Lộ mã OTP, mất tiền tài khoản: Nên làm gì?

Trả lời:

Thời báo Ngân hàng xin cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi.

Khi khách hàng bị kẻ gian lừa cung cấp mã OTP rồi mất tiền trong tài khoản, trách nhiệm không phải lúc nào cũng mặc nhiên thuộc về một phía. Việc xác định ai phải chịu trách nhiệm cần căn cứ vào nguyên nhân, cách thức giao dịch và mức độ tuân thủ nghĩa vụ bảo mật của cả ngân hàng và khách hàng.

OTP là một trong những lớp xác thực được sử dụng để bảo đảm an toàn cho giao dịch ngân hàng điện tử. Vì vậy, khách hàng được khuyến cáo tuyệt đối không cung cấp OTP, mật khẩu, mã PIN hay thông tin bảo mật cho bất kỳ người nào, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng.

Theo Thông tư 50/2024/TT-NHNN, đơn vị cung cấp dịch vụ Online Banking phải hướng dẫn khách hàng bảo vệ OTP, nhận diện các tình huống lừa đảo, giả mạo ứng dụng hoặc website ngân hàng; đồng thời yêu cầu khách hàng thông báo kịp thời khi phát hiện giao dịch bất thường hoặc nghi ngờ bị lừa đảo.

Ở chiều ngược lại, khách hàng cũng có trách nhiệm bảo mật thông tin xác thực. Việc tự cung cấp OTP cho đối tượng lừa đảo, cài đặt ứng dụng không rõ nguồn gốc hoặc thực hiện giao dịch theo hướng dẫn của người lạ có thể là những yếu tố được xem xét khi xác định nguyên nhân dẫn đến việc mất tiền.

Tuy nhiên, lộ OTP không đồng nghĩa ngân hàng đương nhiên được miễn trách nhiệm. Nếu phát sinh tranh chấp, cần xem xét toàn bộ quá trình giao dịch: hệ thống ngân hàng có hoạt động bình thường hay không, giao dịch có được xác thực đúng quy trình hay không, ngân hàng có thực hiện các biện pháp bảo mật và cảnh báo theo quy định hay không, cũng như khách hàng đã bảo quản thông tin xác thực như thế nào.

Ngay khi phát hiện giao dịch bất thường, khách hàng cần liên hệ ngay với ngân hàng để yêu cầu hỗ trợ, khóa hoặc tạm dừng các dịch vụ liên quan nếu cần thiết và thực hiện tra soát giao dịch. Đồng thời, nên lưu giữ tin nhắn, lịch sử giao dịch, số điện thoại, đường link, tài khoản mạng xã hội hoặc các thông tin liên quan đến đối tượng lừa đảo để cung cấp cho cơ quan Công an.

Không nên tự xóa các dữ liệu liên quan hoặc tiếp tục trao đổi với đối tượng lừa đảo nếu việc này có thể làm mất dấu vết.

Việc ngân hàng có hoàn trả khoản tiền bị mất hay không cần được xem xét trên cơ sở kết quả xác minh vụ việc, quy định pháp luật và thỏa thuận giữa ngân hàng với khách hàng. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào việc khách hàng để lộ mã OTP để xác định trách nhiệm. An toàn giao dịch là trách nhiệm của cả hai bên: ngân hàng phải bảo đảm hệ thống an toàn, tăng cường cảnh báo và kiểm soát rủi ro; khách hàng có trách nhiệm bảo mật thông tin xác thực, kiểm tra giao dịch và kịp thời thông báo khi phát hiện dấu hiệu bất thường.

Khuyến nghị: Không cung cấp OTP cho bất kỳ ai; không cài ứng dụng ngân hàng từ nguồn không chính thức; không truy cập đường link đáng ngờ và luôn kiểm tra kỹ nội dung giao dịch trước khi xác nhận.