Miễn thuế cho giáo dục: Cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi, điều kiện

UBTVQH cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp

Mở rộng ưu đãi thuế cho giáo dục, đồng bào dân tộc thiểu số

Theo Tờ trình của Chính phủ, việc sửa đổi ba luật thuế nhằm thể chế hóa các chủ trương về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, chính sách tài chính, thuế đối với đất đai; đồng thời bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và phù hợp thực tiễn quản lý thuế.

Đối với thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), Chính phủ cho rằng quy định hiện hành miễn thuế cho cơ sở giáo dục đại học công lập hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận chưa còn phù hợp với bản chất pháp lý của đơn vị sự nghiệp công lập theo quy định mới, đồng thời chưa bao quát toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân. Vì vậy, dự thảo sửa khoản 5 Điều 15 theo hướng tổ chức khoa học và công nghệ công lập, cơ sở giáo dục công lập, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận được miễn thuế theo quy định của Chính phủ.

Một nội dung đáng chú ý khác là đề xuất miễn thuế đối với hoạt động cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Theo Chính phủ, chính sách nhằm góp phần khắc phục hạn chế, bất cập về bảo đảm an toàn thực phẩm, khuyến khích doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh cung cấp suất ăn cho học sinh, sinh viên, cán bộ y tế và người bệnh đạt chất lượng, bảo đảm an toàn thực phẩm.

Theo đó, dự thảo bổ sung quy định doanh nghiệp được miễn thuế TNDN tính trên phần thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh theo pháp luật về giáo dục và y tế. Đồng thời, cá nhân cư trú cũng được đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với thu nhập từ hoạt động kinh doanh này, nhằm bảo đảm bình đẳng giữa doanh nghiệp và cá nhân cùng cung cấp dịch vụ.

Với thuế sử dụng đất phi nông nghiệp (SDĐPNN), Chính phủ đề xuất bổ sung miễn thuế đối với đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo của cơ sở giáo dục, ngoài những trường hợp đã được quy định; đồng thời miễn thuế đối với đất ở trong hạn mức của người dân tộc thiểu số tại vùng đồng bào dân tộc và miền núi theo quy định của Chính phủ.

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất bãi bỏ quy định thuế suất 0,2% đối với đất lấn, chiếm. Tờ trình lý giải hiệu quả thu thuế đối với nhóm đất này thấp, số thu không tương xứng với công sức quản lý; trong khi pháp luật đất đai đã có chế tài xử lý hành vi lấn, chiếm, kể cả xử phạt hành chính và khả năng truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cơ quan thẩm tra chưa đồng tình miễn thuế cho dịch vụ suất ăn

Thẩm tra sơ bộ, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung quy định miễn thuế TNDN đối với cơ sở giáo dục công lập và chính sách thuế SDĐPNN đối với đất sử dụng cho giáo dục, đào tạo, đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục làm rõ.

Đối với miễn thuế TNDN cho cơ sở giáo dục công lập, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính nhất trí với nội dung sửa đổi. Riêng việc miễn thuế cho cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, đa số ý kiến đề nghị tiếp tục cân nhắc, đánh giá kỹ, nhất là trong bối cảnh cân đối ngân sách nhà nước còn hạn chế.

Theo cơ quan thẩm tra, hỗ trợ của Nhà nước cần tập trung cho những lĩnh vực, địa bàn mà khu vực tư nhân không hoặc ít đầu tư, không nên hỗ trợ những lĩnh vực có mức lợi nhuận cao mà khu vực tư nhân có thể và đang thực hiện.

Cùng với đó, cần xác định rõ yêu cầu không phân chia lợi nhuận, việc tái đầu tư hoặc sử dụng phần thu nhập được miễn cho mục tiêu giáo dục. Phạm vi miễn thuế cũng cần giới hạn ở thu nhập trực tiếp hình thành từ chức năng giáo dục và hoạt động thiết yếu gắn với chức năng này. Những hoạt động kinh doanh, thương mại độc lập phải hạch toán riêng và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định chung; không miễn thuế đối với thu nhập từ kinh doanh, đầu tư tài chính, cho thuê tài sản hoặc dịch vụ thương mại không trực tiếp gắn với mục tiêu giáo dục.

Đáng chú ý, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính chưa nhất trí với đề xuất miễn toàn bộ thuế TNDN, TNCN đối với phần thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Cơ quan thẩm tra cho rằng nội dung thuyết minh chưa thật sự thỏa đáng về cơ sở chính trị, thực tiễn, pháp lý và mục tiêu chính sách.

Theo phân tích của cơ quan thẩm tra, miễn thuế cho doanh nghiệp, cá nhân kinh doanh dịch vụ suất ăn không phải công cụ trực tiếp để bảo đảm tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm. Đồng thời, chưa có cơ sở rõ để khẳng định lợi ích từ miễn thuế sẽ được sử dụng để giảm giá suất ăn hoặc nâng cao chất lượng bữa ăn. Từ đó, cơ quan thẩm tra đề nghị không bổ sung chính sách này và không sửa Luật Thuế TNCN; đồng thời đề nghị điều chỉnh tên dự án Luật theo hướng chỉ sửa Luật Thuế TNDN và Luật Thuế SDĐPNN.

Làm rõ phạm vi miễn thuế đất, giữ thu thuế với đất lấn, chiếm

Đối với đề xuất miễn thuế SDĐPNN cho đất sử dụng vào mục đích giáo dục và đào tạo, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng quy định trong dự thảo chưa phù hợp với tinh thần chủ trương được viện dẫn, vốn nêu không thu tiền sử dụng đất, giảm tiền thuê đất, tiền thuế đất đối với các cơ sở giáo dục trong nước. Vì vậy, cơ quan soạn thảo được đề nghị giải trình rõ căn cứ chính trị, thực tiễn, mức độ miễn hay giảm và phạm vi áp dụng đối với cơ sở giáo dục trong nước, cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài.

Trường hợp lựa chọn chính sách miễn thuế, cơ quan thẩm tra lưu ý phải xác định rõ “đất được miễn thuế” và “đất không được miễn thuế” đối với diện tích sử dụng hỗn hợp, trong đó có phần đất trường học được sử dụng cho kinh doanh, thương mại, dịch vụ.

Với đất ở trong hạn mức của người dân tộc thiểu số tại vùng đồng bào dân tộc và miền núi, cơ quan thẩm tra tán thành việc bổ sung miễn thuế. Tuy nhiên, cơ quan soạn thảo được đề nghị giải trình thêm việc không đề xuất nội dung miễn thuế liên quan đến người có thu nhập thấp và người có nhà ở duy nhất, trong khi chủ trương được viện dẫn còn đề cập các nhóm này.

Quan điểm giữa cơ quan trình và cơ quan thẩm tra cũng khác nhau đối với đất lấn, chiếm. Trong khi Chính phủ đề xuất bỏ thuế suất đối với nhóm đất này, đa số ý kiến Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng việc nộp thuế hiện không phải căn cứ công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp. Vì vậy, với diện tích đất lấn, chiếm vẫn đang được sử dụng, chưa bị xử lý, thu hồi theo pháp luật đất đai, vẫn cần thu thuế để không thất thoát nguồn thu ngân sách nhà nước.