Fed tăng lãi suất, yếu tố nào hỗ trợ tỷ giá ổn định?

Tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với chi phí vốn toàn cầu

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chính thức tăng 0,25 điểm phần trăm lãi suất trong cuộc họp chính sách tháng 9, đánh dấu lần tăng lãi suất đầu tiên sau hơn ba năm. Động thái này diễn ra trong bối cảnh lạm phát tại Mỹ vẫn cao hơn mục tiêu 2%, trong khi áp lực giá cả có dấu hiệu gia tăng trở lại, đặc biệt từ nhóm năng lượng.

Bước điều chỉnh mới trong chính sách tiền tệ của nền kinh tế lớn nhất thế giới kéo theo những tác động nhất định tới thị trường tài chính toàn cầu, dòng vốn và tỷ giá tại các nền kinh tế mới nổi.

Theo các chuyên gia, điều đáng lưu ý không chỉ là mức tăng 25 điểm cơ bản mà còn ở tín hiệu chính sách phía sau quyết định của Fed. Trong trường hợp động thái này chỉ mang tính phòng ngừa trước nguy cơ lạm phát quay trở lại, tác động tới các nền kinh tế mới nổi có thể không quá lớn. Song nếu Fed bước vào một chu kỳ thắt chặt mới, mặt bằng chi phí vốn toàn cầu có thể duy trì ở mức cao lâu hơn.

TS. Nguyễn Đức Độ, chuyên gia kinh tế - tài chính cho rằng, việc Fed tăng lãi suất chưa nên được xem ngay là dấu hiệu khởi đầu một chu kỳ thắt chặt kéo dài. Theo ông, lạm phát tại Mỹ vẫn ở mức tương đối cao, một phần do tác động của giá năng lượng, đặc biệt là giá dầu, trong khi mặt bằng lãi suất của Fed hiện cũng không còn thấp như những năm trước. Do đó, nếu Fed tiếp tục điều chỉnh tăng lãi suất, động thái này có thể chủ yếu nhằm phòng ngừa nguy cơ lạm phát quay trở lại, thay vì mở ra một chu kỳ tăng lãi suất kéo dài.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital đánh giá, một trong những nguyên nhân khiến Fed tăng lãi suất là áp lực lạm phát, đặc biệt từ nhóm năng lượng. Giá dầu tăng trở lại trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị có thể tạo thêm sức ép lên mặt bằng giá toàn cầu. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý Fed không điều hành chính sách tiền tệ dựa trên một biến số đơn lẻ mà đánh giá tổng thể nhiều yếu tố của nền kinh tế. Giá dầu là yếu tố quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định hành động của Fed.

Về việc khả năng Fed có bước vào một chu kỳ tăng lãi suất mới hay không, theo ông Nguyễn Minh Tuấn, trong lịch sử, các chu kỳ tăng lãi suất của Fed thường kéo dài qua nhiều cuộc họp và tạo ra sự thay đổi đáng kể đối với chi phí vốn toàn cầu. Vì vậy, nếu Fed thực sự bước vào một chu kỳ tăng mới, tác động sẽ không chỉ nằm ở một quyết định đơn lẻ mà có thể kéo dài trong thời gian dài hơn.

Đối với Việt Nam, việc Fed tăng lãi suất có thể tạo áp lực qua một số kênh, trước hết là tỷ giá và lạm phát nhập khẩu. Chi phí nhập khẩu các nguyên, nhiên vật liệu chiến lược như xăng dầu, máy móc, linh kiện tính bằng USD có thể tăng, qua đó tạo thêm áp lực đối với lạm phát trong nước.

Dòng vốn quốc tế cũng là một kênh chịu ảnh hưởng khi lãi suất tại Mỹ tăng. Các nhà đầu tư có thể cân nhắc dịch chuyển một phần dòng vốn sang những thị trường có mức sinh lời hoặc độ an toàn cao hơn. Điều này có thể tạo thêm áp lực đối với các nền kinh tế mới nổi trong việc duy trì sức hấp dẫn của thị trường vốn.

Áp lực cũng có thể đặt ra đối với dư địa giảm lãi suất trong nước. Khi lãi suất USD tăng, chênh lệch lãi suất giữa VND và USD có thể thu hẹp, qua đó làm giảm không gian để tiếp tục hạ lãi suất hỗ trợ tăng trưởng.

Phân tích rõ hơn về tác động đối với tỷ giá, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, cho rằng chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Fed có thể tạo ra một số áp lực đối với Việt Nam. Lãi suất USD tăng có thể khiến đồng USD mạnh lên, qua đó gây sức ép lên VND. Tuy nhiên, theo ông, mức độ ảnh hưởng cụ thể còn phụ thuộc vào diễn biến của thị trường quốc tế cũng như các yếu tố nội tại của nền kinh tế.

Theo TS. Lê Duy Bình, nếu Fed tăng lãi suất mà Việt Nam tiếp tục duy trì định hướng chính sách tiền tệ hiện nay, bài toán đặt ra sẽ là cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá. Trong bối cảnh đó, điều hành chính sách tiền tệ cần tiếp tục linh hoạt, phối hợp nhiều công cụ nhằm hạn chế các tác động bất lợi từ bên ngoài.

Tỷ giá có điểm tựa từ nền tảng vĩ mô và điều hành linh hoạt

Dù chịu tác động từ môi trường lãi suất quốc tế, thị trường ngoại hối Việt Nam vẫn có những yếu tố hỗ trợ quan trọng. Bởi sự ổn định của tỷ giá không chỉ phụ thuộc vào diễn biến chính sách của Fed mà còn gắn với khả năng cân đối cung - cầu ngoại tệ trong nước và hiệu quả của các công cụ điều hành.

TS. Nguyễn Đức Độ cho rằng, nếu việc Fed tăng lãi suất chỉ mang tính điều chỉnh trong ngắn hạn, tác động đối với Việt Nam sẽ không quá lớn. Hiện mặt bằng lãi suất trong nước cũng đã ở mức tương đối cao hơn trước, do đó chênh lệch lãi suất giữa VND và các đồng tiền bên ngoài vẫn là một yếu tố cần tính đến khi đánh giá áp lực lên tỷ giá.

Theo ông Nguyễn Đức Độ, từ nay đến cuối năm, tỷ giá vẫn có khả năng duy trì ổn định, dù diễn biến cụ thể còn phụ thuộc vào chính sách của Fed, xu hướng đồng USD và cung - cầu ngoại tệ trong nước. Với mặt bằng lãi suất hiện tại cùng các công cụ điều hành của NHNN, dư địa kiểm soát biến động tỷ giá vẫn còn.

Một trong những yếu tố hỗ trợ tỷ giá là nguồn cung ngoại tệ tiếp tục được củng cố. Dòng vốn FDI duy trì tích cực, góp phần bổ sung ngoại tệ cho nền kinh tế; kiều hối tiếp tục tăng, trong khi sự phục hồi của du lịch cũng tạo thêm nguồn thu ngoại tệ. Bên cạnh nguồn cung ngoại tệ, TS. Lê Duy Bình cho rằng, nền tảng kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế vẫn được duy trì khá vững chắc, tạo điều kiện để sử dụng các công cụ điều hành phù hợp nhằm nâng cao sức chống chịu trước những thay đổi của môi trường lãi suất quốc tế.

Cùng với các yếu tố thị trường, vai trò điều hành của NHNN được các chuyên gia đánh giá là một điểm tựa quan trọng đối với ổn định tỷ giá. Trong quá trình điều hành, NHNN có thể sử dụng đồng bộ các công cụ như điều tiết thanh khoản thông qua phát hành tín phiếu, duy trì chênh lệch lãi suất VND - USD ở mức hợp lý, cũng như phát đi tín hiệu sẵn sàng can thiệp thị trường khi cần thiết.

Một yếu tố quan trọng khác là việc củng cố niềm tin thị trường. Theo TS. Lê Duy Bình, thời gian qua NHNN đã góp phần hạn chế tâm lý kỳ vọng mất giá của đồng Việt Nam khi tỷ giá có sự vận động hai chiều, đồng thời đáp ứng các nhu cầu ngoại tệ hợp pháp của người dân và doanh nghiệp. Điều này giúp giảm tâm lý tích trữ USD, qua đó hạn chế áp lực lên cầu ngoại tệ. Trong thời gian tới, điều hành chính sách tiền tệ cũng cần tiếp tục gắn với sự phối hợp của các chính sách khác. Chính sách tài khóa được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò hỗ trợ, chia sẻ áp lực với chính sách tiền tệ, góp phần thúc đẩy tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô.

Giới chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh Fed điều chỉnh chính sách, thách thức đối với điều hành tiền tệ là hiện hữu. Tuy nhiên, với nền tảng vĩ mô, nguồn cung ngoại tệ tích cực và kinh nghiệm điều hành linh hoạt, Việt Nam có thêm những điểm tựa để duy trì ổn định thị trường ngoại hối, kiểm soát lạm phát và tạo điều kiện hỗ trợ tăng trưởng trong thời gian tới.