Minh bạch từ nghĩa vụ thuế: Nền tảng cho kinh doanh bền vững

Ông Hoàng Quang Phòng nhấn mạnh, tuân thủ pháp luật, đặc biệt là nghĩa vụ thuế, không chỉ là trách nhiệm mà còn là nội dung gắn với văn hóa kinh doanh và đạo đức doanh nhân.

Tuân thủ pháp luật - nền móng của văn hóa kinh doanh

Hình thành thói quen kinh doanh minh bạch, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố quyết định chất lượng môi trường kinh doanh. Thông điệp này được nhấn mạnh tại hội thảo “Văn hóa kinh doanh gắn với chấp hành pháp luật”, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Cục Thuế (Bộ Tài chính) phối hợp tổ chức nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh kê khai thuế quý I/2026.

Phát biểu tại hội thảo, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch VCCI cho biết, Việt Nam hiện có khoảng 1 triệu doanh nghiệp, 5 triệu hộ kinh doanh cùng khoảng 3.000 hợp tác xã. Đây là lực lượng quan trọng trong nền kinh tế, đóng vai trò trực tiếp trong việc hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, để tạo điều kiện thuận lợi cho cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh phát triển, những năm qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng, trong đó có Nghị quyết số 41-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân. Những định hướng này không chỉ tạo hành lang pháp lý mà còn đặt ra yêu cầu về đạo đức kinh doanh, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cộng đồng doanh nhân.

“Tuân thủ pháp luật, đặc biệt là nghĩa vụ thuế, không chỉ là trách nhiệm bắt buộc, mà còn là biểu hiện cốt lõi của văn hóa kinh doanh và đạo đức doanh nhân. Trong bối cảnh nền kinh tế chuyển đổi theo hướng minh bạch, hiện đại, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết”, ông Phòng nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Thu Trà - Trưởng ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính, khẳng định, tuân thủ pháp luật thuế chính là nền tảng của văn hóa kinh doanh, đồng thời là biểu hiện rõ ràng của trách nhiệm xã hội trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo bà Trà, một môi trường kinh doanh minh bạch và cạnh tranh công bằng chỉ có thể được xây dựng khi mỗi chủ thể kinh doanh ý thức rõ vai trò của mình trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế. Việc nộp thuế đúng không chỉ góp phần tăng nguồn thu ngân sách mà còn tạo điều kiện để Nhà nước đầu tư trở lại cho phát triển kinh tế - xã hội.

Bà Nguyễn Thu Trà - Trưởng Ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế, Cục Thuế, Bộ Tài chính.

Kê khai, nộp thuế đúng - điểm khởi đầu của minh bạch

Từ thực tiễn quản lý và hỗ trợ, các chuyên gia đều thống nhất rằng minh bạch trong kinh doanh phải bắt đầu từ những hành động cụ thể, trong đó kê khai trung thực và nộp thuế đầy đủ là yếu tố đầu tiên.

Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng cho rằng, việc hình thành thói quen kinh doanh minh bạch, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ với Nhà nước sẽ giúp nâng cao uy tín của từng chủ thể kinh doanh, từ đó góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, lành mạnh và bền vững.

Ở góc độ cơ quan quản lý, bà Nguyễn Thu Trà cho biết ngành thuế đang đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa công tác quản lý theo hướng minh bạch, số hóa và lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ. Hàng loạt nền tảng điện tử như kê khai thuế điện tử, nộp thuế điện tử, hóa đơn điện tử và các công cụ quản lý bán hàng đã được triển khai rộng rãi.

Những công cụ này giúp người kinh doanh giảm thiểu sai sót, tiết kiệm thời gian, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong sổ sách và hoạt động tài chính. Tuy nhiên, theo bà Trà, điều quan trọng là việc tuân thủ thuế không nên chỉ xuất phát từ yêu cầu quản lý mà cần trở thành thói quen trong hoạt động kinh doanh hằng ngày.

Từ góc độ doanh nghiệp cung cấp dịch vụ hỗ trợ, ông Nguyễn Thanh Phúc - Giám đốc điều hành Công ty TNHH Luật và Kế toán Việt Mỹ nhấn mạnh rằng, chấp hành pháp luật thuế là yếu tố thiết yếu để nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Ông đưa ra quan điểm rõ ràng: “Doanh nghiệp tuân thủ, đừng tranh thủ”.

Theo ông Phúc, minh bạch không chỉ giúp doanh nghiệp hoạt động an toàn mà còn mang lại lợi ích thiết thực trong quản trị. Khi tài chính rõ ràng, doanh nghiệp có thể dễ dàng kiểm soát tồn kho, doanh thu, lợi nhuận và đưa ra quyết định kinh doanh chính xác hơn.

Từ kinh nghiệm hỗ trợ hơn 800 hộ kinh doanh, ông cho biết những đơn vị được thiết lập quy trình minh bạch ngay từ đầu thường có khả năng ứng dụng công nghệ tốt hơn và phát triển bền vững hơn.

Tuy nhiên, một trong những hạn chế phổ biến hiện nay là nhiều hộ kinh doanh chưa tách bạch giữa tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh, gây khó khăn trong quản lý tài chính và chứng minh doanh thu. Điều này không chỉ làm giảm tính minh bạch mà còn ảnh hưởng đến khả năng mở rộng quy mô kinh doanh.

Các chuyên gia khuyến nghị hộ kinh doanh cần sớm thiết lập tài khoản riêng, sử dụng các công cụ thanh toán điện tử và mã QR để minh bạch hóa dòng tiền. Đây là bước quan trọng giúp việc kê khai và nộp thuế trở nên chính xác và thuận tiện hơn.

Bên cạnh đó, việc xác định đúng nghĩa vụ thuế theo quy mô doanh thu cũng cần được chú trọng. Với những hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng, việc xuất hóa đơn là bắt buộc. Đối với các lĩnh vực có tần suất giao dịch cao như bán lẻ, lưu trú hay thương mại điện tử, việc áp dụng phần mềm quản lý tích hợp hóa đơn điện tử là cần thiết để đảm bảo tuân thủ quy định.

Ở góc độ công nghệ, ông Vũ Văn Luật - Chủ tịch HĐQT Công ty SoftDreams cho biết hiện có khoảng 6 triệu hộ kinh doanh trên cả nước, song chỉ hơn 2 triệu hộ được thống kê chính thức tại cơ quan thuế. Điều này cho thấy việc mở rộng quản lý minh bạch thông qua số hóa còn nhiều dư địa.

Theo ông Luật, các hộ kinh doanh đang gặp phải nhiều khó khăn như thói quen quản lý thủ công, hạn chế trong việc cập nhật quy định pháp luật và tâm lý e ngại công nghệ. Đây là những rào cản cần được tháo gỡ thông qua các chương trình hỗ trợ và truyền thông.

Sự tham gia của các tổ chức tài chính cũng góp phần thúc đẩy quá trình này. Đại diện VPBank cho biết ngân hàng đang cung cấp hệ sinh thái giải pháp toàn diện nhằm hỗ trợ hộ kinh doanh tối ưu vận hành, từ quản lý doanh thu, chi phí đến quyết toán thuế và xuất hóa đơn.

Ngoài ra, các giải pháp thanh toán hiện đại, sản phẩm tài chính và nguồn vốn linh hoạt cũng được triển khai nhằm giúp hộ kinh doanh phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh ngày càng cạnh tranh.