Làm sao tránh đầu cơ, khơi thông nguồn lực vàng

Làm sao tránh đầu cơ, khơi thông nguồn lực vàng

Rủi ro lớn khi “chạy” theo kỷ lục

Từ đầu năm 2026 đến nay, giá vàng trong nước liên tục xác lập các kỷ lục mới. Tính đến sáng 29/1, giá vàng SJC giao dịch ở mức mua vào 187,2 và bán ra 190,2 triệu đồng/lượng. Trong khi đó, cùng kỳ tháng 1/2025, giá vàng miếng SJC chỉ dao động quanh 82 - 85 triệu đồng/lượng. Như vậy, chỉ sau một năm, mỗi lượng vàng đã tăng thêm hơn 100 triệu đồng, cho thấy biên độ biến động rất lớn của thị trường kim loại quý.

Trên thị trường quốc tế, giá vàng thế giới cũng vượt mốc 5.000 USD/ounce, phản ánh xu hướng tăng mạnh và kéo dài trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng và áp lực lạm phát toàn cầu chưa hạ nhiệt, qua đó tiếp tục tạo sức ép lên mặt bằng giá vàng trong nước. Bất chấp mức giá cao kỷ lục, người dân vẫn xếp hàng mua vàng. Ghi nhận tại các tuyến phố kinh doanh vàng lớn ở Hà Nội như Trần Nhân Tông, Cầu Giấy ngay từ sáng sớm, khi nhiều cửa hàng chưa mở cửa giao dịch, người dân đã xếp hàng dài chờ mua vàng; không ít cơ sở nhanh chóng thông báo hết hàng.

Cảnh báo về làn sóng đầu cơ này, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho rằng, việc chạy theo tâm lý đám đông dồn tiền mua vàng ở vùng giá trên 170 triệu đồng/lượng để lướt sóng là “cực kỳ mạo hiểm”.

TS. Nguyễn Trí Hiếu cảnh báo không nên để tâm lý hội chứng sợ bỏ lỡ (FOMO) chi phối quyết định đầu tư, tuyệt đối tránh vay mượn, bán tháo các tài sản khác hoặc rút toàn bộ tiền gửi ngân hàng để dồn vào vàng. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, nhà đầu tư cần đa dạng hóa danh mục, phân bổ vốn hợp lý giữa vàng, chứng khoán, bất động sản, ngoại tệ và tiền gửi. Đặc biệt, khi tham gia thị trường vàng, mỗi cá nhân phải xây dựng kỷ luật tài chính rõ ràng, xác định điểm chốt lời và cắt lỗ cụ thể, tránh tâm lý “tham không bán, sợ không cắt”, dẫn đến thua lỗ nặng khi thị trường đảo chiều.

Khơi thông nguồn lực vàng

Ở góc độ rộng hơn, xu hướng dồn tiền vào vàng đang làm suy giảm hiệu quả phân bổ nguồn lực của nền kinh tế, khi lượng nguồn lực tài chính đáng kể bị “đóng băng” không đi vào sản xuất – kinh doanh hay các kênh đầu tư tạo giá trị gia tăng cho nền kinh tế.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới, người dân Việt Nam hiện nắm giữ khoảng 400 - 500 tấn vàng, tương đương 35 - 40 tỷ USD, chiếm gần 8% GDP. Mỗi năm, Việt Nam tiêu thụ trung bình khoảng 55 tấn vàng, thuộc nhóm quốc gia có mức tiêu thụ vàng cao nhất khu vực. Tuy nhiên, phần lớn lượng vàng này vẫn “nằm yên trong két”, chưa được chuyển hóa thành nguồn vốn phục vụ phát triển kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc hạn chế tâm lý đầu cơ, từng bước đưa vàng vào các kênh giao dịch minh bạch, có tổ chức là giải pháp cần thiết nhằm ổn định thị trường vàng, đồng thời khơi thông nguồn lực vàng trong dân cư, góp phần đưa dòng vốn trở lại phục vụ sản xuất - kinh doanh và phát triển kinh tế.

Đại biểu Quốc hội Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) cho rằng, cần sớm thành lập Sở Giao dịch vàng quốc gia như một bước đột phá về thể chế. Theo đó, người dân có thể gửi vàng vật chất vào hệ thống kho lưu ký chuẩn hóa, nhận chứng chỉ điện tử để giao dịch, cầm cố hoặc quy đổi, trong khi quyền sở hữu vàng vẫn được bảo đảm.

Song song đó, cần phát triển các sản phẩm “tài chính hóa vàng” như chứng chỉ vàng lưu ký, quỹ đầu tư vàng, trái phiếu vàng được bảo chứng bằng vàng vật chất trong kho. Thông qua các công cụ này, người dân có thể góp vàng hoặc đầu tư bằng tiền đồng để hưởng lợi theo biến động giá vàng, qua đó biến nguồn vốn tĩnh thành vốn động cho nền kinh tế.

Đối với phương án thành lập sàn giao dịch vàng, TS. Nguyễn Đức Độ nhận định, đây có thể là công cụ giúp thị trường vận hành minh bạch hơn, hạn chế giao dịch phi chính thức và hỗ trợ công tác quản lý. Tuy nhiên, sàn giao dịch vàng chỉ phát huy hiệu quả khi được vận hành minh bạch, có cơ chế giám sát rủi ro rõ ràng và được triển khai thí điểm ở quy mô phù hợp. Trước mắt, nếu coi đây là công cụ quản lý thị trường, Nhà nước nên triển khai ở phạm vi hẹp để đánh giá tác động, thay vì kỳ vọng ngay vào khả năng huy động nguồn lực vàng lớn cho sản xuất – kinh doanh.

Những khuyến nghị trên cũng phù hợp với định hướng điều hành của Chính phủ trong việc tăng cường minh bạch hóa và nâng cao hiệu quả quản lý thị trường vàng. Tại Phiên họp thứ hai của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về quản lý, điều hành kinh tế vĩ mô, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu khẩn trương đưa sàn giao dịch vàng vào vận hành trong tháng 2/2026. Điều này cho thấy quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc triển khai các giải pháp quản lý thị trường vàng.

Theo ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối (NHNN), việc thành lập sàn giao dịch vàng tại Việt Nam theo nguyên tắc Nhà nước quản lý là phù hợp với thực tiễn và đúng định hướng chỉ đạo của lãnh đạo các cấp cũng như các quy định pháp luật hiện hành. Trước mắt, sàn giao dịch vàng sẽ là sàn giao dịch vàng vật chất, đóng vai trò kênh phân phối vàng nguyên liệu nhập khẩu đạt chuẩn, bảo đảm công khai, minh bạch; trên cơ sở đó, từng bước triển khai các sản phẩm vàng tài khoản, vàng phái sinh theo lộ trình phù hợp.

Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối, việc triển khai sàn giao dịch vàng cần được thực hiện một cách thận trọng, có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tiễn. Bởi, Việt Nam là quốc gia có quy mô sử dụng vàng lớn. Vàng lại là mặt hàng có giá trị cao, đòi hỏi hệ thống kho lưu trữ bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối. Hiện nay, Việt Nam vẫn chưa có hệ thống kho lưu trữ vàng vật chất tập trung cũng như trung tâm kiểm định vàng chuyên biệt.

Trước mắt, NHNN sẽ mở rộng quyền nhập khẩu vàng có kiểm soát nhằm tăng nguồn cung, giúp thị trường vận động theo các nguyên tắc thị trường nhưng vẫn bảo đảm quản lý nhà nước; Đồng thời tôn trọng quyền sở hữu, quyền tài sản và quyền tự do kinh doanh của người dân, doanh nghiệp, bảo đảm tính công khai, minh bạch của thị trường vàng.