Hành lang pháp lý, nguồn nhân lực là thách thức lớn ứng dụng blockchain vào ngành tài chính - ngân hàng

Toàn cảnh hội thảo.

Phát biểu khai mạc hội thảo, TS. Nguyễn Quốc Hùng - Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho biết với đặc tính phi tập trung, công nghệ này đã giải quyết được nhiều vấn đề nan giải về lòng tin, tính bảo mật… Nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam, đã nhận ra tiềm năng của công nghệ blockchain (chuỗi khối) và tìm cách áp dụng vào các lĩnh vực tài chính, ngân hàng, vận tải, logistics, y tế, giáo dục,...

Nếu như năm 2021 được xem là một năm thảm họa cho nền kinh tế thế giới khi phải đối mặt với dịch bệnh Covid-19 thì đây lại là năm bùng nổ của lĩnh vực blockchain. Blockchain nổi lên như một hiện tượng trong bức tranh tổng thể của nền kinh tế thế giới năm 2021.

Trong năm qua, các chỉ số blockchain trên thế giới đều tăng trưởng mạnh. Theo CB Insights, lượng tiền tài trợ cho lĩnh vực này cũng tăng gấp 4 lần chỉ trong một năm, từ 3,1 tỷ USD trong cả năm 2020 lên 15 tỷ USD chỉ trong 9 tháng đầu của năm 2021.

Tại Việt Nam, blockchain được ưu tiên nghiên cứu, phát triển và ứng dụng để chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 theo Quyết định số 2117/QĐ-TTg ngày 16/12/2020 của Thủ tướng Chính phủ. Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đã phê duyệt Chương trình khoa học và công nghệ trọng điểm cấp quốc gia giai đoạn đến năm 2025, trong đó công nghệ blockchain được xếp thứ hai sau trí tuệ nhân tạo (AI) trong loạt các công nghệ chủ chốt.

Hiện tại, blockchain ứng dụng chủ yếu trong lĩnh vực tài chính, đặc biệt là tài sản số, tiền số. Ngoài một vài dự án crypto (tiền mã hóa) và blockchain Việt Nam nổi bật như Axie Infinity, Coin98, Kyber Network, TomoChain, KardiaChain… thu hút nguồn vốn đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực này, thì phần lớn các ứng dụng blockchain tại thị trường Việt Nam vẫn chưa đạt được thành công nổi bật. Những tiềm năng ứng dụng khác của công nghệ blockchain như truy xuất nguồn gốc trong nông nghiệp, logistics, y tế, giáo dục,… chưa được ứng dụng nhiều.

Tuy nhiên, blockchain cũng đã và đang dần trở thành cột trụ cho công nghệ ở Việt Nam với nhiều ứng dụng khá hấp dẫn như nền tảng lưu trữ văn bằng trong lĩnh vực đào tạo; thư tín dụng, bảo lãnh hợp đồng, thanh toán trong lĩnh vực ngân hàng… Chính vì thế, blockchain đang dần được thấu hiểu đó chính là công nghệ, không phải bitcoin hay tiền điện tử như lầm tưởng trước đây…

Theo Vụ Thanh toán - Ngân hàng Nhà nước (NHNN), số lượng các doanh nghiệp fintech tham gia cung ứng dịch vụ trên thị trường Việt Nam hiện nay đã tăng gần 4 lần, từ 40 doanh nghiệp tại thời điểm cuối năm 2016 thì đến cuối năm 2021 đã tăng lên hơn 150 doanh nghiệp, trải rộng trên nhiều lĩnh vực khác nhau, trong đó doanh nghiệp bitcoin/blockchain chiếm 7,895%.

Nền tảng akaChain do FPT phát triển đã rút ngắn thời gian triển khai các nghiệp vụ, như định danh khách hàng điện tử, chấm điểm tín dụng, chương trình khách hàng thân thiết và truy xuất nguồn gốc, giúp các doanh nghiệp giảm chi phí, tăng hiệu quả vận hành, đẩy mạnh tính bảo mật và minh bạch thông tin, tạo ra các mô hình kinh doanh mới mà trước đây chưa có.

Ở góc độ các ngân hàng thương mại, BIDV tiên phong ứng dụng blockchain trong tài trợ thương mại, trở thành ngân hàng Việt Nam đầu tiên ứng dụng thành công công nghệ blockchain trong giao dịch phát hành thư tín dụng tới một ngân hàng thông báo ngoài hệ thống. MB, VPBank, Vietcombank... đã công bố ứng dụng blockchain trong giao dịch tài chính, Viettel ứng dụng vào hồ sơ bệnh án điện tử, Misa phát triển hóa đơn điện tử. Một số doanh nghiệp khác ứng dụng thành công blockchain vào kinh doanh như Masan Group, Bảo Việt, AIA…

Với những tác động mang tính cách mạng lên nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế Việt Nam nói riêng, có thể nhận định rằng tiềm năng phát triển của hệ sinh thái blockchain là rất lớn. Tuy nhiên, việc phát triển công nghệ blockchain ở Việt Nam đang gặp nhiều thách thức do Việt Nam không có nhiều chuyên gia về blockchain, mức độ am hiểu của người dân về công nghệ này rất hạn chế, cơ sở hạ tầng chưa đảm bảo và cho đến hiện tại, chúng ta vẫn chưa có bất kì một hành lang pháp lý cụ thể nào cho công nghệ này.

Thị trường blockchain Việt Nam cũng đang xảy ra các sự vụ tiêu cực, ảnh hưởng to lớn đến lòng tin của dư luận đối với lĩnh vực công nghệ chuỗi khối này, từ những tác hại của việc đào bitcoin, những người nổi tiếng sẵn sàng vì tư lợi mà quảng cáo cho những đồng tiền điện tử nhiều rủi ro hay những vụ lừa đảo, dụ dỗ những người thiếu hiểu biết về blockchain tham gia vào sàn tiền ảo…

Để thị trường công nghệ blockchain phát triển đúng hướng, lành mạnh, phát huy được tiềm năng, TS. Nguyễn Quốc Hùng cho rằng, cần nâng cao nhận thức, bổ sung các cơ chế, chính sách, thúc đẩy và nâng cao năng lực của các doanh nghiệp công nghệ, phát triển cơ sở hạ tầng, cũng như chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đồng quan điểm, ông Phan Đức Trung - Phó Chủ tịch Hiệp hội Blockchain cho rằng, thúc đẩy thị trường nhân lực là một trong những hoạt động đầu tiên cần phải làm để phát triển blockchain.

“Muốn có hành lang pháp lý vừa thúc đẩy vừa quản lý tốt đòi hỏi nguồn nhân lực lớn trong ứng dụng, quản lý”, ông Trung nhấn mạnh và kiến nghị thêm cần phải phổ cập kiến thức nâng cao sự hiểu biết thị trường về blockchain không phải thị trường lập trình mà là ứng dụng đa chiều.

Thực tế theo ông Vũ Công Hùng - Phó phòng KT1, Cục Công nghệ thông tin (NHNN), một số ứng dụng blockchain tại Việt Nam đã được triển khai mà chưa đòi hỏi phải có thay đổi lớn về quy định pháp lý như các ứng dụng truy xuất nguồn gốc nông sản, ứng dụng giao dịch thư tín dụng (LC), bệnh án điện tử, hóa đơn điện tử. Vì vậy, ngoài việc nỗ lực xây dựng cơ chế thử nghiệp cho lĩnh vực tiền ảo, tài sản ảo, huy động vốn, ông Hùng đề nghị các doanh nghiệp mở rộng tìm kiếm các ý tưởng và đề xuất cụ thể để đẩy mạnh ứng dụng công nghệ blockchain trong các lĩnh vực khác của cuộc sống.

Nhìn chung, theo đánh giá của TS. Nguyễn Quốc Hùng, công nghệ blockchain vẫn đang trong giai đoạn đầu nên những hạn chế là khó tránh khỏi. Nhưng những thay đổi tích cực mà công nghệ này mang lại là không thể phủ nhận và còn nhiều những ưu điểm chưa được khai thác. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải nỗ lực và quan tâm hơn nữa trong công cuộc phát triển công nghệ blockchain.

Tại hội thảo, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và Hiệp hội Blockchain Việt Nam đã ký kết hợp tác chiến lược.