Mở lối cho kinh tế tư nhân

Nghị quyết 68 mở đường, doanh nghiệp tư nhân chờ bứt phá Một năm sau Nghị quyết 68, khu vực kinh tế tư nhân ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực từ chính sách và dòng vốn ...

Khơi thông niềm tin cho doanh nghiệp tư nhân Khu vực kinh tế tư nhân đang được kỳ vọng trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Tuy nhiên, để hiện ...

Làm rõ tư duy đột phá phát triển kinh tế tư nhân từ Nghị quyết số 68-NQ/TW Cuốn sách Nghị quyết số 68 - NQ/TW của Bộ Chính trị: Đột phá để phát triển kinh tế tư nhân - Hỏi và Đáp ...

Nuôi dưỡng tinh thần khởi nghiệp

Một buổi chiều cuối năm, tại khu sản xuất vật liệu xây dựng ở phường Chiềng Sinh (TP. Sơn La), tiếng máy nghiền đá hòa lẫn tiếng xe tải ra vào nhộn nhịp. Ít ai biết rằng, hơn 20 năm trước, nơi đây chỉ là một cơ sở nhỏ với vài chục công nhân, được dựng lên từ khoản vay ban đầu 2,5 tỷ đồng. Chủ doanh nghiệp, ông Nguyễn Huy Bảy, một cựu chiến binh từng tham gia chiến trường Vị Xuyên vẫn nhớ rõ những ngày đầu khởi nghiệp. Hướng ánh mắt về dây chuyền sản xuất đang vận hành liên tục, ông Bảy chia sẻ, nếu không có ngân hàng đồng hành, chắc ông không thể đi được đến hôm nay.

Niềm tin và kỳ vọng về một giai đoạn phát triển mới tiếp tục được nhen lên với ông Nguyễn Huy Bảy khi Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị được ban hành, mở ra nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi dành cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa như Công ty Sơn Hưng Trung. Trên nền tảng đó, cùng với sự tiếp sức từ nguồn vốn ngân hàng, doanh nghiệp dự kiến triển khai dự án mở rộng nhà máy sản xuất gạch công nghệ cao với tổng vốn đầu tư khoảng 100 tỷ đồng, hướng tới ứng dụng công nghệ hiện đại nhằm giảm phát thải khí nhà kính, hạn chế tác động môi trường và từng bước chuyển đổi theo mô hình sản xuất xanh, sạch, bền vững, phù hợp với định hướng của Chính phủ.

“Với bản thân tôi cũng như vai trò của ủy viên BCH hiệp hội doanh nghiệp tỉnh Sơn La, tôi cảm nhận rõ nét sức sống của Nghị quyết 68-NQ/TW đã lan toả tới các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Sơn La. Với tôi, Nghị quyết này thực sự là một động lực mới cho khởi nghiệp sáng tạo và mạnh dạn thử sức với các mô hình kinh doanh mới theo hướng bền vững hơn. Nghị quyết mang lại nhiều ưu đãi, điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới công nghệ, mở rộng quy mô, thuê đất sản xuất lớn thay vì manh mún. Và điều quan trọng nhất, đó chính là nguồn vốn ưu đãi, bởi có vốn, doanh nghiệp mới dám nghĩ, dám làm và vươn lên phát triển”, ông Bảy chia sẻ.

Không chỉ ông Nguyễn Huy Bảy, nhiều doanh nghiệp tại các tỉnh miền núi phía Bắc cũng đang coi nguồn vốn ngân hàng là điểm tựa quan trọng để mở rộng sản xuất, từng bước vươn lên. Thực tế cho thấy, khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ lâu đã là một trong những đối tượng ưu tiên của hệ thống ngân hàng, với dòng vốn được duy trì ổn định và ngày càng mở rộng qua các giai đoạn phát triển.

Tại Điện Biên, bà Đới Thị Bình Minh, đại diện Công ty cổ phần Đầu tư Tài nguyên và Năng lượng Điện Biên cho biết, trong hơn 7 năm đầu tư vào lĩnh vực thủy điện, nguồn vốn ngân hàng luôn đồng hành, tạo điều kiện để doanh nghiệp mạnh dạn triển khai các dự án quy mô hàng trăm tỷ đồng. Hiện doanh nghiệp đang tiếp tục mở rộng thêm một dự án thủy điện với công nghệ hiện đại từ Ấn Độ theo hướng phát triển năng lượng sạch.

“Trong hai năm qua, chúng tôi đã vay hơn 400 tỷ đồng từ BIDV để đầu tư hai dự án thủy điện. Khi nhà máy mới đi vào hoạt động cùng với nhà máy hiện tại, tổng doanh thu dự kiến đạt khoảng 70 - 80 tỷ đồng mỗi năm. Nếu không có nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng, doanh nghiệp khó có thể triển khai được. Chúng tôi mong muốn ngân hàng tiếp tục đồng hành với lãi suất hợp lý để đầu tư công nghệ mới, phát triển nguồn điện sạch”, bà Bình Minh chia sẻ.

Những trường hợp như vậy không phải là cá biệt, mà phản ánh xu hướng chung của khu vực kinh tế tư nhân đang từng bước lớn mạnh nhờ sự tiếp sức của dòng vốn tín dụng. Trong bối cảnh đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị đã tạo thêm một bước phát triển mới về mặt nhận thức và chính sách, khi lần đầu tiên xác định kinh tế tư nhân là “một trong những động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc dân”. Hiện khu vực này có hơn 940.000 doanh nghiệp, khoảng 5 triệu hộ kinh doanh và hàng chục triệu lao động, đóng góp khoảng 50% GDP, hơn 30% thu ngân sách và tạo ra phần lớn việc làm trong xã hội. Quy mô và vai trò đó mở ra dư địa để dòng vốn ngân hàng tiếp tục được định hướng hiệu quả hơn vào khu vực kinh tế tư nhân trong thời gian tới.

Trên cơ sở định hướng đó, NHNN đã nhanh chóng cụ thể hóa bằng việc triển khai đồng bộ các giải pháp vừa hoàn thiện hành lang pháp lý, vừa thúc đẩy dòng vốn tín dụng vào khu vực kinh tế tư nhân. Ở góc độ thể chế, NHNN đã khẩn trương ban hành các kế hoạch hành động thực hiện Nghị quyết 68-NQ/TW, đồng thời tích cực rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến hoạt động tín dụng, thanh toán, ngoại hối và ngân hàng số theo hướng minh bạch, thuận lợi, bảo đảm đối xử bình đẳng giữa các thành phần kinh tế. Song song với hoàn thiện thể chế, dòng vốn tín dụng tiếp tục được định hướng mạnh vào khu vực kinh tế tư nhân, nhất là các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng mới.

Tại các TCTD, việc thiết kế các gói tín dụng chuyên biệt và đồng hành toàn diện với doanh nghiệp tư nhân đang trở thành xu hướng chung của hệ thống. Nhờ đó, dòng vốn tín dụng tiếp tục được mở rộng và định hướng rõ nét vào các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng. Tính đến cuối năm 2025, trong các lĩnh vực ưu tiên, hai nhóm chiếm tỷ trọng dư nợ lớn là nông nghiệp, nông thôn (22,12%) và doanh nghiệp nhỏ và vừa (19,1%). Dòng vốn không chỉ gia tăng về quy mô mà còn chuyển dịch theo hướng tập trung vào đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh và chuỗi giá trị; trong đó, công nghiệp hỗ trợ và lĩnh vực ứng dụng công nghệ cao ghi nhận mức tăng trưởng tín dụng trên 27%.

Song song với mở rộng tín dụng, ngành Ngân hàng cũng triển khai nhiều giải pháp đồng hành thiết thực với doanh nghiệp tư nhân như cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi suất, hỗ trợ phục hồi sau dịch bệnh và thiên tai, điển hình như giai đoạn Covid-19 hay sau bão Yagi. Các TCTD đồng thời đẩy mạnh số hóa quy trình cho vay, đa dạng hóa sản phẩm, rút ngắn thủ tục và giảm chi phí, qua đó nâng cao khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp. Những kết quả này không chỉ phản ánh sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân, mà còn cho thấy nỗ lực và mức độ đồng hành ngày càng rõ nét của hệ thống ngân hàng đối với khu vực kinh tế quan trọng này.

Giữ nhịp dòng vốn luôn thông suốt

Nghị quyết số 68-NQ/TW xác định kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của tăng trưởng - một không gian phát triển rộng lớn đã được mở ra, cùng với nhiều cơ hội chưa từng có cho khu vực này. Tuy nhiên, từ chính sách đến thực tiễn vẫn tồn tại một khoảng cách đáng kể. Thực tế cho thấy, dù hệ thống ngân hàng đã nỗ lực mở rộng tín dụng và cải tiến quy trình nhưng khả năng tiếp cận vốn của khu vực doanh nghiệp tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, vẫn còn nhiều rào cản. PGS. TS. Nguyễn Thường Lạng (Đại học Kinh tế Quốc dân) cho rằng, khu vực này hiện vẫn đang “loay hoay trong tình cảnh khó lớn”. Trong khoảng 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, có tới 97% là doanh nghiệp nhỏ và vừa, song phần lớn còn hạn chế về tiềm lực tài chính, năng lực quản trị, năng suất và sức cạnh tranh. Từ thực tế đó có thể thấy, khó khăn về vốn không đơn thuần là vấn đề từ phía cung tín dụng, mà gắn chặt với năng lực hấp thụ vốn của doanh nghiệp. Khi nền tảng tài chính chưa minh bạch, quản trị chưa đáp ứng chuẩn mực và chiến lược kinh doanh thiếu rõ ràng, dòng vốn dù được mở rộng cũng khó “chảy sâu” vào khu vực sản xuất - kinh doanh một cách hiệu quả.

Làm rõ hơn điểm nghẽn này, TS. Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, sự thiếu vắng lớp doanh nghiệp quy mô vừa đang tạo ra khoảng đứt gãy trong cấu trúc phát triển của khu vực tư nhân. Khi không hình thành được “tầng trung gian” đủ mạnh, dòng vốn khó lan tỏa, khó tạo hiệu ứng lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế. Điều đó cho thấy, chính sách không thể chỉ tập trung vào việc mở rộng tín dụng, mà phải tạo điều kiện để doanh nghiệp từng bước “lớn lên”, chuyển từ khu vực phi chính thức sang chính thức, từ quy mô nhỏ lên quy mô vừa và cao hơn.

Ở góc độ rộng hơn, những hạn chế này còn bắt nguồn từ các rào cản thể chế và khả năng tiếp cận nguồn lực. Trên thực tế, doanh nghiệp tư nhân vẫn gặp nhiều khó khăn trong tiếp cận đất đai, vốn, tài nguyên cũng như cơ hội tham gia các dự án quy mô lớn. Những rào cản này không chỉ làm suy giảm động lực đầu tư mà còn kìm hãm quá trình tích tụ, mở rộng quy mô và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Chính vì vậy, dù Nghị quyết số 68-NQ/TW đã mở ra định hướng quan trọng cho phát triển kinh tế tư nhân, các chuyên gia cho rằng để chính sách thực sự đi vào cuộc sống cần những giải pháp cụ thể hơn nhằm tháo gỡ rào cản thể chế, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn lực và tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch.

Từ góc độ chính sách, TS. Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương (CIEM) nhấn mạnh hai trụ cột then chốt là cải cách thể chế và phát triển thị trường vốn. Khi hệ thống pháp luật chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo”, môi trường kinh doanh minh bạch hơn, chi phí tuân thủ giảm xuống, doanh nghiệp sẽ có điều kiện mở rộng hoạt động và nâng cao khả năng hấp thụ vốn. Cùng với đó, việc phát triển các kênh dẫn vốn trung và dài hạn như thị trường chứng khoán, quỹ đầu tư… sẽ giúp giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, qua đó hình thành cấu trúc tài chính cân bằng và bền vững hơn cho nền kinh tế.

Từ góc độ ngành Ngân hàng, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quy mô tín dụng mà cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng dòng vốn. Dòng vốn cần được định hướng vào các lĩnh vực sản xuất, đổi mới sáng tạo và các động lực tăng trưởng mới; đồng thời tiếp tục đơn giản hóa thủ tục, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển các sản phẩm tài chính phù hợp với từng nhóm doanh nghiệp. Tuy nhiên, yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống vẫn phải được đặt lên hàng đầu, bởi sự ổn định của hệ thống tài chính - ngân hàng chính là nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Có thể thấy, bài toán dòng vốn cho khu vực kinh tế tư nhân là vấn đề mang tính hệ thống, đòi hỏi sự đồng bộ từ thể chế, thị trường đến năng lực nội tại của doanh nghiệp. Khi những “điểm nghẽn” này được tháo gỡ, dòng vốn sẽ không chỉ được khơi thông mà còn có thể chảy đúng hướng, chảy hiệu quả và trở thành động lực quan trọng thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển, đóng góp nhiều hơn vào mục tiêu tăng trưởng cao của nền kinh tế trong giai đoạn tới.