm của tháng 9 nhưng cao hơn mức ước tính sơ bộ 52,4 điểm. Chỉ số duy trì trên ngưỡng 50 điểm cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng, dù tốc độ cải thiện có phần chậm lại.

Đáng chú ý, đơn hàng xuất khẩu tăng với tốc độ nhanh nhất trong hơn bốn năm rưỡi. Sáu trong tám nền kinh tế được khảo sát ghi nhận hoạt động sản xuất mở rộng, trong khi Pháp và Italy tiếp tục suy giảm. Tuy nhiên, tốc độ tăng đơn hàng mới nói chung chậm lại, còn chỉ số sản lượng sản xuất giảm từ 53,6 điểm trong tháng 9 xuống 52,8 điểm, mức thấp nhất trong bốn tháng.

Điểm đáng quan tâm hơn đối với ECB là chi phí hoạt động của các nhà sản xuất tăng nhanh nhất trong năm tháng. Giá năng lượng cao và tình trạng gián đoạn chuỗi cung ứng tiếp tục đẩy chi phí đầu vào lên, buộc nhiều doanh nghiệp tăng giá bán để bảo vệ lợi nhuận.

Ông Chris Williamson, nhà kinh tế trưởng phụ trách doanh nghiệp tại S&P Global Market Intelligence, nhận định đà tăng chi phí đầu vào trong tháng 10, do giá năng lượng và những trở ngại về nguồn cung, đang tạo thêm sức ép buộc ECB tiếp tục nâng lãi suất trong những tháng tới.

Những diễn biến này đặt ECB trước bài toán khó. Một mặt, khả năng chống chịu của ngành sản xuất cho thấy nền kinh tế Eurozone vẫn có dư địa nhất định để hấp thụ chi phí vay cao hơn. Mặt khác, giá đầu vào tăng kéo dài có nguy cơ lan rộng sang giá bán và cuối cùng là giá tiêu dùng.

Theo định hướng chính thức, ECB tiếp tục đánh giá chính sách dựa trên dữ liệu tại từng cuộc họp, không cam kết trước một lộ trình lãi suất cụ thể. “Hội đồng Thống đốc ECB vẫn đang ở vị thế thuận lợi để ứng phó với tình trạng bất định gia tăng hiện nay. Hội đồng tiếp tục xác định định hướng chính sách tiền tệ phù hợp dựa trên các dữ liệu kinh tế và đưa ra quyết định tại từng cuộc họp”, thông cáo công bố sau cuộc họp ngày 29/10 nêu.