M&A ngân hàng sôi động: Dòng vốn ngoại trở lại, cuộc đua tăng vốn và tái cấu trúc bước vào cao trào

Tăng vốn ngân hàng kích hoạt làn sóng M&A

Giữa tháng 1/2026, BIDV công bố danh sách 33 nhà đầu tư tham gia đợt phát hành riêng lẻ hơn 264 triệu cổ phiếu. Đợt chào bán dự kiến thực hiện trong quý I/2026, mang về cho BIDV khoảng 10.272 tỷ đồng. Rất nhiều nhà đầu tư tổ chức chuyên nghiệp tham gia đợt chào bán này, đơn cử: Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), nhóm nhà đầu tư liên quan đến Dragon Capital, Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI (SSIAM), Darasol Investments Limited, Manulife Vietnam…

Tâm điểm M&A năm 2026 là thương vụ chào bán 6,5% vốn của Vietcombank. Cuối tháng 1/2026, ngân hàng này đã gửi thư mời các đơn vị tư vấn tham gia báo giá dịch vụ thẩm định giá độc lập cho đợt phát hành cổ phiếu riêng lẻ - động thái cho thấy quá trình chuẩn bị kỹ thuật đã bước vào giai đoạn hoàn tất, sau hơn 6 năm trì hoãn.

Ngay từ đầu năm 2026, hoạt động mua bán - sáp nhập (M&A) trong lĩnh vực ngân hàng đã khởi động đầy sôi động

Trước đó, Đại hội đồng cổ đông thường niên 2025 của Vietcombank đã thông qua phương án chào bán tối đa 6,5% vốn cho tối đa 55 nhà đầu tư, thực hiện theo một hoặc nhiều đợt trong giai đoạn 2025 - 2026. Ước tính, thương vụ này có thể mang về 1,3 - 1,4 tỷ USD, không thua kém thương vụ bán 15% vốn của VPBank cho SMBC, hiện được xem là thương vụ M&A lớn nhất ngành Ngân hàng Việt Nam.

Đáng chú ý, Nghị quyết 79-NQ/TW ban hành đầu năm 2026 về phát triển kinh tế nhà nước, đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 3 ngân hàng quốc doanh lọt Top 100 ngân hàng lớn nhất châu Á về tổng tài sản, cũng được xem là yếu tố chính sách thúc đẩy nhanh tiến trình bán vốn của Vietcombank.

Một trong những động lực lớn nhất cho M&A ngân hàng giai đoạn tới đến từ Nghị định 69/2025/NĐ-CP, cho phép nâng tỷ lệ sở hữu nước ngoài lên tới 49% đối với các ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc.

Theo đó, MB, HDBank và VPBank nhờ quyền lợi từ việc nhận chuyển giao bắt buộc các ngân hàng yếu kém có cơ hội được nới room ngoại lên 49%. Đây được xem là “vũ khí chiến lược” giúp các ngân hàng này trở thành những “cô dâu” sáng giá trên thị trường M&A giai đoạn 2026 - 2030.

Dòng vốn ngoại và yêu cầu chuẩn mực minh bạch

Báo cáo của PwC cho thấy, nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm đến ba yếu tố: chuyển đổi số, mô hình ESG (Môi trường – Xã hội – Quản trị) và năng lực quản trị rủi ro. Trong đó, minh bạch tài chính được xem là điều kiện tiên quyết để thương vụ có thể đi đến hồi kết.

Từ kinh nghiệm đàm phán M&A, ông Đỗ Quang Vinh - Phó Chủ tịch HĐQT, kiêm Phó Tổng giám đốc SHB nhấn mạnh: “Một khi tài chính được minh bạch hóa, khả năng tiếp cận dòng vốn ngoại sẽ cao hơn, không chỉ tăng vốn điều lệ mà còn nâng cấp toàn bộ năng lực vận hành, quản trị và vị thế cạnh tranh”.

Đại diện MB cũng cho rằng, room ngoại không chỉ là câu chuyện định giá cổ phiếu, mà quan trọng hơn là tiếp cận công nghệ, mô hình quản trị hiện đại và chuẩn mực quốc tế - những yếu tố nền tảng cho tăng trưởng dài hạn.

Theo VIS Rating, nếu không kịp thời bổ sung vốn cấp 1, tỷ lệ an toàn vốn của một số ngân hàng có thể giảm 150 - 300 điểm cơ bản vào cuối năm 2026, ảnh hưởng trực tiếp đến dư địa tăng trưởng tín dụng.

Ở góc độ chính sách, TS. Nguyễn Quốc Hùng – Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam cho rằng việc mở rộng sở hữu nước ngoài là cần thiết để nâng năng lực tài chính, công nghệ và quản trị, giúp hệ thống ngân hàng Việt Nam tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Còn TS. Châu Đình Linh, Trường Đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh phân tích, thu hút nhà đầu tư chiến lược ngoại không chỉ giúp bổ sung vốn, mà còn ổn định nguồn lực trung - dài hạn, cải thiện mô hình kinh doanh và chuẩn hóa quản trị rủi ro.

Trong khi đó, bà Trần Thị Kiều Oanh, Trưởng bộ phận Nghiên Cứu và Tư vấn Dịch vụ tài chính, FiinGroup cho rằng tăng trưởng kinh tế Việt Nam, triển vọng nâng hạng thị trường chứng khoán và dự báo 6 - 7 tỷ USD vốn ngoại đổ bộ đang tạo ra “môi trường vàng” cho M&A ngân hàng.

Các chuyên gia nhận định, bước sang giai đoạn 2026 - 2030, M&A ngân hàng tại Việt Nam không còn chỉ gắn với câu chuyện xử lý ngân hàng yếu kém, mà đã trở thành công cụ chiến lược để tái định vị năng lực cạnh tranh, bổ sung vốn, công nghệ và chuẩn mực quản trị quốc tế.

Trong bối cảnh hành lang pháp lý được mở rộng, dòng vốn ngoại quay trở lại và áp lực tăng vốn ngày càng lớn, năm 2026 được xem là năm bản lề, mở đầu cho một chu kỳ M&A mới - sâu hơn, lớn hơn và mang tính chiến lược dài hạn cho toàn hệ thống ngân hàng.