Kinh tế Việt Nam: Giữ đà tăng trưởng giữa sóng gió toàn cầu

Dự báo triển vọng tăng trưởng GDP, lạm phát năm 2026 và 2027 (Nguồn: Cục Thống kê, ước tính của ADB)

Đầu tư công và cầu nội địa giữ nhịp tăng trưởng

Theo Báo cáo Triển vọng Phát triển Châu Á tháng 4/2026 của ADB, nền kinh tế Việt Nam được dự báo tăng trưởng 7,2% trong năm 2026 và 7,0% trong năm 2027. Các dự báo này được xây dựng trên giả định xung đột tại Trung Đông sớm ổn định, song vẫn đi kèm mức độ bất định cao. Trong bối cảnh đó, việc duy trì được nhịp tăng trưởng cao không chỉ phản ánh nền tảng vĩ mô ổn định mà còn cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của các động lực nội tại.

Ông Nguyễn Bá Hùng – Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam – nhấn mạnh ba thông điệp chính về triển vọng kinh tế Việt Nam: Thứ nhất, nền kinh tế vẫn cho thấy khả năng chống chịu, nhưng đối mặt với những bất định bên ngoài lớn. Dù duy trì được nền tảng ổn định và khả năng thích ứng, triển vọng kinh tế Việt Nam đang chịu tác động đáng kể từ các yếu tố bên ngoài, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông và những thay đổi trong chính sách thuế quan của Hoa Kỳ. Thứ hai, các cải cách thể chế là động lực quan trọng cho tăng trưởng trung hạn. Các nỗ lực cải cách, bao gồm tái cơ cấu bộ máy hành chính, nâng cao hiệu quả đầu tư công và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả khu vực công, thúc đẩy đầu tư tư nhân và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế. Thứ ba, các rủi ro bên ngoài gia tăng theo hướng bất lợi. Khả năng kéo dài của các xung đột địa chính trị, đặc biệt tại Trung Đông, có thể tiếp tục gây sức ép lên thương mại, đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu, qua đó ảnh hưởng đến triển vọng tăng trưởng của Việt Nam. Trong bối cảnh đó, cần dựa nhiều hơn vào các yếu tố nội địa để có động lực tăng trưởng, đồng thời nỗ lực kiểm soát được các rủi ro và giảm thiểu được tác động tiêu cực từ mảng kinh tế đối ngoại (thương mại).

Động lực quan trọng nhất của tăng trưởng trong năm 2026 tiếp tục đến từ đầu tư công và cầu nội địa. Chính phủ đặt mục tiêu đẩy nhanh giải ngân đầu tư công với quy mô khoảng 38 tỷ USD, tập trung vào các dự án hạ tầng then chốt. Việc gia tăng chi đầu tư không chỉ trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa sang các ngành liên quan như xây dựng, vật liệu và dịch vụ.

Cùng với đó, chính sách tiền tệ được kỳ vọng sẽ hỗ trợ thanh khoản, góp phần thúc đẩy tín dụng và củng cố sức cầu trong nước. Dù vậy, trong bối cảnh áp lực lạm phát có xu hướng gia tăng, dư địa điều hành chính sách cần được cân nhắc thận trọng để bảo đảm ổn định vĩ mô.

Bên cạnh đầu tư công, các động lực truyền thống như FDI và xuất khẩu tiếp tục đóng vai trò quan trọng. Tuy nhiên, ADB lưu ý yêu cầu tiếp tục phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu trong nước, nhằm đa dạng hóa nguồn cung tín dụng và đáp ứng tốt hơn nhu cầu đầu tư dài hạn của nền kinh tế.

Nguồn: Cục Thống kê, ước tính của ADB

Ở khu vực sản xuất, ngành công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục duy trì xu hướng tích cực trong những tháng đầu năm 2026. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp nằm trên ngưỡng 50, phản ánh sự mở rộng của hoạt động sản xuất. Tuy nhiên, triển vọng cả năm được dự báo thận trọng hơn khi tăng trưởng công nghiệp có thể giảm xuống 7,7% trong năm 2026, thấp hơn mức 9,2% của năm 2025.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ các yếu tố bên ngoài, bao gồm bất ổn địa chính trị, gián đoạn chuỗi cung ứng và chi phí đầu vào gia tăng. Những điều chỉnh trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ vẫn tiềm ẩn nhiều bất định trong trung hạn, đặc biệt trong bối cảnh thặng dư thương mại song phương gia tăng.

Khu vực dịch vụ tiếp tục là điểm sáng, với mức tăng trưởng dự kiến khoảng 7,5% trong năm 2026. Sự phục hồi của du lịch, cùng với việc nới lỏng thị thực và đẩy mạnh xúc tiến quảng bá, đã góp phần đưa lượng khách quốc tế tăng trưởng tích cực. Song song với đó, quá trình chuyển đổi số đang hỗ trợ mạnh mẽ cho các lĩnh vực dịch vụ tài chính, bán lẻ và thương mại điện tử. Tuy nhiên, triển vọng của khu vực này vẫn phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của kinh tế toàn cầu thời gian tới.

Ở khu vực nông nghiệp, tăng trưởng dự kiến đạt 3,6% trong năm 2026, giảm nhẹ so với năm trước. Dù tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu bên ngoài và việc tận dụng các hiệp định thương mại tự do, ngành nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức, từ biến đổi khí hậu (lưu ý hiện tượng El Niño làm gia tăng hạn hán và xâm nhập mặn), chi phí đầu vào tăng đến các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn xuất khẩu.

Về phía cầu, tiêu dùng trong nước cải thiện nhưng chưa thực sự phục hồi mạnh. Cùng với đó, số lượng doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường cũng tăng khá mạnh, cho thấy sức cầu còn yếu và áp lực còn lớn. Hoạt động thương mại cũng đứng trước nhiều thách thức. Nếu tăng trưởng của các đối tác lớn chậm lại, triển vọng xuất khẩu có thể chịu áp lực đáng kể.

Bất định toàn cầu gia tăng làm suy yếu đầu tư và thương mại, từ đó tạo thêm rủi ro đối với ngành sản xuất hướng đến xuất khẩu

Rủi ro gia tăng, áp lực lạm phát lớn hơn

ADB dự báo lạm phát tại Việt Nam sẽ tăng lên 4,0% trong năm 2026 trước khi giảm xuống 3,8% vào năm 2027. Áp lực lạm phát chủ yếu đến từ giá năng lượng toàn cầu tăng và biến động mạnh trong bối cảnh xung đột địa chính trị kéo dài có thể tác động tiêu cực tới sản xuất, tiêu dùng trong nước. Chi phí đầu vào gia tăng cũng góp phần tạo áp lực lên mặt bằng giá. Những yếu tố này cho thấy việc điều hành chính sách cần linh hoạt nhằm vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa kiểm soát lạm phát.

Rủi ro bên ngoài được đánh giá gia tăng theo hướng tiêu cực. Khả năng xung đột tại Trung Đông kéo dài có thể làm gián đoạn dòng chảy dầu qua các tuyến vận tải chiến lược, qua đó làm tăng chi phí vận tải và giá năng lượng toàn cầu. Cùng với đó, chiến sự tại Ukraine và tăng trưởng chậm lại của các nền kinh tế lớn tiếp tục tạo áp lực lên thương mại và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những thay đổi trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ cũng có thể làm gia tăng bất định đối với đầu tư và xuất khẩu. Trong bối cảnh này, các ngành sản xuất định hướng xuất khẩu của Việt Nam có thể chịu tác động rõ rệt.

Ở trong nước, các rủi ro tài chính vẫn hiện hữu. Áp lực thanh khoản trong hệ thống ngân hàng, cùng với xu hướng gia tăng của nợ xấu, đòi hỏi công tác điều hành phải chủ động hơn. Những hạn chế của thị trường trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục cản trở sự phát triển của thị trường vốn, trong khi lãi suất trái phiếu chính phủ tăng có thể giúp huy động nguồn lực cho đầu tư công nhưng đồng thời có thể làm gia tăng chi phí vốn trong nền kinh tế…

Trước các rủi ro này, Chính phủ đã và đang triển khai nhiều biện pháp nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực. Trong ngắn hạn, các công cụ tài khóa như giảm thuế, sử dụng quỹ bình ổn và điều hành giá linh hoạt được áp dụng nhằm kiểm soát chi phí nhiên liệu và hạn chế áp lực lạm phát. Đồng thời, các biện pháp bảo đảm nguồn cung năng lượng và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng cũng được tăng cường.

Về dài hạn, chiến lược đa dạng hóa nguồn năng lượng, nâng cao hiệu quả sử dụng và đẩy nhanh chuyển dịch sang năng lượng sạch được xem là hướng đi quan trọng nhằm giảm thiểu mức độ dễ bị tổn thương trước các cú sốc bên ngoài. Song song với đó, các cải cách thể chế, bao gồm tinh giản thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý, được kỳ vọng sẽ cải thiện môi trường kinh doanh và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Trong tổng thể, triển vọng kinh tế Việt Nam trong giai đoạn 2026–2027 vẫn được đánh giá tích cực, với nền tảng tăng trưởng vững chắc và các động lực nội tại tiếp tục được củng cố. Tuy nhiên, trong bối cảnh môi trường bên ngoài nhiều biến động, việc duy trì cân bằng giữa thúc đẩy tăng trưởng và bảo đảm ổn định vĩ mô sẽ là yếu tố then chốt quyết định chất lượng và tính bền vững của quá trình phát triển trong thời gian tới.