Giữ rừng để làm giàu từ dược liệu

Hướng đi từ đại ngàn

Thông điệp ấy được Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang nhấn mạnh tại buổi làm việc với Thường trực Đảng ủy các xã Nam Trà My, Trà Leng, Trà Tập, Trà Vân và Trà Linh mới đây. Theo ông Quang, phát triển miền núi phía Tây không thể tách rời nhiệm vụ bảo vệ rừng và tạo sinh kế lâu dài cho người dân. Trong đó, sâm Ngọc Linh cùng các loại dược liệu bản địa phải trở thành lợi thế cạnh tranh đặc thù của khu vực.

Những năm gần đây, vùng núi phía Tây Đà Nẵng đang từng bước chuyển mình. Bên cạnh cây lúa rẫy truyền thống, nhiều địa phương mạnh dạn chuyển đổi sang trồng các loại dược liệu có giá trị kinh tế cao như sâm Ngọc Linh, quế Trà My và nhiều loại cây bản địa dưới tán rừng. Tại các xã vùng cao, màu xanh của rừng giờ không chỉ mang ý nghĩa bảo vệ môi trường mà còn mở ra cơ hội sinh kế mới cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo báo cáo của các địa phương, diện tích sản xuất dược liệu đang tiếp tục được mở rộng, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân miền núi. Nhiều xã duy trì tỷ lệ che phủ rừng ở mức cao, công tác quản lý, bảo vệ rừng và phòng cháy chữa cháy rừng được triển khai nghiêm túc.

Không chỉ vậy, tình hình kinh tế, xã hội tại nhiều địa phương cũng xuất hiện những điểm sáng tích cực. Năm 2025, xã Trà Leng vượt dự toán thu ngân sách 136%, xã Nam Trà My đạt 142%, trong khi lĩnh vực giáo dục, y tế, an sinh xã hội tiếp tục được duy trì ổn định.

Tuy nhiên, phía sau những tín hiệu khả quan ấy vẫn còn không ít khó khăn. Sau thiên tai năm 2025, nhiều tuyến giao thông bị xuống cấp nghiêm trọng; nhiều khu dân cư chưa có điện lưới, sóng viễn thông hoặc đường ô tô đến trung tâm. Tỷ lệ hộ nghèo ở một số địa phương vẫn còn cao như Trà Tập 38,26%, Trà Leng 34,83%. Đặc biệt, nhiều khu dân cư vẫn nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở cao, trong khi quỹ đất tái định cư an toàn còn hạn chế.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng cho rằng, phát triển khu vực miền núi phía Tây không chỉ là câu chuyện an sinh xã hội, mà phải đặt trong chiến lược phát triển tổng thể của thành phố. Theo ông Quang, cần xây dựng tư duy phát triển theo hướng “bảo tồn để phát triển, phát triển để giữ rừng”, từng bước hình thành không gian kinh tế dược liệu, kinh tế sinh thái và du lịch cộng đồng mang bản sắc riêng của vùng núi phía Tây Đà Nẵng.

Bí thư Thành ủy Đà Nẵng và đoàn công tác đi thực tế khảo sát vùng trồng dược liệu tại các xã phía Tây Đà Nẵng

Khơi thông hạ tầng, giữ chân người dân miền núi

Cùng với phát triển dược liệu, lãnh đạo thành phố yêu cầu các địa phương tập trung hoàn thiện hạ tầng thiết yếu cho miền núi, từ giao thông, điện, nước đến viễn thông và hạ tầng số. Theo Bí thư Thành ủy, trong giai đoạn hiện nay, hạ tầng số và khả năng tiếp cận dịch vụ công trực tuyến phải được xem là hạ tầng thiết yếu của khu vực miền núi. Đây là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, giáo dục, y tế và phục vụ người dân.

Ông Quang đề nghị các xã chưa hoàn thành lắp đặt hạ tầng công nghệ thông tin khẩn trương hoàn thiện trong tháng 5/2026. Đồng thời, yêu cầu ưu tiên đầu tư các dự án giao thông chiến lược, điện lưới, viễn thông phục vụ phát triển vùng sâm Ngọc Linh và dược liệu. “Phải chấm dứt trong thời gian sớm nhất tình trạng còn điểm dân cư lõm sóng, trắng điện”, Bí thư Thành ủy yêu cầu.

Liên quan đến vấn đề ổn định dân cư miền núi, lãnh đạo Thành ủy lưu ý các địa phương cần rà soát kỹ những khu vực có nguy cơ thiên tai, sạt lở để xây dựng phương án ổn định dân cư phù hợp. Việc quy hoạch các khu tái định cư cần gắn với ổn định sản xuất và tạo sinh kế bền vững cho người dân. Theo đó, thành phố sẽ nghiên cứu thí điểm các khu dân cư, cụm công nghiệp nhỏ gắn với vùng sản xuất chuyên canh và phát triển du lịch cộng đồng.

Chủ tịch HĐND TP. Đà Nẵng Nguyễn Đức Dũng đánh giá cao tinh thần đoàn kết, nỗ lực của các địa phương miền núi trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội thời gian qua. Ông Dũng cho rằng, các kiến nghị của địa phương đều rất xác đáng, tập trung vào những vấn đề trọng tâm như đầu tư giao thông chiến lược, cơ chế đặc thù cho miền núi, hỗ trợ phát triển dược liệu và sắp xếp dân cư. Trong quá trình xây dựng chính sách mới cần đặc biệt ưu tiên vùng miền núi, vùng khó khăn để các chính sách ban hành sát thực tiễn và phát huy hiệu quả.

Đối với chính sách thuê môi trường rừng, ông Dũng đề nghị nghiên cứu cơ chế phù hợp hơn nhằm khuyến khích người dân đầu tư phát triển dược liệu gắn với bảo vệ rừng. Cần nghiên cứu chính sách miễn, giảm tiền thuê môi trường rừng cho đồng bào dân tộc thiểu số tham gia bảo vệ rừng, phát triển dược liệu dưới tán rừng, qua đó gắn mục tiêu bảo vệ rừng với sinh kế bền vững và giảm nghèo thực chất.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng Hồ Quang Bửu cho rằng, hạ tầng liên vùng, liên xã là động lực quan trọng để mở ra cơ hội phát triển cho khu vực miền núi. Các tuyến giao thông trọng điểm như đường 40B, đường An toàn khu hay tuyến Trà My – Phước Thành cần được rà soát, đầu tư đồng bộ nhằm phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và kết nối vùng dược liệu.

“Thực tế cho thấy, các tuyến đường lên Trà Linh trước đây sau khi được đầu tư đã tạo điều kiện giúp người dân phát triển kinh tế, không chỉ thoát nghèo mà từng bước làm giàu”, ông Bửu nhìn nhận. Ông cũng cho biết, Đà Nẵng sẽ sớm ban hành đề án hỗ trợ phát triển dược liệu và sâm nhằm thúc đẩy bảo tồn, phát triển vùng nguyên liệu. Đồng thời, địa phương tiếp tục duy trì và phát triển phiên chợ sâm Nam Trà My như một thương hiệu đặc trưng của miền núi phía Tây.

Giữa đại ngàn Trường Sơn, những vườn sâm dưới tán rừng hôm nay không chỉ là kỳ vọng về kinh tế. Đó còn là hành trình giữ rừng, giữ đất và giữ người nơi vùng biên viễn phía Tây thành phố. Từ nơi này đang dần hình thành một không gian phát triển mới, nơi kinh tế dược liệu, kinh tế sinh thái và du lịch cộng đồng cùng song hành dưới màu xanh bền vững của đại ngàn.