Khơi thông nguồn vốn từ khung pháp lý mới về cho thuê tài chính

Theo Thông tư 31, tài sản cho thuê tài chính không chỉ bao gồm máy móc, thiết bị, dụng cụ và phương tiện vận tải như trước đây mà còn mở rộng sang phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu và các quyền tài sản khác, với điều kiện không thuộc danh mục pháp luật cấm sở hữu, mua bán, sử dụng hoặc xuất nhập khẩu. Đây được xem là một trong những thay đổi đáng chú ý nhất của Thông tư, phản ánh xu hướng phát triển của nền kinh tế số và nhu cầu tiếp cận vốn ngày càng đa dạng của doanh nghiệp.

Một số chuyên gia từng nhận định việc mở rộng danh mục tài sản cho thuê sẽ tạo thêm dư địa phát triển cho thị trường cho thuê tài chính. Đây là cơ hội để các doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận nguồn vốn trung và dài hạn thông qua nhiều loại tài sản hơn thay vì chỉ giới hạn ở máy móc, thiết bị truyền thống. Trong bối cảnh nhiều doanh nghiệp đang đẩy mạnh chuyển đổi số, việc bổ sung phần mềm, dữ liệu, quyền khai thác hay tài sản trí tuệ vào phạm vi tài sản cho thuê được kỳ vọng sẽ giúp các công ty cho thuê tài chính có thêm cơ sở pháp lý để phát triển các sản phẩm phù hợp với nhu cầu mới của thị trường. Thay đổi này cũng mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn đối với các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ, đổi mới sáng tạo và các ngành sử dụng nhiều tài sản vô hình.

Nhiều quy định mới nhằm hoàn thiện khung pháp lý đối với hoạt động cho thuê tài chính. Ảnh minh họa, nguồn: Internet

Nội dung đáng chú ý khác là Thông tư quy định khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ là khoản cho thuê tài chính không vượt quá 400 triệu đồng, thay cho mức 100 triệu đồng trước đây. Đối với các khoản cho thuê tài chính giá trị nhỏ, bên thuê chỉ cần đáp ứng các điều kiện về năng lực pháp luật dân sự, mục đích sử dụng tài sản hợp pháp, khả năng tài chính và các điều kiện liên quan, thay vì phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện như khoản cho thuê thông thường.

Chuyên gia tài chính - ngân hàng TS. Nguyễn Trí Hiếu nhận định, việc nâng ngưỡng khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ lên 400 triệu đồng góp phần tạo sự thống nhất với quy định về cho vay giá trị nhỏ trong hệ thống ngân hàng, qua đó thuận lợi hơn cho công tác quản lý tín dụng và quản trị rủi ro. Theo TS Hiếu, mức 100 triệu đồng trước đây không còn phù hợp với mặt bằng giá máy móc, thiết bị hiện nay, trong khi mức 400 triệu đồng phản ánh sát hơn nhu cầu đầu tư của doanh nghiệp. Việc đơn giản hóa điều kiện đối với các khoản cho thuê tài chính giá trị nhỏ cũng có thể giúp rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, tạo điều kiện để các công ty cho thuê tài chính mở rộng cung ứng dịch vụ tới nhiều nhóm khách hàng hơn.

Thông tư 31 cũng quy định rõ điều kiện đối với bên thuê tài chính, hồ sơ đề nghị thuê tài chính, nguyên tắc xác định lãi suất, các khoản phí liên quan, đồng tiền sử dụng trong hoạt động cho thuê tài chính, cũng như quy trình thẩm định, quyết định cho thuê, cơ cấu lại thời hạn trả nợ và xử lý nợ quá hạn. Đồng thời, văn bản dành nhiều điều khoản quy định cụ thể quyền và nghĩa vụ của cả bên cho thuê và bên thuê nhằm tăng tính minh bạch trong quá trình thực hiện hợp đồng.

Đối với hoạt động mua và cho thuê lại, Thông tư quy định tài sản phải thuộc quyền sở hữu hợp pháp của bên bán và thuê lại, không có tranh chấp, không được sử dụng để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ khác và đang trong tình trạng hoạt động bình thường. Thông tư cũng quy định cụ thể quyền, nghĩa vụ của các bên tham gia giao dịch nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quá trình triển khai.

Một điểm mới cần đề cập là lần đầu tiên hoạt động cho thuê tài chính bằng phương tiện điện tử được quy định tương đối đầy đủ trong một chương riêng của Thông tư. Theo đó, công ty tài chính tổng hợp và công ty cho thuê tài chính được lựa chọn triển khai hình thức này nếu đáp ứng các yêu cầu về nhận biết khách hàng, an toàn, bảo mật thông tin, giao dịch điện tử, phòng chống rửa tiền và bảo vệ dữ liệu cá nhân theo quy định của pháp luật. Hệ thống thông tin phục vụ hoạt động cho thuê tài chính điện tử cũng phải đáp ứng yêu cầu về an toàn hệ thống thông tin cấp độ 3 trở lên theo quy định hiện hành.

Bên cạnh đó, Thông tư yêu cầu các công ty tài chính tổng hợp, công ty cho thuê tài chính phải ban hành quy định nội bộ về hoạt động cho thuê tài chính, trong đó quy định rõ quy trình thẩm định, phê duyệt, kiểm tra, giám sát, quản trị rủi ro, cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi, phí và phân định trách nhiệm giữa các cá nhân, bộ phận trong toàn bộ quy trình cấp tín dụng. Các quy định nội bộ sau khi ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung phải được gửi Ngân hàng Nhà nước trong thời hạn 10 ngày theo quy định.

Đánh giá về xu hướng phát triển của thị trường, PGS.TS Nguyễn Thị Kim Nhung, giảng viên Trường Đại học Thương mại, cho rằng cùng với việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, các công ty cho thuê tài chính cần tiếp tục phát triển các sản phẩm gắn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và vòng đời của tài sản. Theo bà, bên cạnh hoạt động tài trợ vốn, các doanh nghiệp cho thuê tài chính có thể kết hợp các dịch vụ hỗ trợ như bảo trì, bảo hiểm hoặc kết nối với hệ sinh thái nhà cung cấp để gia tăng giá trị cho khách hàng.

Thông tư 31 cũng quy định rõ các hợp đồng cho thuê tài chính đã ký trước ngày văn bản có hiệu lực sẽ tiếp tục được thực hiện theo nội dung đã thỏa thuận cho đến khi kết thúc thời hạn hợp đồng. Trường hợp các bên sửa đổi hoặc bổ sung hợp đồng thì nội dung sửa đổi, bổ sung phải phù hợp với quy định của Thông tư mới. Văn bản có hiệu lực thi hành từ ngày 15/8/2026, thay thế Thông tư số 26/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024 về hoạt động cho thuê tài chính của công ty tài chính tổng hợp và công ty cho thuê tài chính.

Những quy định mới tại Thông tư 31 tạo cơ sở pháp lý đầy đủ hơn cho hoạt động cho thuê tài chính, đồng thời bổ sung nhiều nội dung phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế số và nhu cầu đa dạng hóa các kênh cung ứng vốn trung, dài hạn cho doanh nghiệp. Trong đó, việc mở rộng phạm vi tài sản cho thuê và nâng ngưỡng khoản cho thuê tài chính giá trị nhỏ được xem là những thay đổi nổi bật, tạo thêm điều kiện để các công ty cho thuê tài chính phát triển sản phẩm, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp trong nhiều lĩnh vực kinh tế.