Kẹt trong thế khó, NHTW Nhật sẽ làm gì?

Sẽ giữ nguyên lãi suất, dù lạm phát đang nóng

BOJ chuẩn bị bước vào cuộc họp chính sách tháng 7 trong bối cảnh lạm phát tại Nhật đang chịu nhiều áp lực tăng cao trong thời gian tới, cho dù lạm phát hiện tại vẫn trong tầm kiểm soát.

Cụ thể, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã loại trừ giá thực phẩm tươi sống tại Nhật tăng nhẹ lên 1,6% trong tháng 6 từ mức 1,4% của tháng 5, song vẫn nằm dưới mục tiêu 2% của BOJ. Trong khi lạm phát giá tiêu dùng cốt lõi, đã loại trừ cả thực phẩm tươi sống và nhiên liệu – vốn được BOJ theo dõi sát sao như một thước đo chính xác hơn về lạm phát cơ bản, lại giảm nhẹ về 1,7% trong tháng 6 từ mức 1,8% của tháng 5.

Tuy nhiên, các chuyên gia phân tích dự báo, lạm phát tiêu dùng sẽ tăng tốc vào cuối năm nay khi đợt tăng giá sản xuất gần đây – vốn chịu tác động từ chi phí nhiên liệu và nhập khẩu tăng cao do xung đột tại Trung Đông và sự suy yếu của đồng yên – bắt đầu lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế.

“Triển vọng lạm phát sẽ phụ thuộc phần lớn vào diễn biến tại Trung Đông và tác động của chúng đối với giá hàng hóa toàn cầu”, Sarah Tan - Chuyên gia kinh tế tại Moody's Analytics nhận định.

Đáng chú ý, theo chuyên gia này, “mối lo ngại là tốc độ tăng lương danh nghĩa có thể không theo kịp lạm phát, gây áp lực lên tiền lương thực tế và kìm hãm chi tiêu của người tiêu dùng. Nếu đồng yên tiếp tục mất giá, lạm phát nhập khẩu sẽ càng trở nên trầm trọng hơn”.

Tuy nhiên, với việc lạm phát hiện vẫn nằm dưới mức mục tiêu 2%, trong khi việc giá dầu tăng cao cũng đang gây nhiều trở ngại cho tăng trưởng, BOJ được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất vào thứ Sáu (31/7) tới. Một trở ngại lớn nữa đối với việc tăng lãi suất đó chính là chính phủ của Thủ tướng Sanae Takaichi không mấy ủng hộ việc thắt chặt chính sách hơn nữa.

“Dữ liệu về giá tiêu dùng không cho thấy dấu hiệu rõ ràng nào về việc những lo ngại của BOJ đối với rủi ro lạm phát tăng cao đang trở thành hiện thực”, Marcel Thieliant – Trưởng bộ phận khu vực Châu Á - Thái Bình Dương tại Capital Economics nhận định.

Tiếp tục duy trì quan điểm thắt chặt…

Mặc dù BOJ được dự báo sẽ giữ nguyên lãi suất, song hiện thị trường đang tập trung vào báo cáo triển vọng hàng quý của cơ quan này, cũng như những phát biểu của Thống đốc Kazuo Ueda để tìm kiếm manh mối về thời điểm mà BOJ có thể tăng lãi suất.

Reuters dẫn lời các nguồn tin quen thuộc cho biết, khi rủi ro về cú sốc lạm phát tức thời do giá dầu tăng đang giảm bớt, BOJ nhiều khả năng sẽ phát tín hiệu cho thấy cả rủi ro suy giảm tăng trưởng lẫn rủi ro lạm phát tăng cao đều đã dịu lại so với ba tháng trước.

Tuy nhiên, cơ quan này vẫn sẽ duy trì cảnh báo về nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu 2%, trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp công bố kế hoạch tăng giá thực phẩm và các mặt hàng thiết yếu.

“Các doanh nghiệp đang chuyển phần chi phí gia tăng sang giá bán với tốc độ khá ổn định và kỳ vọng lạm phát đang gia tăng; đây là những yếu tố cần được cân nhắc khi hoạch định chính sách”, một trong các nguồn tin cho biết.

“Lạm phát giá sản xuất đã tăng mạnh trong những tháng gần đây. Với việc giá dầu thô tiến sát các mức đỉnh gần nhất và đồng yên giảm xuống mức thấp mới so với đồng đôla, những lo ngại của Ngân hàng Trung ương về rủi ro lạm phát tăng cao vẫn chưa thể tan biến”, Marcel Thieliant của Capital Economics cũng nhận định.

Trong khi theo các chuyên gia, việc giá dầu tăng trở lại do xung đột tại Trung Đông và đồng yên trượt giá xuống mức thấp nhất trong 40 năm sẽ làm gia tăng áp lực lạm phát và duy trì kỳ vọng của thị trường về việc BOJ sẽ tiếp tục tăng lãi suất.

Biên bản cuộc họp tháng 6 của BOJ vừa được công bố mới đây cũng cho thấy, các thành viên có quan điểm cứng rắn (ủng hộ thắt chặt tiền tệ) trong hội đồng chính sách đã kêu gọi đẩy nhanh tốc độ tăng lãi suất nhằm đưa lãi suất chính sách của BOJ tiến gần hơn đến mức được coi là trung tính đối với nền kinh tế.

… nhưng không rõ ràng về thời điểm

Tuy nhiên theo các nhà phân tích, BOJ có thể sẽ giữ thái độ thận trọng và chưa đưa ra cam kết cụ thể về tốc độ hay thời điểm tăng lãi suất trong tương lai, do còn chờ dữ liệu về mức độ lan rộng của đà tăng giá sản xuất (hệ quả từ cú sốc năng lượng) sang nền kinh tế nói chung.

Với Thống đốc Kazuo Ueda, các nhà phân tích cũng cho rằng, ông đang đứng trước những yêu cầu trái ngược: vừa phải trấn an thị trường đang đặt cược vào đà giảm của đồng yên bằng những thông điệp cứng rắn, vừa phải tránh xung đột với quan điểm của chính phủ vốn không mấy ủng hộ việc tăng lãi suất.

Các chuyên gia cũng cho rằng, BOJ có thể chịu áp lực phải đưa ra thông điệp thắt chặt chính sách mạnh mẽ hơn vào thứ Sáu tới, trong bối cảnh đồng yên đang dao động quanh mức thấp nhất trong 40 năm, một phần do triển vọng chênh lệch lãi suất lớn giữa Mỹ và Nhật Bản vẫn tiếp diễn.

“BOJ nhiều khả năng sẽ duy trì quan điểm rằng rủi ro đối với triển vọng giá cả đang nghiêng về phía tăng”, các chuyên gia phân tích tại Mitsubishi UFJ Morgan Stanley Securities nhận định trong một báo cáo nghiên cứu, đồng thời dự báo đợt tăng lãi suất tiếp theo sẽ diễn ra vào tháng 12.

“Thời điểm này có thể được đẩy sớm lên tháng 9 hoặc tháng 10 nếu BOJ gia tăng cảnh báo về nguy cơ lạm phát vượt mục tiêu, hoặc nếu đà giảm giá liên tục của đồng yên khiến chính phủ nhận định rằng việc tăng lãi suất là điều tất yếu”, họ cho biết.

Các chuyên gia phân tích được Reuters khảo sát dự báo BOJ sẽ nâng lãi suất lên mức 1,25% vào cuối tháng 12, và thậm chí có thể sớm nhất là vào tháng 10.